Prezıdent vıtse-prezıdent, Quryltaı jáne Halyq keńesi týraly qujattarǵa qol qoıdy
ALMATY. KAZINFORM – Memleket basshysy 2026 jyldyń 15 naýryzynda qabyldanǵan Konstıtýtsııanyń erejelerin júzege asyrý maqsatynda konstıtýtsııalyq zańdarǵa qol qoıdy, dep habarlaıdy Aqorda.
1. «Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti týraly» konstıtýtsııalyq zańy
➤ Zań Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń quqyqtyq mártebesin, ókilettikterin jáne qyzmetin, sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasy Vıtse-Prezıdentiniń quqyqtyq mártebesin qamtamasyz etý tártibin aıqyndaıdy.
➤ Zańnyń basty jańalyǵy – Vıtse-Prezıdent ınstıtýtynyń qurylýy. Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha Vıtse-Prezıdent memlekettik organdarmen ózara is-qımyl barysynda onyń múddelerin bildiredi jáne Prezıdent aıqyndaǵan mindetterdi oryndaıdy.
2. «Qazaqstan Respýblıkasynyń Quryltaıy jáne onyń depýtattarynyń mártebesi týraly» konstıtýtsııalyq zańy
➤ Konstıtýtsııalyq zań Quryltaıdy uıymdastyrý men onyń qyzmetin, zań shyǵarý protsesin jáne Quryltaıdyń ókilettikterin júzege asyrýdyń ózge de nysandaryn, onyń depýtattarynyń quqyqtyq mártebesin belgileıdi.
➤ Quryltaı – zań shyǵarýshy bılikti júzege asyratyn eń joǵary ókildi organ.
➤ Quryltaı partııalyq tizim boıynsha saılanǵan 145 depýtattan turady. Quryltaı depýtatynyń ókilettilik merzimi – 5 jyl.
➤ Organdy memlekettik tildi jetik meńgergen depýtattar arasynan jasyryn daýys berý arqyly kópshilik daýyspen saılanatyn Tóraǵa basqarady.
➤ Zańda Quryltaı ókilettikteriniń keń aýqymy, sonyń ishinde Vıtse-Prezıdentti, Premer-Mınıstrdi, Konstıtýtsııalyq Sot sýdıalaryn, Ortalyq saılaý komıssııasynyń, Joǵary aýdıtorlyq palatanyń múshelerin taǵaıyndaýǵa kelisim berý, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń usynýy boıynsha Joǵarǵy Sottyń sýdıalaryn saılaý jáne qyzmetten bosatý, Konstıtýtsııalyq Sottyń, Joǵarǵy Sottyń sýdıalaryn qolsuǵylmaýshylyq quqynan aıyrý, Prezıdent saılaýyn taǵaıyndaý, Úkimet pen Joǵary aýdıtorlyq palatanyń respýblıkalyq bıýdjettiń oryndalýy týraly esepterin bekitý aıqyndalady.
3. «Qazaqstan Halyq Keńesi týraly» konstıtýtsııalyq zańy
➤ Konstıtýtsııalyq zań Qazaqstan Halyq Keńesiniń quqyqtyq mártebesin, ókilettigin, qurylý tártibin, quramyn qalyptastyrýdy jáne qyzmetin uıymdastyrýdy belgileıdi.
➤ Qazaqstan Halyq Keńesi joǵary konsýltatıvtik organ sanalady. Jalpyhalyqtyq dıalogty jáne azamattyq qoǵamnyń eldegi ishki saıasatty qalyptastyrýǵa qatysýyn qamtamasyz etý maqsatynda qurylady. Keń aýqymdaǵy ókilettikke, sonyń ishinde zańnamalyq bastama kóterýge jáne jalpyhalyqtyq referendým ótkizýdi usynýǵa quqyǵy bar.
➤ Qazaqstan Halyq Keńesi Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattarynan quralady.
➤ Keńes quramynda tepe-teńdik qaǵıdaty negizinde etnomádenı jáne qoǵamdyq birlestikterdiń, sondaı-aq astananyń, oblystardyń, respýblıkalyq mańyzy bar qalalardyń máslıhattary men qoǵamdyq keńesteriniń atynan 42 adamnan ókildik etedi, ony Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti bekitedi.
➤ Halyq Keńesine Tóraǵa basshylyq jasaıdy. Halyq Keńesiniń ókilettik merzimi – tórt jyl.
4. «Qazaqstan Respýblıkasy astanasynyń mártebesi týraly» konstıtýtsııalyq zańy
➤ Konstıtýtsııalyq zań astananyń jumys isteýi salasyndaǵy qoǵamdyq qatynastardy retteıdi jáne onyń qyzmetiniń quqyqtyq, ekonomıkalyq jáne uıymdyq negizderin aıqyndaıdy.
➤ Qujatta máslıhattyń, jergilikti ózin ózi basqarý organynyń jáne qala ákimi jetekshilik etetin jergilikti atqarýshy organnyń ókilettikteri naqty belgilengen.
➤ Zań shahardyń biryńǵaı sáýlettik kelbeti men dızaın kodyna qoıylatyn mindetti talaptardy aıqyndaıdy, sondaı-aq elorda tirshiligin qamtamasyz etý jáne ınfraqurylymdy damytý jónindegi vedomstvolyq baǵynysty uıymdardyń ókilettikterin bekitedi.
5. «Ákimshilik-aýmaqtyq qurylys týraly» konstıtýtsııalyq zań
➤ Konstıtýtsııalyq zań ákimshilik-aýmaqtyq birlikterdi qurý jáne taratý, olardyń shekaralaryn belgileý jáne ózgertý, ákimshilik-aýmaqtyq birlikterdi esepke alý jáne tirkeý, ataýlar berý men ataýlardy ózgertý tártibin aıqyndaıdy.
➤ Ákimshilik-aýmaqtyq qurylymdaǵy qoǵamdyq qatynastardy memlekettik retteýdiń maqsaty – tıimdi memlekettik basqarý úshin Qazaqstan Respýblıkasynyń utymdy aýmaqtyq uıymdastyrylýyn qamtamasyz etý.
Aıta keteıik, Memleket basshysy Ulttyq bankke qarjy júıesiniń ornyqtylyǵyn qamtamasyz etýdi tapsyrdy.