Toqaev ataǵan 400 mlrd dollarlyq meje: HVQ Qazaqstanǵa qandaı boljam jasady

Halyqaralyq valıýta qorynyń osy boljamyna Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev ta «Jańa tarıhı kezeńdegi Qazaqstannyń ózekti mindetteri» atty Joldaýynda toqtaldy. Memleket basshysy HVQ Qazaqstan ekonomıkasy bıyl álemdegi qyryq jetinshi ekonomıkaǵa aınalatynyn boljap otyrǵanyn atap ótti.

- Bul – halqynyń sany bizden áldeqaıda kóp birqatar eldiń kórsetkishinen joǵary deńgeı degen sóz, - dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Atalǵan qujatta el damýynyń basqa kórsetkishteri qalaı baǵalanǵanyna kóz jibertip kóreıik.

«2031 jyly JІÓ 553 mlrd dollar bolady»

HVQ Qazaqstannyń nomınaldy JІÓ-si 2024 jyly 291,5 mlrd dollar, 2025 jyly 306 mlrd dollar bolǵanyn, al bıyl 397,9 mlrd dollar bolyp, 2031 jylǵa qaraı 553,4 mlrd dollarǵa deıin jetedi dep boljaǵan. Bul jerde «nomınaldy JІÓ» uǵymy elde óndirilgen taýarlar men qyzmetterdiń qazirgi baǵamen eseptelgen jalpy qunyn kórsetedi. Basqasha aıtsaq, bir jyl ishinde eldegi óndiris pen kórsetiletin qyzmetterdiń kólemi esh ózgerissiz qalyp, baǵasy ósse de, nomınaldy JІÓ ósken bolyp esepteledi. Al naqty JІÓ baǵa ózgerisiniń áserin alyp tastap, óndiris kóleminiń qanshalyqty óskenin nemese azaıǵanyn kórsetedi. Zertteýde 2026 jyly Qazaqstannyń naqty JІÓ ósimi 4,415% dep baǵalansa, 2027 jylǵa - 4,882%, 2028 jylǵa - 3,53%, 2029 jylǵa - 3,777%, 2030 jylǵa - 3,721%, 2031 jylǵa 3,603% dep boljanǵan.

Jumyssyzdyq azaıa ma?

HVQ baǵalaýynsha, jan basyna shaqqandaǵy nomınaldy JІÓ 2024 jyly 14 459 dollar, 2025 jyly 15 006 dollar bolǵan. 2026 jylǵa arnalǵan boljam – 19 311 dollar, al 2031 jylǵa qaraı - 25 539 dollar.

Teńgemen eseptesek, jan basyna shaqqandaǵy nomınaldy JІÓ 2026 jyly 9,35 mln teńgege, 2031 jyly 14,56 mln teńgege deıin ósedi dep boljanǵan. Al jan basyna shaqqandaǵy naqty JІÓ 2025 jylǵy 889 myń teńgeden 2031 jyly 1,06 mln teńgege jetýi múmkin.

HVQ boljamynda halyq sany 2031 jyly 21,668 mln adamǵa deıin ósedi. Jumyssyzdyq deńgeıi bıyl (2025 jyly 4,6%) 4,561%-ǵa, 2031 jyly 4,336%-ǵa deıin tómendeıdi dep kórsetilgen.

«Inflıatsııa Ulttyq banktiń yrqyna kónedi»

HVQ tutyný baǵalarynyń ósýin eki kórsetkishpen esepteıdi: jyldyq ortasha ınflıatsııa jáne jyl sońyndaǵy ınflıatsııa.

Ortasha jyldyq ınflıatsııa 2024 jyly 8,676%, 2025 jyly 11,379% bolǵan. Qordyń boljamy boıynsha, 2026 jyly ol 10,316%, 2027 jyly - 8,151%, 2028 jyly - 7,105%, 2029 jyly - 5,819%, 2030 jyly - 5,142%, 2031 jyly 5% bolady.

Jyl sońyndaǵy ınflıatsııa 2025 jyly 12,347% dep baǵalanǵan. 2026 jylǵa - 9,4%, 2027 jylǵa - 7,9%, 2028 jylǵa - 6,4%, 2029 jylǵa - 5,3%, al 2030 jáne 2031 jyldarǵa 5%-dan boljanǵan.

Memlekettik kiris pen borysh

HVQ memlekettik kiristerdi 2025 jyly 29,55 trln teńge, 2026 jyly 37,3 trln teńge dep baǵalaǵan. 2031 jylǵa arnalǵan boljam – 60,51 trln teńge. Memlekettik shyǵystar 2025 jylǵy 34,46 trln teńgeden 2026 jyly 39,29 trln teńgege, 2031 jyly 66,23 trln teńgege deıin jetedi dep kórsetilgen.

Kiristerdiń JІÓ-degi úlesi 2025 jylǵy 18,513%-dan 2026 jyly 19,367%-ǵa, 2031 jyly 19,179%-ǵa deıin ózgeredi. Shyǵystardyń JІÓ-degi úlesi osy jyldary 21,592%, 20,4% jáne 20,991% bolady dep boljanǵan. Demek, kiristiń JІÓ-degi úlesi artyp, shyǵys úlesi azaıady.

Memlekettik kiris pen shyǵystyń aıyrmasy 2025 jyly mınýs 4,91 trln teńge, 2026 jyly mınýs 1,99 trln teńge dep baǵalanǵan. 2027 jyly kiris tapshylyǵy 5,03 trln teńgege, 2028 jyly 5,97 trln teńgege, 2029 jyly 6,31 trln teńgege jetedi dep boljanǵan. 2030 jylǵy kórsetkish mınýs 5,15 trln teńgege túsip, 2031 jyly qaıta mınýs 5,72 trln teńgege baratyny aıtylǵan.

Jalpy memlekettik borysh 2025 jylǵy 38,74 trln teńgeden 2026 jyly 45,87 trln teńgege, 2031 jyly 93,86 trln teńgege deıin ósedi dep boljanǵan. Onyń JІÓ-degi úlesi 2025 jylǵy 24,274%-dan 2026 jyly 23,816%-ǵa tómendep, keıin 2031 jyly 29,751%-ǵa deıin kóterilýi múmkin.

Taza memlekettik borysh 2025 jylǵy 10,19 trln teńgeden 2026 jyly 12,70 trln teńgege, 2031 jyly 36,74 trln teńgege deıin ósedi dep baǵalanǵan. Onyń JІÓ-degi úlesi 2025 jyly 6,382%, 2026 jyly 6,592%, 2031 jyly 11,646% bolýy yqtımal.

Investıtsııa, ulttyq jınaq jáne syrtqy saýda

HVQ boljamy boıynsha, el ekonomıkasyna salynǵan ınvestıtsııalar men negizgi kapıtalǵa jumsalǵan shyǵyndardyń JІÓ-degi úlesi 2025 jylǵy 28,205%-dan 2026 jyly 28,383%-ǵa ósedi. 2027 jyly 30,364%-ǵa, al 2031 jyly 32,151%-ǵa jetedi dep kórsetilgen.

El ishinde óndirilgen tabystyń tutynýǵa jumsalmaı, jınaqtalǵan bóliginiń JІÓ-degi úlesi (jalpy ulttyq jınaq) 2025 jylǵy 24,136%-dan 2026 jyly 28,928%-ǵa deıin ósedi. 2027 jyly 29,699%-ǵa jetkennen keıin, aldaǵy jyldary azdap qubylyp, 2031 jyly 29,253% bolady dep boljanǵan.

Qazaqstannyń syrtqy saýdadan túsken qarjysy men sol túsimdi alýǵa jumsaǵan qarajatynyń aıyrmasy (aǵymdaǵy shot saldosy) 2025 jyly 12,45 mlrd dollar tapshylyqpen aıaqtalǵan. HVQ bul tapshylyq 2026 jyly joıylyp, kerisinshe 2,17 mlrd dollar profıtsıt bolady dep boljaıdy. Alaıda 2027 jyldan bastap saldo qaıtadan tapshylyqqa aýysyp, 2028 jyly 11,4 mlrd dollarǵa, al 2031 jyly 16,04 mlrd dollarǵa jetedi dep baǵalanǵan.

Eksporttyń naqty kólemi 2026 jyly 2,255% ósedi dep kórsetilgen. 2031 jylǵy ósim boljamy – 3,529%. Import kóleminiń ósimi 2025 jyly 8,465% bolsa, 2026 jyly 2,474%, 2031 jyly 2,415% bolady dep kútiledi. Taýarlar eksportynyń kólemi 2025 jyly 6,227%, 2026 jyly 2,515%, 2031 jyly 3,613% ósedi dep baǵalanǵan. Taýarlar ımporty 2025 jyly 8,624% ósken, al 2026 jylǵa 0,473% tómendeý boljanǵan. 2031 jylǵa arnalǵan ósim – 1,999%. Bir sózben aıtqanda, HVQ sarapshylary ımportqa táýeldilik birshama azaıatynyn kútip otyr.

HVQ derekteri neni qamtıdy?

HVQ-nyń 2026 jylǵy qazan aıyndaǵy WEO derekqorynda Qazaqstan ekonomıkasyna qatysty 42 kórsetkish bar. Bul derekter Qazaqstan ekonomıkasynyń 2031 jylǵa deıingi nomınaldy jáne naqty kórsetkishterin, memlekettik qarjy men syrtqy sektor boıynsha boljamdaryn qamtıdy.