Prezıdenttiń Qytaıdyń jetekshi kompanııalary basshylarymen kezdesken jıynynda sóılegen sóziniń tolyq mátini

QHR bıznes ókilderimen «dóńgelek ústel» formatynda ótken kezdesýde Prezıdent qytaılyq seriktesterge shynaıy rızashylyǵyn bildirip, Qazaqstan men Qytaı arasyndaǵy máńgilik ári jan-jaqty strategııalyq áriptestikke joǵary baǵa berdi.

– Ekijaqty baılanystarymyz buryn-sońdy bolmaǵan deńgeıge kóterildi. Biz Qazaqstan-Qytaı qarym-qatynasynyń jańa «altyn otyz jyldyǵyna» birge qadam bastyq. Elderimizdiń yqpaldastyǵy múlde jańa sapalyq deńgeıge shyqty dep aıtýǵa bolady. Halyqtarymyzdyń arasynda ózara senim, shynaıy dostyq jáne bolashaqqa degen ortaq ustanym bar. Oraıly sátti paıdalana otyryp, elderimiz arasyndaǵy strategııalyq seriktestikti nyǵaıtýǵa ólsheýsiz úles qosqany úshin qadirli dosym, Qytaı Halyq Respýblıkasynyń Tóraǵasy Sı Tszınpın myrzaǵa zor alǵys aıtqym keledi, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Memleket basshysynyń aıtýynsha, joǵary deńgeıdegi saıası senim saýda-ekonomıkalyq jáne ınvestıtsııalyq yntymaqtastyqty odan ári keńeıtýge berik negiz qalaıdy.

– Byltyr ekijaqty saýda kólemi 49 mıllıard dollarǵa jetti. Bul – rekordtyq kórsetkish. Qytaı Qazaqstan ekonomıkasyna 30 mıllıard dollardan astam ınvestıtsııa saldy. Qazir Qazaqstanda qytaı kapıtaly bar 8500-den astam kásiporyn tabysty jumys istep jatyr. Sonyń ishinde CNPC, CITIC jáne Huawei sııaqty iri kompanııalardy atap ótý qajet. Biz Qytaı bıznes ókilderiniń Qazaqstan ekonomıkasyn jańǵyrtýǵa súbeli úles qosyp jatqanyn joǵary baǵalaımyz. Ótken jyldary elderimiz kóptegen mańyzdy jobany birge tabysty júzege asyrdy. Sonyń nátıjesinde jumys oryndaryn ashtyq, ozyq tehnologııalardy engizdik jáne ónerkásip salasyndaǵy yntymaqtastyǵymyzdy nyǵaıta tústik. Búgin de jańa strategııalyq jobalardy birlese iske asyryp jatyrmyz. Atap aıtqanda, Sinopec kompanııasymen iri gaz-hımııa kesheni, Fufeng Group kompanııasymen júgerini tereń óńdeý zaýyty, Lihua Group kompanııasymen zamanaýı maqta-toqyma klasteri qurylysyn qolǵa aldyq. Qytaıdyń avtokólik kásiporyndary Qazaqstanda óndiris oryndaryn asha bastady. Mysaly, elimizde HOWO, Yutong jáne JAC brendteri shyǵarylady. Byltyr Changan, Great Wall Motor, sondaı-aq Chery mýltıbrendti avtomobıl óndirisi iske qosyldy. Bul jobalar bizdiń ekijaqty áriptestigimiz ınnovatsııaǵa, ozyq tehnologııa men ónerkásipti jańǵyrtý isine negizdelip otyrǵanyn kórsetedi, – dedi Prezıdent.

Qasym-Jomart Toqaev jahandyq ǵylym men ınnovatsııa ortalyqtarynyń biri sanalatyn Shanhaı qalasyndaǵy Dúnıejúzilik jasandy ıntellekt konferentsııasy qarsańynda bas qosýdyń sımvoldyq máni zor ekenin aıtty. Sonymen qatar qatysýshylarǵa Qazaqstandaǵy tsıfrlyq transformatsııanyń basymdyqtaryn tanystyryp, tehnologııalyq yntymaqtastyqtyń negizgi baǵyttaryna toqtaldy.

Prezıdenttiń aıtýynsha, Qazaqstan jasandy ıntellektini bolashaq ekonomıkalyq ósimniń basty faktorlarynyń biri retinde qarastyrady, sondaı-aq halyqaralyq ınvestorlardy tartý úshin zamanaýı tsıfrlyq ınfraqurylym jasaqtaýda.

– Ekibastuz qalasyndaǵy Data Center Valley jobasyna erekshe toqtalǵym keledi. Bul – elimizdiń biregeı strategııalyq bastamasy. Atalǵan joba Qazaqstan men búkil Ortalyq Azııa tsıfrlyq ınfraqurylymynyń negizgi tiregi bolady dep sanaımyz. Basty maqsat – derekterdi óńdeý ortalyqtaryn, bultty servısterdi jáne jasandy ıntellekt ınfraqurylymyn damytýǵa arnalǵan halyqaralyq deńgeıdegi platforma qalyptastyrý. Investorlarǵa tolyq jabdyqtalǵan alańdar, zamanaýı ınfraqurylym usynylady. Olar turaqty elektr qýatyn paıdalanyp, arnaıy ınvestıtsııalyq rejım aıasynda jumys isteı alady. Alaıda, osy baǵyttaǵy aýqymdy sharýa derekterdi óńdeý ortalyqtaryn salýmen shektelmeıdi. Biz birtutas ınnovatsııalyq ekojúıe qalyptastyrýdy kózdep otyrmyz. Sol arqyly sýperkompıýterdiń qýaty, jasandy ıntellekt zerthanalary, ǵylymı-zertteý uıymdary, bilim berý baǵdarlamalary, startaptar men eksportqa baǵyttalǵan tsıfrlyq qyzmetter bir arnaǵa toǵysady. Biz qytaılyq seriktesterimizben ózara tıimdi yntymaqtastyqty nyǵaıta túsýge múddelimiz, – dedi Memleket basshysy.

Prezıdent tsıfrlyq logıstıkany jáne perspektıvti kólik dálizderin damytqan jón dep sanaıdy.

– Qazaqstan Qytaıdy Ortalyq Azııamen, Kavkazben, Taıaý Shyǵyspen jáne Eýropamen baılanystyratyn negizgi kólik-logıstıka haby bolýǵa tıis. Bul – bizdiń strategııalyq maqsatymyz. Qazir elimizdiń aýmaǵy arqyly 13 halyqaralyq kólik dálizi ótedi. Qytaı men Eýropa arasyndaǵy temirjol tasymalynyń shamamen 85 paıyzy Qazaqstan arqyly júzege asyrylady. Sońǵy on bes jylda memleket kólik jáne logıstıka ınfraqurylymyn damytýǵa 35 mıllıard dollardan astam ınvestıtsııa saldy. Biz jańa temirjol jelilerin tartyp, Transkaspıı kólik baǵyty, ıaǵnı, Orta dáliz arqyly júk tasymaldaý múmkindigin arttyryp jatyrmyz. XXI ǵasyrda kólik dáliziniń básekege qabiletin ınfraqurylymnyń sapasymen ólsheý jetkiliksiz. Qazir mundaı jobalardyń tabysty bolýy, eń aldymen, derekter almasý jyldamdyǵyna, tsıfrlyq yqpaldastyq deńgeıine jáne logıstıkanyń ashyqtyǵyna baılanysty. Sondyqtan biz halyqaralyq júk tasymalyna arnalǵan biryńǵaı tsıfrlyq ekojúıeniń negizin qalap jatyrmyz. Osy saladaǵy basty joba – Smart Cargo platformasy. Bul – kedendik, logıstıkalyq jáne kommertsııalyq qyzmetterdi bir tsıfrlyq ortaǵa biriktiretin biryńǵaı tsıfrlyq tereze. Basty maqsat – Eýrazııanyń biryńǵaı tsıfrlyq kólik keńistigin qalyptastyrý. Bir sózben, derekter tsıfrlyq jeli arqyly qalaı tez jiberilse, taýarlar da shekaradan dál sondaı jyldam ári tıimdi ótetin keńistik qurýymyz kerek. Qazaqstan men Qytaı halyqaralyq saýdanyń tıimdiligin arttyratyn jańa jahandyq standarttardy birlesip ornyqtyra alady dep sanaımyn. Qytaıdyń tehnologııa salasynda jumys isteıtin kompanııalaryn, logıstıka operatorlaryn jáne ınfraqurylym salasyndaǵy ınvestorlaryn osy aýqymdy bastamaǵa belsene atsalysýǵa shaqyramyn, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Sondaı-aq Prezıdent asa mańyzdy mıneraldardy ıgerý salasyn perspektıvti baǵyt retinde atady. Ol Qazaqstan strategııalyq resýrstardyń qory boıynsha álemdik kóshbasshylar qataryna enetinin jáne halyqaralyq seriktestermen birlese qosylǵan quny joǵary óndiristi damytýdy kózdeıtinin málimdedi.

Budan bólek, Qasym-Jomart Toqaev AgriTech, jasandy ıntellekt jáne azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etý salasyndaǵy múmkindikter týraly sóz qozǵady.

– Qazir búkil álem agrarlyq salada úlken ózgeristerdi bastan ótkerýde. Aýyl sharýashylyǵynda básekege qabiletti bolý úshin tek tabıǵı resýrstarǵa senim artyp otyrý jetkiliksiz. Osy salada, eń aldymen, derekterdi, jasandy ıntellektini jáne tsıfrlyq tehnologııany tıimdi paıdalana bilý óte mańyzdy. Qazaqstan eki jyl qatarynan 27 mıllıon tonna astyq jınady. Bul – rekordtyq kórsetkish. Munyń bári – zamanaýı tehnologııanyń jáne tıimdi basqarýdyń nátıjesi. Jalpy, biz aýyl sharýashylyǵyn tsıfrlandyrý jumysyn qarqyndy júrgizip kelemiz. Ásirese, drondardy, spýtnık arqyly sholý tásilin, dáldigi joǵary eginshilik tehnologııalaryn keńinen engizip jatyrmyz. Qazir elimizde 200-den astam agroónerkásip «aqyldy ferma» qaǵıdaty boıynsha jumys isteıdi. Taǵy 650-den astam sharýashylyq tsıfrlyq sheshimderdi kezeń-kezeńimen engizýde. Sonymen qatar biz ulttyq tsıfrlyq qadaǵalaý júıesin ázirlep jatyrmyz. Bul júıe aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń egistikten bastap tutynýshyǵa deıingi jolyn tolyq qadaǵalaýǵa múmkindik beredi. Maqsatymyz – aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń kólemin arttyrý, sondaı-aq qosylǵan quny joǵary tamaq ónerkásibin damytý. Biz sol arqyly Qazaqstandy Ortalyq Azııadaǵy jetekshi AgriTech haby retinde damytýdy kózdep otyrmyz. Bul maqsatqa jetýdiń tóte joly – jasandy ıntellekt, robottandyrý jáne Industry 4.0 tehnologııasyn engizý. Sapany baqylaýdyń zııatkerlik júıeleri, avtomattandyrylǵan óndiris jelileri jáne tsıfrlyq negizde biriktirilgen jetkizý tizbekteri eńbek ónimdiligin arttyryp, halyqaralyq standarttarǵa saı jumys isteýge jol ashady. Budan bólek, biz ónimdi saqtaýdyń ozyq ınfraqurylymyn damytyp jatyrmyz. Sonyń ishinde zamanaýı logıstıka ortalyqtary, avtomattandyrylǵan jáne tońazytqyshpen jabdyqtalǵan qoımalar bar. Jalpy, osy salada túbegeıli ári aýqymdy ózgerister jasalýda. Bul iske qytaı kompanııalaryn da belsendi qatysýǵa shaqyramyz, – dedi Memleket basshysy.

Prezıdent Digital by Default qaǵıdaty boıynsha salynatyn Alataý qalasynyń damý perspektıvasy jóninde áńgimeledi.

– Alataý qalasy Smart City sheshimderiniń, ıntellektýaldy kólik, tsıfrlyq tólem júıeleriniń, sondaı-aq energııany únemdeıtin nysandar men ozyq telekommýnıkatsııa ınfraqurylymynyń negizgi alańyna aınalýy kerek. Sonymen qatar qala óńirdegi jetekshi tsıfrlyq qarjy ortalyqtarynyń biri retinde qyzmet etýge tıis. Osy maqsatta biz tsıfrlyq aktıvterdi, «tokendeý», blokcheın tehnologııalaryn jáne krıptoındýstrııany damytýǵa arnalǵan zamanaýı quqyqtyq retteý júıesin qalyptastyryp jatyrmyz. Bul jumystyń basty tiregi básekege qabiletti quqyq jáne salyq rejımi bolatyny sózsiz. «Alataý» jobasyna qatysýshylar «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵy ekojúıesiniń múmkindikterin paıdalana alady. Ortalyq aǵylshyn quqyǵy qaǵıdattary boıynsha jumys isteıdi jáne onda álemniń 90-nan astam elinen jınalǵan 6 myńǵa jýyq kompanııa qyzmet etedi. Alataý qalasy aldaǵy ýaqytta Eýrazııadaǵy talanttardyń, tehnologııalar men ınvestıtsııalardyń jańa ortalyǵy bolady dep senemin, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Sózin qorytyndylaı kele, Memleket basshysy Qazaqstan men Qytaı Eýrazııadaǵy jańa tehnologııalyq dáýirdiń kelbetin birge qalyptastyra alatynyna senim bildirdi.

– Qazaqstan qytaılyq ınvestorlar úshin árdaıym qolaıly bıznes orta jasaýǵa daıyn. Biz ınvestıtsııalardy qorǵaýǵa zań júzinde kepildik beremiz. Zamanaýı ınfraqurylym men bilikti kadrlar usynyp, jan-jaqty memlekettik qoldaý kórsetemiz. Maqsatymyz – tek kapıtal tartý emes. Biz jańa tehnologııalardy birlesip ázirleýge, ǵylymı zertteý ortalyqtaryn qurýǵa, jańa óndiristik tizbek qalyptastyrýǵa jáne bolashaqtyń baǵdary – bilim ekonomıkasyn alǵa bastaıtyn adam kapıtalyn damytýǵa umtylamyz. Búgingi basqosýymyz jańa birlesken jobalarǵa, aýqymdy ınvestıtsııalarǵa jol ashady dep senemin! – dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Sonymen qatar jıynda QHR ónerkásip jáne aqparattandyrý mınıstri Lı Lechen, SITIC Group kompanııasy dırektorlar keńesiniń tóraǵasy Sı Gohýa, 01.AI kompanııasynyń bas dırektory Lı Kaı-Fý, Huawei Technologies dırektorlar keńesiniń múshesi, Qoǵammen baılanys jáne korporatıvtik kommýnıkatsııa jónindegi prezıdenti Van Tszıanfen, Agibot kompanııasy dırektorlar keńesiniń tóraǵasy, bas operatsııalyq dırektory Tszıan Tsınsýn, Goldcard Smart Group kompanııasynyń basqarma tóraǵasy jáne prezıdenti ıAn Bın, Ningbo Hoshine Group kompanııasynyń tóraǵasy Lo Lıgo, YTO Express kompanııasynyń basqarma tóraǵasy ıÝı Hýeıtszıao, Xinjiang Lihua (Group) kompanııasy dırektorlar keńesiniń tóraǵasy Chjan Tsıhaı sóz sóıledi.