Prezıdenttiń BAQ salasy qyzmetkerlerin marapattaý rásiminde sóılegen sóziniń tolyq mátini

— Bul kásibı merekeniń el ómirinde alatyn orny aıryqsha. Sebebi jýrnalıster qaýymy — eń aldymen qoǵamnyń jarshysy ári shynaıy janashyry. Sizder árdaıym halyqtyń kókeıinde júrgen ózekti máselelerdi kóterip, jurt múddesine adal qyzmet etip kelesizder. Qazirgi jahandyq tehnologııa damyǵan zamanda azamattarǵa jedel, sapaly ári shynaıy aqparat taratý, utymdy saraptama usyný da jýrnalıster qaýymyna júktelgen abyroıly mindet sanalady. Memleket sizderdiń eren eńbekterińizdi joǵary baǵalaıdy. El Prezıdenti retinde búgin men barsha medıa salasy mamandaryna shynaıy rızashylyǵymdy bildiremin, — dedi Memleket basshysy.

Qasym-Jomart Toqaevtyń aıtýynsha, buqaralyq aqparat quraldaryn ulttyń úni, qoǵamnyń aınasy deýge tolyq negiz bar. Óıtkeni óz azamattarymyzben qatar, kúlli álem qaýymdastyǵy elimizde jasalyp jatqan aýqymdy ózgeristerdiń túpki mánin, eń aldymen, otandyq medıa arqyly tanyp, biledi.

— Bul turǵydan alǵanda, Qazaqstan jýrnalısteri osy jaýapkershilikti tereń sezinip, kásibı mindetterin jemisti atqarýda. Naýryz aıynda biz — bárimiz bir el bolyp, konstıtýtsııalyq reformany tabysty júzege asyrdyq. Jalpyulttyq referendým kezinde halqymyz memlekettiń keleshegin aıqyndaıtyn tarıhı tańdaýyn jasady. Elimizdiń bas qujaty — jańa Konstıtýtsııamyz óz tuǵyryna qondy. Ata zańdy ázirleý jáne qabyldaý ońaı sharýa emes ekeni anyq. Bul — birligi bekem, rýhy bıik jáne jarqyn bolashaqqa degen senimi zor ulttyń ǵana qolynan keletin biregeı qadam. Biz osy maqsatqa jetý úshin uzaq joldy júrip óttik. Arnaıy Konstıtýtsııalyq komıssııa quryp, Negizgi zańnyń ár babyn el múddesi turǵysynan muqııat saraladyq. Búkil jurtty bir muratqa uıystyrǵan ortaq iste medıa salasy mamandarynyń mańyzdy ról atqarǵanyn erekshe atap ótý qajet. Jýrnalıster qaýymy Konstıtýtsııalyq komıssııanyń qyzmeti týraly sapaly jáne mazmundy habarlar taratty. Sondaı-aq Ata zańǵa engizý úshin usynylǵan túzetýlerge qatysty jan-jaqty taldaý jumysyn júrgizdi. Naýqan kezindegi tikeleı efırler, saraptamalyq materıaldar men tanymdyq suhbattar — sonyń aıqyn dáleli. Jalpy, jýrnalıster óz kásibıligin tolyǵymen kórsetti. Osy salada naǵyz kásibı maman bolý degenimiz — «qoldan jasalǵan» aıqaı-shý nemese dańǵaza jasaý emes, bul — eń aldymen ózekti máseleni jan-jaqty bilý jáne taqyrypty jetik meńgerý degen sóz. Komıssııa otyrysynyń áleýmettik jelidegi efırleri de mıllıonnan astam qaralym jınady. Osylaısha, Ata zań jobasyn talqylaý jalpyulttyq deńgeıdegi pikirtalasqa ulasty. Bul iske elge janashyr azamattarymyz túgel qatysty. Máselen, «e-Government» jáne «e-Ótinish» tsıfrlyq júıesi arqyly myńdaǵan ótinish kelip tústi. Túptep kelgende, munyń bári «Halyq únine qulaq asatyn memleket» tujyrymdamasynyń naqty kórinisi ekeni sózsiz. Konstıtýtsııalyq komıssııa músheleri salmaqty ári utymdy usynystardyń eshqaısysyn nazardan tys qaldyrǵan joq, onyń bári muqııat zerdelendi. Bas qujattyń jobasyn daıyndaý jáne ony talqylaý tájirıbesi memleket pen azamattardyń qarym-qatynasyn múldem jańa deńgeıge kóterdi. Komıssııa quramynda mass-medıanyń bedeldi ókilderi de boldy. Sondyqtan jýrnalıster qaýymyn jańa Ata zańymyzdyń teń avtorlarynyń biri dep aıtsaq, qate bolmaıdy, — dedi Prezıdent.

Memleket basshysy jańa Konstıtýtsııa — halqymyzdyń temirqazyǵy, ádiletti qoǵamnyń myzǵymas tuǵyry jáne ornyqty damýdyń berik kepili ekenine nazar aýdardy.

— Negizgi qujatta elimizdiń Egemendigi men Táýelsizdigin qorǵaý, azamattardyń quqyqtary men bostandyqtaryn múltiksiz saqtaý, Zań men tártip ústemdigin qamtamasyz etý, jalpyulttyq birlik pen tatýlyqty nyǵaıtý basty qaǵıdattar retinde bekitildi. Konstıtýtsııada bilim men ǵylymdy, ınnovatsııany jáne adam kapıtalyn damytý strategııalyq baǵyt dep tanyldy. Sonymen qatar halyqtyń ál-aýqatyn arttyrýǵa, jasampaz otanshyldyq pen eńbeksúıgishtik ıdeıasyn dáripteýge, tabıǵatqa qamqorlyqpen qaraýǵa basymdyq berildi. Birneshe kúnnen soń, ıaǵnı 1 shildede Konstıtýtsııamyz zańdy kúshine enedi. Qazaqstan túbegeıli jańa dáýirge qadam basady. Konstıtýtsııa elimizdiń saıası jáne ıdeologııalyq arqaýy retinde uzaq jyl boıy halyq ıgiligine qyzmet eterine senemin. Qazaqstannyń damyǵan jáne ozyq el bolǵany ózimizge ǵana kerek. Bizdiń basqa elimiz joq. Sondyqtan qazirgi jáne keler urpaqtyń aldynda asa mańyzdy mindet tur. Bul — Otanymyzdy ónegeli memleketke aınaldyrý. Nemerelerimiz aǵymdaǵy keıbir olqylyqtarymyzdy, qatelerimizdi keshirýi múmkin. Sebebi ár jumys, ár eńbek qatesiz bolmaıdy. Biraq Egemendigimizge zııan keltirip, Táýelsizdigimizdi qorǵaı almasaq, olar bizdi eshqashan keshirmeıdi. Óıtkeni Táýelsizdik — bárinen qymbat qasterli qundylyq. Al Táýelsizdikti saqtap, elimizdi odan ári damytý úshin eń aldymen qoǵamymyzda tatýlyq pen turaqtylyq bolýy qajet. Onsyz eshteńe bolmaıtyny aıdan anyq. Memleketimizdiń tuǵyry — ádilettilik. Bul uǵymnyń masyldyqqa, selqostyqqa eshqandaı qatysy joq. Kerisinshe, ádilettilik, bul — eńbekqorlyq uǵymyna jaqyn túsinik, — dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Prezıdent el taǵdyryna tikeleı áser etetin mańyzdy oqıǵa qarsańynda Parlamenttiń 8-shi shaqyrylymy óz jumysyn aıaqtaıtynyn eske saldy.

— Qos palatanyń birlesken otyrysyna mindetti túrde qatysamyn: tarıhı kezeńde atqarylǵan jumysty qorytyndylap, el damýynyń jańa kezeńindegi negizgi maqsat-mindetterge toqtalyp ótemin. Biz, Qazaqstan halqy jasampaz ári ozyq oıly ult retinde alysqa kóz tigemiz. Osy dańǵyl jolda berekeli birligimiz ben yrysty yntymaǵymyzdy kúsheıtip, barlyq maqsatymyzǵa jetemiz. Men buǵan kámil senemin, — dedi Memleket basshysy.

Qasym-Jomart Toqaevtyń pikirinshe, otandyq buqaralyq aqparat quraldary ózderine júktelgen jaýapty mıssııany joǵary deńgeıde atqarý úshin halyqaralyq medıa qoǵamdastyqtaǵy básekege qabilettiligin arttyrýǵa tıis.

— Medıaındýstrııa tsıfrlyq dáýirdiń syn-qaterlerimen alǵashqylardyń biri bolyp betpe-bet keldi. Osylaısha, tsıfrlyq matrıtsanyń — qoǵam ómirindegi jańa sanattyń bir bóligine aınaldy. Naryqtyń túbegeıli ózgerýi saldarynan jańalyqtar portaly, áleýmettik jeliler men messendjerler aldyńǵy qatarǵa shyqty. Merzimdi baspasóz ben televızııa burynǵy ústemdiginen aıyryldy. Qazirgi jaǵdaı osyndaı. Alaıda men «Dástúrli medıanyń dáýreni ótti» degen pikirmen kelispeımin. Kerisinshe, gazetter men telearnalar jańa formatqa kóship, ınnovatsııalyq mýltımedııalyq platforma quryp, zaman talabyna saı damyp keledi. Olardyń basty artyqshylyǵy — máseleni tereń taldap, sholý men saraptama usyna alýynda. Aqparattyq keńistikte qarabaıyr taqyryptar qaptap, usaq-túıekti sóz qylý kóbeıgen zamanda sapaly ári ózekti jýrnalıstıkanyń mańyzy eselep artady. Sondyqtan, meniń oıymsha, dástúrli BAQ qym-qıǵash ýaqıǵalar nópirinde qoǵam úshin aqparat aıdynyndaǵy kompas, tipti ıdeologııalyq baǵdar rólin aldaǵy ýaqytta da atqara beredi, — dedi Prezıdent.

Memleket basshysy jýrnalısterdiń jalǵan aqparat taratýǵa qarsy kúreste atqaratyn róline toqtaldy.

— Zamanaýı tehnologııalar tsıfrlyq alańda alaýyzdyqty ádeıi ýshyqtyratyn «botofermalardyń» paıda bolýyna túrtki boldy. Kópe-kórineý jalǵan aqparat taratý, adamdy qaralaý, ótirikti shyndaı soǵatyn qaýipti qubylys qalyptasty. Ony qazir dıpfeık dep ataıdy. ıAǵnı obektıvti faktiler emotsııanyń kóleńkesinde qalyp, qasaqana arandatýshylyq týǵyzady. Qoǵamnyń yntymaq-birligine syna qaǵyp, memlekettik ınstıtýttardyń atyna kir keltirý úshin jasandy ıntellekt quraldary qoldanylady. Tanymal tulǵalardyń jasandy tsıfrlyq beınelerin túpnusqadan ajyratý múmkin emes. Mundaı tehnologııalardy túrli alaıaqtar men destrýktıvti kúshter belsendi paıdalanady. Sondyqtan medıa salasynyń qyzmetkerleri jaýapkershilik tanytyp, memlekettiń atalǵan gıbrıdti, asa qaýipti qaterlerge tótep berýine atsalysýǵa tıis. Osy oraıda sizderdiń eńbekterińiz orasan, — dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Prezıdent Qazaqstanda BAQ qyzmetine qajetti jaǵdaı jasalǵanyn aıtty.

— Elimizde pikir alýandyǵy men sóz erkindigi bar, al tsenzýraǵa zań júzinde tyıym salynǵan. Alaıda, sóz bostandyǵy degenimiz júgensizdikke jáne tártipsizdikke jol berý degen sóz emes. Sondyqtan qoǵamdyq pikirdi ózderiniń teris pıǵylyna paıdalanyp, medıa salasynda aılasyn asyrǵysy keletinder myna bir qarapaıym qaǵıdany jadynda ustaýy qajet: birde-bir adam sheksiz quqyq ıesi emes. Basqasha aıtsaq, óz quqyńdy bilý jáne saqtaý ózgeniń quqyn buzý nemese ar-ojdanyn taptaý degen sóz emes. Aldymyzda adamdar jalǵan aqparattyń jeteginde ketpeı, kúrishti kúrmekten ajyratýy úshin medıasaýattylyqty barynsha arttyrý mindeti tur. Qoǵam qaýipsizdigi men quqyqtyq tártipti qamtamasyz etý úshin jasandy ıntellekt tehnologııasynyń múmkindikterin keńinen paıdalaný qajet, sonyń ishinde kez kelgen zańsyz aqparatty jedel anyqtaý jáne buǵattaý jumysyn qolǵa alý óte mańyzdy. Biz Zań men tártipke baǵynatyn el retinde quqyqtyq nıgılızmge, ásireshildikke, ıaǵnı, radıkalızmge jáne halqymyzdyń bolmysyna jat qundylyqtardy nasıhattaý isine túbegeıli tosqaýyl qoıýymyz kerek. Bul — óte mańyzdy mindet, — dedi Memleket basshysy.

Qasym-Jomart Toqaev sán-saltanatty ómir men «jeńil aqsha» kýltin dáripteý durys emes dep sanaıdy.

— Óıtkeni bul óskeleń urpaqty adastyryp, olardyń dúnıetanym qundylyqtary men ómirlik muratyna teris yqpal etedi. Jastar medıakeńistikten ysyrapshyldyq pen mánsiz yrdý-dyrdýǵa toly aldamshy ómirdi emes, kerisinshe, jasampaz eńbektiń, adal tabystyń, ishki mádenıettiń naǵyz úlgisin kórýi kerek. Búgingi jýrnalıster eki mańyzdy róldi qosa atqarýǵa tıis: ıaǵnı olar shyndyqty boıamasyz kórsetetin aına, sonymen qatar ultty órkenıetke jeteleıtin aǵartýshylyq joldaǵy shamshyraq bolýy kerek. Qazir biz birtutas ult bolyp, órkendegen, zamanaýı, ıaǵnı ozyq memleket quryp jatyrmyz. Biraq bul — tól qundylyqtarymyzdy umytý degen uǵym emes. Biz jurtymyzǵa tán ıgi qasıetterdi jańǵyrta túsýimiz kerek. Muny azamattarymyz, ásirese, jastarymyz tereń túsinýi qajet. Mádenıeti joǵary eldiń álemdegi mártebesi de, bedeli de bıik bolary aıqyn. Al naǵyz mádenıet úıde de, túzde de ádep saqtaý, kópshilik ortada ózin durys ustaý, basqa adamdardy qurmetteý, syılaý sııaqty qarapaıym qaǵıdalardan bastalady. Qazaq halqy ádepten attamaǵan, árdaıym úlkenge qurmet, kishige izet kórsete bilgen. Jaqynyna janashyr kózben qarap, jyǵylǵanǵa demeý, súringenge súıeý bolǵan. Bizdiń shynaıy bolmysymyz — osy. Sondyqtan adamnyń ar-namysyna nuqsan keltiretin, qaýipsizdigine qater tóndiretin kez kelgen áreketke jol bermeý qajet. Biz ozyq el retinde qoǵamda salt-dástúrimizge negizdelgen órkenıetti etıkalyq normalardy ornyqtyra túsýimiz kerek. Men bul týraly únemi aıtyp júrmin. Osy baǵyttaǵy jumysty kúsheıtý — aıryqsha mańyzy bar mindet. «Qalam eldi túzeıdi» degen sóz beker aıtylmaǵan. Osy oraıda, biz sizderge — jýrnalıster qaýymyna zor úmit artamyz. Aqparat salasynyń qyzmetkerleri qashanda ult sapasyn jaqsartatyn qundylyqtardy dáripteý isine belsene atsalysýy qajet dep sanaımyn, — dedi Prezıdent.

Memleket basshysy jýrnalıstıka salasynda qaı kezde de ult múddesin bárinen bıik qoıatyn, parasatty, naǵyz otanshyl tulǵalar qyzmet etkenin atap ótti.

— Olar halyqtyń sana-sezimin oıatyp, eldiń eńsesin kóterýge zor úles qosty, aǵartýshylyqpen aınalysyp, halyqty bilim men ǵylymǵa shaqyrdy. Sizder de aǵa býyn salǵan sara joldy laıyqty jalǵastyryp kelesizder. Barshańyzǵa taǵy da zor alǵys aıtamyn. Memleket medıa salasy qyzmetkerlerin árdaıym qoldaıdy, olardyń áleýmettik jaǵdaıyn jaqsartýǵa basa mán beredi. Barshańyzǵa málim, jyl saıyn kásibı mereke qarsańynda tilshiler qaýymyna páter kiltin tabystaý jaqsy dástúrge aınaldy. Sońǵy úsh jylda Astana qalasynda ǵana 200 jýrnalıst baspanaly boldy. Endi bul bastamanyń aýqymyn keńeıte túsýdi kózdep otyrmyz. Ásirese, sapaly habar taratyp, qajyrly qyzmet etip júrgen aımaq tilshileriniń eńbegin eleýsiz qaldyrýǵa bolmaıdy dep sanaımyn. Sondyqtan meniń tapsyrmammen osy jyly alǵash ret oblystarda jumys isteıtin jýrnalısterge de páter kilti tabystalady. Jalpy, bıyldyń ózinde búkil elimiz boıynsha aqparat salasynyń 66 qyzmetkerine baspana beriledi. Bárińizge qutty bolsyn deımin! — dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Prezıdent buqaralyq aqparat quraldarynyń qyzmetkerlerine Ádiletti, Taza, Qaýipsiz ári Kúshti Qazaqstandy qurý isine orasan zor úles qosyp kele jatqany úshin alǵys aıtty.

— Sizder qoǵamda «Zań men tártip», «Adal azamat» qaǵıdattaryn ornyqtyrýǵa, sondaı-aq «Taza Qazaqstan» tujyrymdamasyn keńinen dáripteýge belsene atsalysyp kelesizder. Sol arqyly halqymyzdyń bolmys-bitimin jáne sanasyn jańǵyrtýǵa zor eńbek sińirip júrsizder. Aldaǵy ýaqytta da aqparat salasynyń mamandary el ıgiligine qyzmet ete beredi dep senemin. Men búgin Qazaqstan Respýblıkasynyń jýrnalıstıkasy men televızııasynyń damýyna eleýli úles qosqany úshin medıa salasynyń úzdik mamandaryna joǵary memlekettik nagrada berý týraly Jarlyqqa qol qoıdym. Marapattalǵan azamattardyń arasynda sanaly ǵumyryn aqparat salasyna arnaǵan ardager qyzmetkerler de bar. Osy tusta ulttyq televızııanyń alǵashqy kásibı mamandarynyń biri, qazaq tilindegi tuńǵysh efırdi júrgizgen maıtalman dıktor Zulqııa Jumatovany erekshe atap ótkim keledi. Búgingi tańda 106 jasqa kelgen ardaqty tulǵany halqymyz aıryqsha qurmetteıdi. Sondyqtan men Zulqııa Muqanqyzyna «Qurmet» ordenin tabystaý týraly sheshim qabyldadym. Sondaı-aq qazir ortamyzda otandyq medıanyń mártebesin arttyryp júrgen tájirıbeli azamattar otyr. Olardyń qatarynda Ertaı Ashyqbaev, Tatıana Koretskaıa, Qaırat Musaqulov, Qymbat Dosjan syndy tanymal jýrnalıster bar. Tilshilerdiń jas býyny sizderge qarap boı túzeıdi, — dedi Memleket basshysy.