Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń Memlekettik Tý kóterý rásiminde sóılegen sóziniń tolyq mátini

Qurmetti otandastar!

Barshańyzdy Memlekettik rámizder kúnimen shyn júrekten quttyqtaımyn! Bul – qasıetti Otanymyz – Qazaq eliniń árbir azamaty úshin mańyzy erekshe mereke. Biz osy kúni baıraǵymyzdy bıikke kóteremiz. Sol arqyly eńseli, egemen el ekenimizdi kúlli álemge pash etemiz.

Qasterli rámizderimiz – ult qundylyqtarynyń jarqyn sımvoly.

Memleketimizdiń ár nyshany halqymyzdyń bolmys-bitiminiń kórinisi sanalady. Eltańba – eldigimizdiń aıshyqty belgisi. Ánuran – azattyǵymyzdyń aıbyndy úni. Kók Týymyz – Táýelsizdik tumary. Tóbemizge kóterip, qadir tutatyn osy úsh rámizdi memlekettigimizdiń myzǵymas úshtaǵany desek, artyq bolmaıdy.

Tarıhqa úńilsek, jurtymyz árqashan bir týdyń astyna jınalyp, yntymaq-birligin saqtaı bilgen. Qazir de elimiz aýyzbirshiligin nyǵaıtyp, alǵa qaraı senimmen qadam basyp keledi.

Bárińizge belgili, naýryz aıynda biz birtutas qoǵam bolyp jalpyulttyq referendýmǵa qatystyq. Azamattarymyz konstıtýtsııalyq reformany qoldap, daýys berdi. Osylaısha, biz jańa Konstıtýtsııamyzdy qabyldap, tól tarıhymyzdyń jańa paraǵyn ashtyq. Ata zańda halqymyzdyń san ǵasyrlyq arman-tilegi, maqsat-muraty kórinis tapty. Keń baıtaq jerimizdiń tutastyǵy, elimizdiń egemendigi, azamattardyń quqyqtary jáne bostandyqtary basty qundylyqtar dep jazyldy.

Zań men tártipti saqtaý, bilim men ǵylymdy, jańa tehnologııalardy damytý, tazalyqty dáripteý, tabıǵatty qorǵaý, volonterlik qyzmetti qoldaý konstıtýtsııalyq mindet retinde aıqyndaldy. Túbegeıli jańa sıpatqa ıe bolǵan Ata zańymyz Ádiletti Qazaqstannyń myzǵymas jarǵysyna aınaldy.

Konstıtýtsııada ár adam elimizdiń memlekettik rámizderin qurmetteýge tıis dep kórsetildi. Sebebi ulttyq nyshandarymyzdy qadirleý otanshyldyq rýhynyń eń bıik ólshemi ekeni sózsiz. Naǵyz patrıottar ǵana eldiń kóshin alǵa bastaıdy, jerdiń shetin jaýdan qorǵaıdy. Basqa sózben aıtqanda, otanshyldyq degenimiz – jerimizdiń qaýipsizdigi jáne tutastyǵynyń kepili. Ult rámizderiniń mártebesin arttyrý, bul – asa mańyzdy memlekettik jumys. Taıaý arada Úkimet memlekettik rámizderdi oryndy paıdalaný máselesi boıynsha qaýlyǵa qajetti túzetýlerdi engizedi. Ulttyq nyshandarymyzdy ulyqtaý – ortaq paryz, bul – ár azamattyń mindeti. Túptep kelgende, rámizderdi qasterleý – memleketimizdi qurmetteý degen sóz.

Qurmetti otandastar!

Biz bıyl Táýelsizdiktiń 35 jyldyǵyn atap ótemiz. Bul tarıhı kezeń júrip ótken jolymyzdy jan-jaqty tereń taldaýdy jáne bolashaqqa strategııalyq jospar qurýdy muqııat oılastyrý turǵysynan úlken mánge ıe. Atalǵan mereıli datany qajyrly eńbekpen jáne naqty nátıjelermen qarsy alýymyz kerek. Bıyl tutas elimiz úshin aýqymdy ózgeristerge toly jyl bolyp otyr. Qazaqstan qoǵamdyq ómirdiń barlyq salasynda sony serpiliske umtylǵan el retinde ornyqty damýdyń dańǵyl jolyna tústi.

Jalpyhalyqtyq referendýmda qabyldanǵan Konstıtýtsııa – Qazaqstannyń aldaǵy ondaǵan jyldarǵa arnalǵan basty zańy. Dál osy Ata zań halqymyzdy álemdik órkenıettiń jańa belesterine bastaıdy. Tehnologııalyq jetistikter, saıası dúrbeleńder, áskerı qaqtyǵystar beleń alyp jatqan qazirgi dáýirde Negizgi zańymyzdyń jol nusqaýshy temirqazyq retindegi mańyzy eselene túsedi.

Elimizdiń bas qujaty – Konstıtýtsııa 1 shildeden bastap kúshine enedi. Tamyz aıynda bir palataly Quryltaı saılaýy ótedi, al qyrkúıekte Qazaqstan Halyq Keńesi qurylady.

Osylaısha, biz aýqymdy ózgerister kezeńine aıaq basamyz. Qazirdiń ózinde halqymyzdyń bolmysy, qundylyqtary, sana-sezimi, tipti, dúnıetanymy ózgerip jatyr. Azamattarymyzdyń basym kópshiligi zańǵa qurmetpen qaraý, qoǵamdyq tártipti nyǵaıtý strategııasyn qoldaıdy, sondaı-aq «Taza Qazaqstan» aktsııasyna belsene qatysady.

Alaıda bul ár jetistikke máz bolyp, jaıbaraqat otyratyn zaman emes. Biz bıik maqsattarǵa umtylyp, tek qana alǵa – jarqyn bolashaqqa qaraı júrýimiz kerek. Keleshekke zor senimmen qarap, Qazaqstandy shyn máninde órkenıetti memleketke aınaldyrýymyz qajet.

Qazir biz bir el bolyp jasampazdyq jolyna tústik: qoǵamymyzda jańa ıdeıalar, jańa tulǵalar, otanshyl azamattardyń jańa býyny paıda bolýda. Men Memleket basshysy retinde osyndaı ıgi úrdisti qoldaımyn. Muny el ishinde jasalyp jatqan reformalardyń aıqyn kórinisi dep sanaımyn.

Halqymyzdyń aýyzbirshiligin nyǵaıtý basty maqsatymyz bolyp qala beredi. Bul – eldiń tabysty damýynyń birden-bir sharty, tıimdi ári uzaqmerzimdi faktory.

Reformalardyń bastapqy kezeńinde elimizdegi kózi ashyq jáne ilgeri qoǵamdyq-saıası kúshter jalpyulttyq qundylyqtar men maqsattar aıasynda birigýi qajet dep sanaımyn. Sonda ǵana Ádiletti Qazaqstandy qurý, memlekettiligimizdi nyǵaıtý isinde tabysqa jete alamyz.

Elimizdiń Egemendigi, Táýelsizdigi – eń mańyzdy, eń qasterli qundylyǵymyz.

Biz órkenıetti ári ozyq oıly ult retinde ózimizge senimdi bolýymyz kerek. Eshkimge jaltaqtamaı batyl áreket etýimiz qajet. Budan basqa jol joq. Maqsaty aıqyn, kózi ashyq, kókiregi oıaý azamattarymyz memleket taǵdyryna jaýapty ekenin tereń túsinedi. Olar eriktiler qataryna qosylyp, qaıyrymdylyq jasap, mańyzdy bastamalardy tabysty iske asyryp júr.

Naǵyz otanshyl adam kózboıaýshylyqqa barmaıdy, shyn patrıot el múddesi úshin tabandy eńbek etedi. Jasampaz otanshyldyq degenimiz de – osy.

Memleket úshin bir kúnniń qamy emes, bolashaqtyń jaıy mańyzdy. Sondyqtan biz Abaıdyń ulaǵatyna saı «aqyryn júrip, anyq basamyz». Ult múddesin bárinen bıik qoıyp, alysqa kóz tigemiz. Tól tarıhymyzǵa qurmetpen qarap, urpaqtar sabaqtastyǵyn saqtaýǵa basa nazar aýdaramyz.

Bul baǵytta belsendi jumys istelýde. Joshy han jerlengen Ulytaý aımaǵyna oblys mártebesi berildi. Elimizde Joshy ulysyn zertteý ınstıtýty quryldy. Biz bul mekemeniń ǵylymı áleýetin kúsheıte beremiz.. Kóp uzamaı Qazaqstan tarıhynyń jeti tomdyq akademııalyq eńbegi jaryqqa shyǵady. Onyń bir tomy túgeldeı Altyn Orda taqyrybyna arnaldy.

Budan bólek, biz jańa Konstıtýtsııada qazaq eliniń tól shejiresi Uly dalanyń myńdaǵan jyldyq tarıhymen sabaqtas ekenin aıqyn kórsettik. Elordamyzda Uly dala órkenıetine arnalǵan záýlim ǵımarat salynady. Jaqynda Astanada ıÝNESKO-nyń aıasynda Altyn Orda murasyn zertteý isine arnalǵan halyqaralyq sımpozıým ótkizildi. Munyń bári memlekettigimizdiń tuǵyryn nyǵaıta túsýge zor yqpal etedi. Altyn Orda óziniń basqarý ınstıtýttary, dıplomatııalyq qyzmeti, baılanys jáne keden júıesi, álemde moıyndalǵan valıýtasy, ozyq ınnovatsııalary bar orta ǵasyrdaǵy alyp el boldy.

Qazir Qazaqstanda berik ornyqqan prezıdenttik basqarý úlgisi Altyn Orda kezinde qurylǵan saıası júıeden bastaý alady. Altyn Ordanyń eń basty murasy – onyń myzǵymas qundylyqtary. Sebebi alyp memlekette dini, tili, mádenıeti, dástúri bólek adamdar ortaq erejeler aıasynda tatý-tátti ómir súrdi. Babalarymyzdyń osyndaı taǵylymdy joly biz úshin óshpes ónege jáne basty strategııalyq baǵdar bolyp qala beredi.

Altyn Ordanyń jetistigi Eýrazııadaǵy kóptegen halyqtyń ortaq ıgiligi sanalady. Sondyqtan Ulyq Ulystyń murageri retinde biz Eýrazııanyń birtutastyǵyn, ósip-órkendegenin, ondaǵy memleketterdiń barlyǵy tatý-tátti ǵumyr keship, ortaq qaýipsizdikti saqtap, halyqtarynyń ıgiligi úshin qyzmet etkenin quptaımyz.

Bizdiń maqsatymyz – ózgelerdiń taptaýryn bolǵan tájirıbeleri men ıdeıalaryn úlgi-ónege etpeý, ónbeıtin daý-damaıdan boıdy aýlaq salý. Sonymen birge ótken uly dáýirdiń qundylyqtaryn oı eleginen ótkizip, sapaly túrde jańǵyrtyp, zamanaýı órkenıetke qaraı beıimdeý.

Jappaı tsıfrlandyrý jáne jasandy ıntellekt tehnologııalary damýdyń buryn-sońdy bolmaǵan úlgisi men tásilderine jol ashatyn jańa ári sheksiz keńistik qalyptastyrdy. Myńnyń birine beriletin dál osy tarıhı múmkindikti tek qýatty, kúshti, bolashaqqa baǵdar túzegen halyqtar paıdalana alady.

Bul mindetti eńserý bizdiń óskeleń urpaqtyń qolynan keledi. Men buǵan senimdimin.

Qazaqstannyń ornyqty damýynyń negizinde uly tarıhymyz, odan kem túspeıtin qazirgi sát jáne, eń bastysy, jarqyn bolashaq arasyndaǵy ajyramas baılanys jatyr.

Qazir Qazaqstan jańa turpatty elge aınaldy. Biz birtutas ári jasampaz ult retinde damýdyń dańǵyl jolyna tústik. Keıingi jyldardy elimiz úshin tarıhı betburys kezeńi deýge tolyq negiz bar. Aýqymdy reformalar barlyq salaǵa tyń serpin berýde. Túbegeıli ózgerister, ásirese, qoǵamdyq sanaǵa zor silkinis ákeldi. Іshki saıasattyń mazmuny jańardy, baǵyt-baǵdary aıqyndala tústi. El ishinde janashyrlyq, eńbekqorlyq, uqyptylyq, únemshildik qasıetteri ornyǵa bastady. Azamattarymyzdyń kózqarasy jáne ustanymy ózgerýde. Halqymyz Ádiletti, Mádenıetti, Taza jáne Qaýipsiz elde ómir súrýdi qalaıdy. Sondyqtan jurtymyz tártip buzýshylyqqa, zańsyzdyqqa tutas qoǵam bolyp tosqaýyl qoıýda. Alaıda, aldymyzda turǵan jumys – óte aýqymdy. Bul jumysty bárimiz bir el, birtutas halyq bolyp mindetti túrde oıdaǵydaı oryndaımyz.

Qurmetti jas sarbazdar!

Men byltyr áskerı oqý oryndarynyń úzdik túlekterin qoldaý jóninde bastama kóterdim. Olarǵa qalyptasqan dástúrge saı «leıtenant» emes, «aǵa leıtenant» shenin tapsyrý qajet ekenin aıttym. Soǵan sáıkes naqty tapsyrma berdim. Mine, búgin osy bastama naqty júzege asyrylmaq. Sizder oqýdy bitirip, birden «aǵa leıtenant» shenin alatyn tuńǵysh túlek bolasyzdar. Bul – ózderińizge artylǵan zor senim jáne úlken jaýapkershilik.

Qazaqtyń birtýar batyry Saǵadat Nurmaǵambetovtiń «ataqty alǵannan ony arqalap júrý qıyn» degen sózi bar. Shyn máninde, naǵyz sarbazdyń abyroı-bedeli onyń shenimen emes, eń aldymen, Otan aldyndaǵy minsiz qyzmetine qaraı ólshenedi. Kóptegen jastarymyz sizderge qarap boı túzeıdi, úlgi alady. Bárińiz de antqa adal bolyp, qazaq sardary degen ataqqa árdaıym laıyq bolasyzdar dep senemin. Búgin alqaly jıynǵa ozat túlekterdiń ata-analary da qatysyp otyr. Sizder Qazaqstannyń dál osyndaı otanshyl azamattaryna tálim-tárbıe berdińizder. Barshańyzǵa shynaıy rızashylyǵymdy bildiremin.

Jas ofıtserlerdiń alǵashqy áskerı sheni qutty bolsyn! Qyzmetterińizge tabys tileımin! Týymyz árdaıym kókte jelbiresin! Qazaq eli máńgi bolsyn!