Petropavldaǵy «Baýyrlastar zıratyna» kimder jerlengen

SQO tarıhı-ólketaný mýzeıiniń málimetinshe, evakogospıtalderde 63 dáriger qyzmet etti, onyń beseýi medıtsına ǵylymdarynyń kandıdaty bolǵan. Dárigerler men medbıkelerdiń janqııarlyq eńbeginiń arqasynda kóptegen jaraly óatarǵa qosyldy. Petropavl evakogospıtalderinde emdelgen jaýyngerlerdiń 71% qaıta maıdanǵa attanǵan. 

Aýyr jaralardan qaıtys bolǵan jaýyngerler úshin Petropavl máńgilik mekenge aınaldy. Ǵabıt Músirepov kóshesinde ornalasqan qalalyq eski qorymda qazir alty «Baýyrlastar zıraty» ornalasqan.

– Munda ushqyshtar jerlengen eki «baýyrlastar zıraty» bar. Soǵys jyldary Petropavldyń qazirgi Jumysshy kentinde ushqyshtar mektebi ashyldy, aerodrom jumys istedi. Jastardy áskerı is-qımyldarǵa daıarlady.

1943 jyly oqý-jattyǵý kezinde birneshe kýrsant soǵysqa jetpeı, abaısyzda mert boldy.

Taǵy ekeýinde musylmandar jáne qalǵanynda pravoslavtyqtar jerlengen. Bizde qaıtys bolǵandar týraly málimet óte az, naqty qansha adam jatqany jáne olardyń aty-jóni tolyq emes, - deıdi SQO tarıhı-mádenı muralardy qorǵaý men qoldaný ortalyǵynyń bólim meńgerýshisi Olga Esetova.

Evakogospıtalderde qaıtys bolǵandar soǵys jyldary qazirgi Jambyl kóshesinde bolǵan zıratqa jerlendi. Keıin qalada qurylystyń qarqyn alýyna baılanysty 1958 jyly beıitterdi kóshirýge týra keldi. Ǵ.Músirepov kóshesindegi qalalyq zırat ta kópke barmaı, 1970 jyly jabyldy.

– Qorym jabylǵanymen, áli kúnge deıin adamdardyń jańadan jerlengenin kórýge bolady.

Jaýyngerlerdiń zırattary bizdiń qamqorlyǵymyzda, degenmen, jergilikti bılik tarapynan da kómek kerek. Aýmaq úlken, buta-shóp basyp ketken, qoqys shashylyp jatyr. Qorshaýy da qoldy bolǵan, - deıdi Olga Esetova.

Bir kezderi munda Qyzyl áskerdiń general-maıory Maksım Shmyrovtyń da beıiti bolǵan eken.

– Ol Ekinshi Dúnıejúzilik soǵysqa qatysqan joq. 1941 jyly Býrabaıda týberkýlezden qaıtys boldy. Ony Býrabaıda jatqan jerinen qazirgi Qarasaı stadıonyna qarama-qarsy turǵan eski zıratqa ákelip qoıdy. Keıin ony osy áskerı zıratqa jerledi. 2019 jyly jańadan ashylǵan zıratqa aparyp, basyna eskertkish qoıyp, qaıta jerledi, - deıdi Olga Esetova.

Ortalyq dırektory Álı Turysovtyń aıtýynsha, Petropavlda Ekinshi Dúnıejúzilik soǵys ardagerleriniń qurmetine ashylǵan, resmı alty eskertkish bar. Eki obelısk Jeńis saıabaǵynda tur. Qalalyq saıabaqta bir stella bar. Teatr alańynda «Máńgilik alaý» memorıaly ornalasqan. Budan bólek jekemenshik aýmaqta 314-shi atqyshtar dıvızııasy jaýyngerlerine arnalǵan eskertkish bar. Biraq onyń resmı mártebesi joq.

– Jylda mamyr merekeleri qarsańynda bizdiń ortalyq qyzmetkerleri bul eskertkishterdiń jaı-kúıine monıtorıng jasaıdy. Solardyń biri – Ǵ.Músirepov kóshesinde ornalasqan zırat. Mundaǵy alty «baýyrlastar zıraty» bizdiń qamqorlyǵymyzǵa alynǵan.

Jeńis kúni qarsańynda áskerı qyzmetshilerdiń, qoǵam ókilderiniń, jastardyń kómegimen bul eskertkishterdi tártipke keltiremiz. Jalpy mundaı jumys sýyq túskenshe júrgiziledi, - deıdi SQO tarıhı-mádenı muralardy qorǵaý men qoldaný ortalyǵynyń dırektory Álı Turysov.

SQO-da Ekinshi dúnıejúzilik soǵystyń kózi tiri ardageri qalǵan joq. Sońǵy maıdanger Fedor Şeglovtyń qańtar aıynda dúnıeden ótkenin jazǵan edik.