SQO-da mashına jasaý salasynyń ósý qarqyny bir jarym ese artty

Mundaı jumystyń naqty nátıjesin kórsetip otyrǵan óńirlerdiń biri – Soltústik Qazaqstan oblysy. 2026 jyldyń 4 aıy boıynsha óńir áleýmettik-ekonomıkalyq damýdyń negizgi baǵyttary boıynsha oń dınamıka kórsetip, negizgi makroekonomıkalyq kórsetkishter boıynsha el oblystary arasynda úshinshi orynǵa ıe boldy.

Ósimge mashına jasaý salasy eleýli úles qosyp otyr, onda óndiris kólemi 1,5 esege artqan. Sonymen qatar óńirde jańa ındýstrııalyq jobalar júzege asyrylyp, aýyl sharýashylyǵy ónimderin qaıta óńdeý damyp, jumys oryndary ashylyp, ınfraqurylym jańǵyrtylýda.

Bul kórsetkishterdiń artynda ne tur jáne memlekettik baǵdarlamalar oblys turǵyndarynyń kúndelikti ómirine qalaı áser etip jatyr? Bul týraly Primeminister.kz saıty redaktsııasynyń sholýynan oqyńyz.

Zaýyttar tolyq qýatynda jumys istep tur: jumys oryndary men jańa óndirister

Prezıdent belgilegen basymdyqtardyń biri – óńdeý sektoryn damytý jáne qosylǵan quny joǵary óndirister qurý. Soltústik Qazaqstan oblysynda óńdeý ónerkásibi óńirdegi búkil ındýstrııanyń shamamen 84%-yn quraıdy.

Negizgi draıver mashına jasaý salasy bolyp otyr: tórt aıda óńir zaýyttary 106,1 mlrd teńgeniń ónimin shyǵardy. Bul jaı ǵana sandar emes. Osy mıllıardtardyń artynda iri eńbek ujymdarynyń turaqty jumysy jáne qyzmetkerlerdiń erteńgi kúnge degen senimi tur:

● «ZIKSTO» AQ ónim shyǵarýdy birden 3,5 esege arttyryp, 75,4 mlrd teńgeniń nátıjesin kórsetti.

● «Munaımash» AQ zaýyty shırekke jýyq ósim kórsetip (+26,7%), shamamen 2 mlrd teńgeniń jabdyǵyn óndirdi.

● Óńirdiń basqa da flagmandary – S.M. Kırov atyndaǵy zaýyt pen Alageum Electric turaqty jumys istep tur.

Ekonomıkany ártaraptandyrý aıasynda óńirde shaǵyn óndirister damytylyp jatyr. Osylaısha iri sektorlarǵa táýeldilik azaıady. 2026 jyldyń alǵashqy tórt aıynda SQO-da ónerkásiptiń sabaqtas salalarynda ósim tirkeldi. Oblysta jıhaz, qurylys materıaldary jáne plastmassa buıymdary edáýir kóp óndirile bastady.

Taý-ken óndirý sektory tórt aıda 2,5 mlrd teńgeniń ónimin óndirip, 21% ósim kórsetti. Búginde bul salada ondaǵan kásiporyn turaqty jumys istep tur. Sonymen qatar Obýhov taý-ken baıytý kombınaty iske qosyldy. Ol óńirge jańa jumys oryndaryn beredi.

Qyzyljar ekonomıkalyq aımaǵy: mıllıardtaǵan teńge naqty jobalarǵa baǵyttaldy

Memleket basshysynyń tapsyrmalaryna sáıkes Úkimet ınvestıtsııalyq saıasatty naqty ekonomıkalyq áser beretin, tolyq tsıkldi jańa óndiristik qýattar qurýǵa daıyn senimdi seriktesterdi tartýǵa baǵyttap otyr. Óńirde jeke kapıtaldy tartý jáne aýqymdy ındýstrııalyq jobalardy júzege asyrýdyń negizgi alańy retinde Qyzyljar arnaıy ekonomıkalyq aımaǵy jumys isteıdi.

Qazir munda 21 qatysýshy tirkelgen. Jeke ınvestıtsııalardyń jalpy somasy 409 mlrd teńgeni quraıdy. Eń bastysy, bul jergilikti turǵyndar úshin shamamen 4,5 myń turaqty jumys ornyn qurýǵa múmkindik beredi.

Qazirgi ýaqytta 6 óndiris iske qosylyp, onda 749 adam jumyspen qamtyldy. Jyl sońyna deıin 63 mlrd teńgege taǵy 6 zaýytty iske qosý josparlanyp otyr.

Іri jobalardyń qatarynda bıyl kúzde «Beıkerton» kompanııasynyń úlken nan-toqash kombınaty iske qosylady. Investıtsııa somasy 37,3 mlrd teńgeni quraıtyn bul joba 380 mamandy jumyspen qamtıdy. Sondaı-aq Tiryaki Agro holdınginiń maı ekstraktsııalaý zaýytyn salý josparda bar. Ol táýligine 1,5 myń tonnaǵa deıin shıkizat óńdeı alady. Arzan shıki astyqty shetelge satýdyń ornyna, óńir daıyn kúnbaǵys, raps jáne zyǵyr maıyn eksporttaıtyn bolady. Prezıdent talap etip otyrǵan baǵyt ta osy. Onyń ústine jergilikti kásiporyndardyń ónimine suranys qazirdiń ózinde joǵary: óńir eksporty EAEO elderin esepke almaǵanda 72%-dan astam ósti jáne onyń basym bóligi daıyn azyq-túlik ónimderinen turady.

Eldiń basty astyqty óńir: aýyldy qoldaý jáne qaıta jańǵyrtý

Soltústik Qazaqstan dástúrli túrde eldiń azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etip keledi. Osyǵan baılanysty óńirlik agroónerkásip keshenin damytý Prezıdenttiń erekshe baqylaýynda. Memleket basshysy Úkimet pen otandyq agrarshylardyń aldyna naqty mindetter qoıdy: eskirgen sharýashylyq júrgizý tásilderinen bas tartý, qolaısyz aýa raıy faktorlary men monodaqyl óndirisine táýeldilikti azaıtý, sondaı-aq ósirilgen barlyq aýyl sharýashylyǵy ónimin tereń óńdeýdi qamtamasyz etý.

Osy maqsattarǵa qol jetkizý úshin Úkimet 2026 jyly SQO agrarshylaryn qoldaýǵa qomaqty sýbsıdııa bóldi. Onyń kólemi 90 mlrd teńgeni quraıdy. Bul – árbir qazaqstandyqtyń azyq-túlik qaýipsizdigine salynǵan tikeleı ınvestıtsııa.

Memlekettik qoldaýdyń jalpy somasynyń 39 mlrd teńgesi ósimdik sharýashylyǵyn damytýǵa baǵyttaldy. Mundaǵy negizgi shyǵys baǵyty – jerdi qorǵaý jáne qunarlandyrý. Sapaly pestıtsıdter satyp alýǵa 22,7 mlrd teńge, al mıneraldy tyńaıtqyshtarǵa 12,2 mlrd teńge bólindi. Taǵy 3,8 mlrd teńge egis alqaptarynda tek joǵary sapaly dán paıdalanylýy úshin tuqym sharýashylyǵyn sýbsıdııalaýǵa baǵyttaldy.

Bıyl jalpy 4,3 mln gektar jerge egin egý josparlanyp otyr. Bul rette Prezıdenttiń ártaraptandyrý jónindegi tapsyrmalarynyń oryndalýyn naqty kórýge bolady:

● Dástúrli dándi daqyldarǵa 2,9 mln gektar bólindi. Bul egis qurylymyn ártaraptandyrý aıasynda byltyrǵy deńgeıden 100 myń gektarǵa az.

● Ekinshi jyl qatarynan 1 mln gektar jer naryqta suranysqa ıe jáne jergilikti qaıta óńdeýge jiberiletin maıly daqyldarǵa, ıaǵnı raps, zyǵyr jáne kúnbaǵysqa bólindi.

● Mal azyǵy daqyldarynyń alqaby 405 myń gektarǵa deıin ulǵaıtyldy. Bul keıinnen mal bordaqylaýda jáne et pen sút baǵasynyń turaqty bolýynda mańyzdy ról atqarady.

● Kartopqa 8,6 myń gektar, kókóniske 1,4 myń gektar jer bólindi. Byltyr kartop ónimdiligi 172,3 ts/ga, al kókónis ónimdiligi rekordtyq 354,8 ts/ga boldy.

Óńir ishinde shıkizatty tereń óńdeýge erekshe nazar aýdarylyp otyr. Búginde oblysta jylyna 1,2 mln tonna un óndirýge qaýqarly 28 un tartý kásiporny jumys isteıdi. Bıylǵy qańtar-sáýir aılarynda jergilikti qaıta óńdeýge shamamen 235 myń tonna dándi daqyl jiberilip, odan 165 myń tonna un óndirildi.

Soltústikqazaqstandyq un tartýshylardyń ónimi oblys ishinde jáne Qazaqstannyń basqa óńirlerinde belsendi satylyp jatyr. Sondaı-aq Reseı, Qyrǵyzstan, Tájikstan, Ózbekstan, Aýǵanstan jáne Qytaı naryqtaryna jetkiziledi.

Mal sharýashylyǵyn damytýǵa memleket 8,3 mlrd teńge sýbsıdııa bóldi. Negizgi basymdyq zamanaýı sút-taýar fermalary men keshenderin qurýǵa berilgen. Onyń nátıjesin oblys turǵyndary dúken sórelerinen kóre alady: 4 aıda sút óndirisi 7,4%-ǵa ósip, 100,8 myń tonnaǵa jetti. Sondaı-aq óńirdegi qus fabrıkalary 201,5 mln danadan astam jumyrtqa óndirdi.

Sonymen qatar soltústikqazaqstandyq aýlalar men fermalarda mal basy kóbeıip keledi. Іri qara sany 350 myń bastan asty, qoı men eshki sany 465 myńǵa jetti, jylqy 6,6%-ǵa kóbeıip, 172,7 myń basty qurady. Al eń joǵary ósim shoshqa sharýashylyǵynda tirkeldi – birden 21,6%-ǵa artyp, 173,5 myń basqa jetti.

Osyndaı úlken alqaptarda jumys isteý úshin tehnıkalyq jaraqtandyrý deńgeıi joǵary bolýy qajet. Bul baǵytta Úkimet agrarshylarǵa mashına-traktor parkin jańartýǵa qoldaý kórsetý boıynsha júıeli sharalardy júzege asyryp jatyr. Eger byltyr tehnıkany jańartý deńgeıi 7% bolsa, bıyl ony 8,5%-ǵa deıin jetkizý josparlanyp otyr. Ol úshin jalpy somasy 88,6 mlrd teńgeden asatyn 3,5 myń tehnıka satyp alynbaq. Qarjy quraldary arqyly SQO agrarshylary jalpy somasy 29,9 mlrd teńgege 770 jańa tehnıka men jabdyq satyp aldy. Atap aıtqanda, «QazAgroQarjy» AQ arqyly jeńildetilgen 5% mólsherlememen parkti jańartýǵa 41,7 mlrd teńge qarjylandyryldy.

Taza sý, jańa mektepter jáne JEO-ny jóndeý

Búginde óńir bıýdjeti naqty áleýmettik basymdyqpen bólinip otyr. SQO-da halyqty sapaly aýyz sýmen qamtamasyz etý jónindegi Prezıdent tapsyrmasy oryndaldy. Memleket sý sapasynyń joǵary deńgeıde saqtalýy úshin bul júıeni jańǵyrtýdy jalǵastyryp jatyr.

Jylý energetıkasy salasynda jelilerdiń tozý deńgeıi «Energetıkalyq jáne kommýnaldyq sektordy jańǵyrtý» ulttyq jobasyn júzege asyrý esebinen tómendeıdi. Bıyl EKSJ aıasynda jalpy somasy 45,2 mlrd teńge bolatyn 28 jobany júzege asyrý josparlanǵan. Oǵan 5,3 mlrd teńgeniń jylýmen jabdyqtaý boıynsha 5 jobasy, «Soltústik Qazaqstan elektr jelilerin taratý kompanııasy» AQ-nyń jalpy somasy 16,7 mlrd teńge bolatyn elektrmen jabdyqtaý boıynsha 11 jobasy, sondaı-aq «Kókshetaý Energo» JShS-niń jalpy somasy 14,3 mlrd teńge bolatyn 3 jobasy kiredi.

Kelesi jylytý maýsymy irkilissiz ótýi úshin «SEVKAZENERGO» kompanııasy Úkimettiń baqylaýymen bıyl Petropavl JEO-2 qazandyqtary men týrbınalaryn jóndeýge 20,7 mlrd teńge baǵyttap otyr. Bul rette josparly jumys buǵan deıin de júrgizildi: 2025 jyly ınvestıtsııalyq baǵdarlamalar aıasynda óńirde 5,1 mlrd teńgege 1,5 myń shaqyrym elektrmen jabdyqtaý jelisi jáne 227 qosalqy stantsııa jóndeldi. Sondaı-aq 1,5 mlrd teńgege 7,3 shaqyrym jylý jelisi rekonstrýktsııalanyp, jóndeýden ótti. 2026 jyly ınvestıtsııalyq baǵdarlamalar boıynsha taǵy 4,2 mlrd teńgege 1,4 myń shaqyrym jelini jáne 206 qosalqy stantsııany jańartý, sondaı-aq 1,4 mlrd teńgege 6,8 shaqyrym jylý jelisin rekonstrýktsııalaý josparlanǵan.

Sondaı-aq Prezıdenttiń «Aýyl – el besigi» baǵdarlamasy boıynsha aýyldardy energetıkalyq jańartýǵa qarajat bólinip jatyr. Eger 2025 jyly osy baǵdarlama aıasynda 290 mln teńgege 14,3 shaqyrym elektr jelisi salynsa, 2026 jyly elektrmen jabdyqtaý boıynsha 5 joba jalǵasyp, 4 jańa nysannyń qurylysy bastaldy. Bul maqsattarǵa oblystyq bıýdjetten 549,5 mln teńge bólindi.

Tórt aıda oblysta 46,3 myń sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berildi. Jyldyq jospar – 340 myń sharshy metr. Petropavlda 20 kópqabatty turǵyn úı salynyp jatyr. Budan bólek, bıyl Beskól aýylyndaǵy emhananyń, fýtbol manejiniń, aýyldyq sport zaldarynyń jáne «Qazaqstan halqyna» qorynyń qarajaty esebinen salynyp jatqan 280 oryndyq balabaqshanyń qurylysy aıaqtalady.

Barlyq memlekettik qarajat qatań túrde maqsatty jumsalyp jatyr: mamyr aıyndaǵy jaǵdaı boıynsha oblys bıýdjetiniń oryndalýy 100%-ǵa jýyqtady. Óńir eń kóp qarajatty bilim berý salasyna, 170 mlrd teńge jáne aýyl sharýashylyǵyna 106 mlrd teńge baǵyttap otyr. Bul – árbir jergilikti otbasynyń ál-aýqatyn tikeleı aıqyndaıtyn baǵyttar.

Aıta ketelik Premer-mınıstr Oljas Bektenov Soltústik Qazaqstan oblysyna jumys sapary aıasynda Prezıdenttiń agroónerkásip keshenin damytý, aýyl sharýashylyǵynyń ónimdiligin arttyrý jáne otandyq ónimdi tereń óńdeý jónindegi tapsyrmalarynyń oryndalý barysyn tekserdi.