Polsha - Eýroodaqtaǵy turmystyq tehnıka shyǵaratyn eń iri óndirýshi el
ASTANA. QazAqparat - Ǵasyrlar boıy talas-tartystan, irili-usaqty soǵystar men kıkiljiń-qaqtyǵystardan kóz ashpaǵan kári qurylyq - Eýropa jıyrma birinshi júzjyldyqtyń tabaldyryǵyn judyryqtaı jumylyp, birtutas qýatty qurylym bolyp attady. Álemniń qazirgi saıası bolmysyn aıqyndap otyrǵan memleketter birlestiginiń óz parlamenti men valıýtasy bar, aýyl sharýashylyǵy, kólik, kóshi-qon, ekologııa jáne basqa salalarda ortaq saıasat júrgizedi.
Eýropalyq Odaq elderi men Qazaqstan arasyndaǵy ekonomıkalyq baılanystar jyl saıyn damyp, jańa sapalyq satyǵa kóterilip keledi. Bul oraıda kezinde sotsıalıstik sharýashylyq júıesine engen, irkilister men izdenister kezeńinen ótip, búginde órkenıettik damý kóshine ilesken Shyǵys Eýropa memleketterimen aradaǵy qarym-qatynastyń orny bólek. Zymyran zaman talabyna sáıkes bul ólkelermen saýda-sattyq jasap qana qoımaı, ozyq tehnologııalardy da ala bilýimiz kerek. Naryq suranysyna saı qımyldap, ekonomıkasyn biliktilikpen ártaraptandyra bilgen Polıak Respýblıkasy osyndaı elderdiń biri. Polsha - Eýropalyq odaqtyń iriligi jóninen altynshy memleketi. Odaqqa 2004 jylǵy 1 mamyrda kirgen ol sondaı-aq 1999 jylǵy 12 naýryzdan NATO-nyń múshesi bolyp tabylady. 2007 jylǵy 21 jeltoqsanda Shengen aımaǵyna endi.
Álemdik qarjy daǵdarysynyń salqyny Eýroodaqtaǵy kórshiles eldermen salystyrǵanda Polshany azyraq sharpydy deýge bolady. Daǵdarys kúshine engen 1999 jyldyń alǵashqy on aıy Polshanyń belin qaıystyryp-aq ketti. ІJÓ ósý qarqyny kúrt kemip, birinshi toqsanda 0,7%, ekinshi toqsanda 1,1 %, úshinshi toqsanda 1,8% boldy. Al, sol jyldyń tórtinshi toqsanynda polıak ekonomıkasynyń kúretamyryna kaıtadan qan júgirip, 3,3% ósý kórsetkishin áıgiledi. Daǵdarys qaqpanynan bulaısha tez bosanýdyń qupııasy otbasylyq mıkrokásiporyndarǵa negizdeletin polıak ekonomıkasynyń qurylymynda jatyr edi. Polshada 1,8 mln. sharýashylyq júrgizýshi nysan bar, onyń 90%-y shaǵyn jáne orta bıznes nysandary bolyp tabylady. Bul kásiporyndarda jumys isteıtinderdiń ortasha sany 250 adam. Al, osylardyń onnan toǵyzy - jumysshylarynyń sany toǵyz kisiden aspaıtyn mıkrokásiporyndar. Óz kezeginde mıkrokásiporyndar otbasylyq bıznes negizi bolyp tabylady. Mine, naryqtyń naq osyndaı nysandary óziniń ábjildigine, utqyrlyǵy men shapshańdyǵyna oraı aýmaly-tókpeli ahýalǵa ońaı beıimdeledi. Sóıtip, daǵdarys kezinde Polsha óz kórshilerine qaraǵanda azyraq zardap shegip, jedel ońala bildi. Bilikti basshylyqpen qatar, buǵan septigin tıgizgen polıak ekonomıkasynyń ońtaıly qurylymynan Qazaqstan kásipkerleriniń úıreneri az bolmasa kerek. Polıak ekonomıkasynyń jetistikteri ýaqyt ótken saıyn bederlene kórinýde. Bul el qazirgi tańda Eýroodaqtaǵy turmystyq tehnıka shyǵaratyn eń iri óndirýshige aınaldy. Onsha qolaıly bolmaǵan 2009 jyldyń ózinde Polsha Eýroodaqta satylǵan turmystyq tehnıka kólemi boıynsha tanymal kóshbasshy - Italııany basyp ozdy. Odaqta ótkiziletin jaıpaq ekrandy teledıdarlardyń 80%-y Polshada óndiriledi. Búginde Polsha avtomobılderdiń qosalqy bólshekterin óndirýshilerdi naryq alańynan yǵystyra bastady. Polshanyń sharýashylyq jaǵdaıyna, damý barysyna Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymy, Halyqaralyq valıýta qory, Búkilálemdik bank, Eýropalyq qaıta qurý jáne damý banki sııaqty halyqaralyq ekonomıkalyq uıymdar men qarjy ınstıtýttary júıeli túrde taldaý jasap, baǵalap otyrady. Osy oraıda azýyn aıǵa bilegen bul uıymdar bergen jaǵymdy baǵa dýaly aýyz sarapshylar tarapynan da qoldaý taýyp, olar sarabdal da saq ekonomıkalyq saıasaty arqasynda Polshanyń túptiń túbinde Ortalyq jáne Shyǵys Eýropanyń kóshbastar eline aınalatynyn atap ótýde. Bilim berý jáne ǵylymı zertteýler salasyndaǵy eki eldiń tıimdi qarym-qatynastaryn damytýǵa ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti men Polshanyń birqatar beldi joǵary oqý oryndary belsene atsalysýda. Áıgili polıak ekonomısi, «shoshytyp emdeý» ádisiniń avtory Leshek Baltserovıchtiń 1990-shy jyldar basynda Elbasymyzdyń ekonomıkalyq keńesshisi bolǵanyn, al búginde Polıak-Qazaq ónerkásip-saýda palatasynyń prezıdenti Petr Gýzovskıdiń respýblıkalyq «Ekonomıka» gazeti aqyldastar alqasynyń sheteldik múshesi retinde aqparattyq baılanystarymyzdy órkendetýge úlken úles qosyp otyrǵanyn atap ótý abzal.
