Pnevmonııadan qalaı qorǵanýǵa bolady

2009 jyly Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy ıÝNISEF-pen birlesip, «Pnevmonııanyń aldyn alý jáne oǵan qarsy kúres jónindegi jahandyq is-qımyl josparyn» jarııalady.

Bıyl on birinshi jyl pnevmonııaǵa qarsy kúres kúni atap ótiledi. Bul kún kezdeısoq tańdalǵan joq, óıtkeni pnevmonııany jyl boıy juqtyrýǵa bolatynyna qaramastan, dál kúzdiń sońǵy aıy, medıtsına qyzmetkerleriniń derekteri boıynsha, tumaý jáne basqa da juqpaly aýrýlardyń órshý kezeńi bolyp sanalady, bulardyń aıasynda pnevmonııanyń órshýi múmkin.

Pnevmonııanyń negizgi sebepteriniń biri - pnevmokokk ınfektsııasy, al onyń qozdyrǵyshy - pnevmokokk. Pnevmonııa - bul ókpe tinderiniń qabynýy, negizinen, ol alveolany zaqymdaıdy jáne ondaǵy qabyný suıyqtyǵyn damytady. Aýrýdyń alǵashqy belgileri: dene qyzýynyń joǵarylaýy, keýde tusynyń aýyrýy, qaqyryqty jótel. Atıpti pnevmonııada qurǵaq, ónimsiz jótel bolady, ekinshi sımptomdary basym – bas aýrýy, tamaqtyń qyshýy, álsizdik jáne tez sharshaý. Dıagnostıkanyń negizgi ádisi - flıýorografııa - ókpeniń rentgenografııasy, onda ókpeniń qaraıýy, sondaı-aq qaqyryq sebindisi baıqalady.

Pnevmonııanyń aldyn alý:

- Úı-jaıdy únemi jeldetip otyrý, turǵyn úıdi taza ustaý;

- Salaýatty ómir saltyn ustaný: zııandy ádetterden bas tartý, tolyqqandy demalys jáne qalypty dene jattyǵýlaryn aýystyryp otyrý;

- Sýyqtan saqtaný;

- Temeki shekpeý jáne temeki shegetin jerlerden aýlaq bolý: passıvti temeki shegý bronhtyń jumysyna keri áser etedi.

- Tumaýǵa qarsy ekpe saldyrý kerek, óıtkeni pnevmonııa, kóbinese, tumaýdyń asqynýy bolyp sanalady. Ekpe alǵan adamdardyń pnevmonııamen aýyrýy múmkin ekenine qaramastan, aýrý, ekpe almaǵan adamdarǵa qaraǵanda, ońaı ótedi.

- Tumaýmen syrqattanýshylyqtyń órshý kezeńinde naýqas adamdarmen baılanysta bolýdan aýlaq bolý, tynys alý múshelerin qorǵaý úshin betperde taǵý, adamdar kóp jınalatyn jerlerge barýdan bas tartý usynylady.

- Úı-jaılarda jeldetý jáne ylǵaldy tazalaý rejımin saqtaý qajet.

Eger siz nemese balańyz aýyryp qalsa, balany balabaqshaǵa nemese mektepke jibermeý kerek, odan da dárigerge qaralyńyz. Jaı-kúıi aýyr jaǵdaıda dárigerdi úıge shaqyrý qajet jáne eshbir jaǵdaıda ózin-ózi emdeýge bolmaıdy.

Qazaqstanda pnevmokokk ınfektsııasyna qarsy tıimdi 13-valenttik vaktsına qoldanylady, ol pnevmokokktyń 13 patogendi túrin qamtıdy.

Bul vaktsına balalarǵa Ulttyq egý kúntizbesine sáıkes egiledi.

Sondaı-aq, ókpeniń sozylmaly aýrýlary bar qaýip-qater tobyndaǵy adamdarǵa jáne 65 jastan asqan qart adamdarǵa vaktsınatsııa alý usynylady.

Immýnıtetti nyǵaıtý, vaktsınatsııalaý, JRVI alǵashqy belgileri kezinde dárigerge ýaqytyly qaralý, sonymen qatar emdeýshi dárigerden keńes alý kez kelgen aýrýdyń aldyn alýǵa kómektesedi. Ózińizdi qorǵańyz jáne profılaktıka – kez kelgen aýrýǵa, onyń ishinde pnevmonııaǵa qarsy kúrestiń eń tıimdi ádisi ekendigin esten shyǵarmańyz.