Pıngvınderdiń sańǵyryǵy Antarktıdadaǵy qardyń erýin jedeldetýi múmkin
ASTANA. KAZINFORM – Pıngvınderdiń sańǵyryǵy Antarktıdadaǵy qar alqaptarynda baldyrlardyń ósýine yqpal etip, qardyń túsin kúńgirttendirýi múmkin. Sonyń saldarynan qar kún sáýlesin kóbirek sińirip, jyldam erıdi. Mundaı qorytyndy jańa ǵylymı zertteýde jasaldy, dep habarlaıdy Kazinform tilshisi.
Zertteýshiler 2024–2025 jyldardaǵy jazǵy maýsymda Batys Antarktıka túbeginiń jaǵalaýyndaǵy toǵyz aýmaqtan alynǵan 111 qar úlgisin taldaǵan. Olar úlgilerdi úsh túrge bólgen: jasyl baldyrlardan túsi ózgergen jasyl qar, qyzyl baldyrlar áserinen qyzarǵan qar jáne baldyrlardyń kózge kórinetin belgileri joq taza qar.
Zertteý nátıjesinde jasyl qardaǵy fosfattyń medıanalyq kontsentratsııasy lıtrine 114 mıkromol bolǵany anyqtaldy. Bul qyzyl qardaǵy kórsetkishten shamamen 10 ese, al taza qardaǵy mólsherden 70 ese joǵary.
Pıngvınder men basqa da teńiz qustary ózderiniń sańǵyryǵy arqyly jaǵalaýdaǵy qarǵa qorektik zattar jetkizedi. Gýano dep atalatyn bul qaldyqtardyń áseri kúshti aýmaqtarda fosfat mólsheri men baldyrlardyń taralýy da joǵary bolǵan.
Baldyrlar qardyń betin kúńgirttendirip, kún sáýlesin kóbirek sińirýine yqpal etedi. Nátıjesinde qardyń erýi jyldamdaýy múmkin.
Degenmen zertteý barysynda qardyń erý jyldamdyǵy tikeleı ólshenbegen. Sondaı-aq baldyrlardyń shamadan tys kóbeıýine tek pıngvınderdiń sańǵyryǵy sebep bolǵany dáleldenbegen. Ǵalymdar qorektik zattardyń jınalýy men baldyrlardyń ósýi arasyndaǵy baılanysty ýaqyt óte kele tereńirek zertteý qajet ekenin atap ótti.
Aıta keteıik, buǵan deıin Antarktıdadaǵy pıngvınder jylyna 7 mln tonnaǵa deıin metan bólýi múmkin ekenin jazdyq.
Sondaı-aq Aýstralııada kishkentaı pıngvınderdiń 40 paıyzyna jýyǵy qyrylýy múmkin ekeni de habarlandy.
