Petropavl turǵynynyń kollektsııasynda úsh myń qýyrshaq saqtalǵan

— Anna, qýyrshaqtardy jınaýǵa áýesqoılyq qalaı bastaldy?

— Men Aqmola oblysy Savınka eldi mekeninde dúnıege kelgenmin. Qýyrshaq jınaýdy kishkentaıymnan bastadym. Mektepte oqyp júrgende 12 qýyrshaǵym bolatyn. Barbıdiń jańa shyǵyp jatqan kezi. Mende úsh Barbı jáne bir Ken boldy. 11 synypty bitirgennen keıin 17 jasymda Petropavlǵa keldim. Sol kezde qýyrshaqtarymdy aýylǵa qaldyryp kettim.

Petropavlda kórkemóner lıtseıin «Sýretshi» mamandyǵy boıynsha bitirgenmin. Keıin «Dızaın-ınterer», «Kógaldandyrý sheberi» mamandyqtaryna oqydym. Turmysqa shyqtym, tuńǵyshym týǵannan keıin qýyrshaqtarymdy aýyldan alyp ketýge bardym. Biraq Nına atty úlken, 4 jasymda ájem syılaǵan Vıoletta atty qýyrshaqtarym jáne Barbıler ǵana qalǵan eken. Óıtkeni biz otbasynda alty balamyz, men ekinshisimin, menen keıin tórt inim bar.

Al qýyrshaqtardy jınaýǵa qyzym týǵannan keıin den qoıdym. Ol oıynshyqtarmen uqypty oınaıtyn. Sol sebepti qýyrshaqtardy jıi satyp alatyn boldym. Keıin týǵan kúnge syılaı bastady. Qyzymnyń 12 jasynda eseptegende kollektsııada 200 qýyrshaq boldy. Onyń ishinde 15 shaqtysy keńestik oıynshyqtar, qalǵandary Barbıler men jańadan shyqqan qýyrshaqtar edi.

Bıyl bul qýyrshaqtardy jınap júrgenime 21 jyl tolady. Qazir olardyń sany shamamen 3 myńǵa jetken. Tek Barbıdiń ǵana 800-den astamy bar. Keńestik qýyrshaqtardyń sany 300-den asady.

— Kollektsııańyzda qandaı qýyrshaqtar bar? Olar bir-birinen nemen erekshelenedi?

— 1920-30 jylǵy soǵysqa deıingi qýyrshaqtar da bar. Olar qazir qymbat turady, bir ereksheligi — adam kózderiniń protezi qoıylǵan.

Qýyrshaqtar kólemi, túr-túsimen ǵana emes, jasalý jolymen de erekshelenedi. Kollektsııamda qoldan jasalǵan qýyrshaqtar da bar. Arasyndaǵy eń kishkentaıy — polımer sazdan jasalǵan qýyrshaq. Sondaı-aq eń birinshi Barbıdiń altynshy replıkasy saqtalǵan. Mattel shyǵarǵan brendtelgen qýyrshaq ta, óte sapaly jasalǵandary da, sheteldik qýyrshaqtar da bar.

Olar túrli materıaldan — farfor, plastıkten, matadan, vınılden, rezeńkeden, tortýlonnan, tyǵyzdalǵan aǵash úgindisinen jasalǵan.

— Jańa qýyrshaqtardy qaıdan alasyz? Eger qupııa bolmasa, osy hobbıińizge qansha qarajat jumsaısyz?

— Buǵan deıin men ózim jumys isteıtin botanıkalyq baqta Barbı qýyrshaqtardyń, ashyq hattardyń, Aıaz Ata oıynshyqtarynyń kórmelerin uıymdastyrdym. Muny kórgen qala turǵyndary maǵan qýyrshaqtaryn ákelip tapsyrdy. Balalary óskennen keıin týystarym men tanystarym da syılap jatady. Keı kollektsıonerler quny 100-200 myń teńge turatyn Barbıdi jınaıdy. Meniń jınaǵymdy qýyrshaqtarǵa arnalǵan «panalaý orny» dep aıtýǵa bolady. Óıtkeni men kez-kelgen qýyrshaqty qabyldap, synǵanyn jóndep, jelimdep, qalpyna keltiremin. Olardyń árqaısysynyń óz tarıhy, oqıǵasy bar, sondyqtan dalaǵa tastaýǵa qımaımyn.

Qýyrshaqtar qolyma ártúrli kúıde túsedi. Keıbirin jóndeýge týra keldi. Bir tanysym basy jarylǵan farfor qýyrshaqty ákeldi, men ony tolyq qalpyna keltirdim. Biraq, betin boıamaı, jelimdelgen kúıi qaldyrdym.

Al qymbat Reborn qýyrshaǵyn 4 jyl buryn erte kóktemde qoqys konteıneri janynan taptym. Paketke salyp, qaldyryp ketipti. Esh jeri synbaǵan, bótelkesi, jórgegi, tipti, sertıfıkaty da bar, tek sóılemeıdi. Qoqys janynan alýǵa uıalǵan joqpyn, kerisinshe, ony aman alyp qalǵanyma qýandym. Óte ádemi qýyrshaq. Osyndaı qoqystan qutqarylǵan qýyrshaqtar mende óte kóp. Keıbirin úıge ákelgende kir, qorqynyshty bolady. Al jýǵannan keıin ózgerip shyǵa keledi.

Keı adamdar «sen bul qýyrshaqtardan qoryqpaısyń ba, múmkin oǵan sıqyr jasap, laqtyryp tastaǵan shyǵar, al sen ony aldyń» deıdi. Joq, qoryqpaımyn. Meniń jatyn bólmemde de, qyzymnyń bólmesinde de qýyrshaqtar tur.

— Kollektsııańyzdy ne úshin jaqsy kóresiz, ol sizge ne beredi?

— Er adamdar mysaly, ańshylyqty, balyq aýlaýdy unatady ǵoı. Keı áıelder gúlderdi jaqsy kóredi. Maǵan qýyrshaqtarym jaqsy kóńil-kúı syılaıdy. Balalayq shaqty eske túsiredi, dostaryńmen oınaǵan sátter, birge ótkizgen qyzyqty kúnder eske oralady, bir sát kúıbeń tirlikti umyttyrady. Biz 12-13 jasymyzda da qýyrshaq oınap, jańasyn syılasa máz bolatynbyz. Qazir balalar qýyrshaqpen kóp bolsa 4 jasqa deıin ǵana oınaıdy. Olardyń esil-derti — uıaly telefon.

Dostarym meni birtúrli, «qyzyq» adam dep sanaıdy. Óıtkeni men tastardy da jınaımyn. Kún jylynysymen eki kózim jerde bolady. Byltyr úı janyna jańadan jol tósedi. Ákep tókken qıyrshyq tas arasynan kóptegen mıneraldy taptym. Osylaısha óz kollektsııamdy, botanıkalyq baqtaǵy tastar jınaǵyn tolyqtyrdym. Petrofıl qurbyma da birqatar úlgisin syıladym.

Budan bólek sándi túıreýishter, banknottar, monetalar, markalar, qus uıalaryn, qaýyrsyndaryn, toqsanynshy jyldardaǵy saǵyzdardyń japsyrmalaryn da jınaımyn. Bes albom dekýpaj maılyqtary bar. Keı adamdar bir zatty ǵana jınasa, men maǵan unaǵan buıymdardyń barlyǵyn jınaımyn jáne onyń barlyǵyn balalyq shaǵymnan jınap kelemin.

Gúlderdi qatty jaqsy kóremin, sol sebepti de botanıkalyq baqta eńbek etemin. Úıimde 9 akvarıým balyq, tasbaqa, gekkon, úlken órmekshi, Madagaskar taraqany bar.

Qolónermen de aınalysyp, barelef kartınalar jasaımyn. Sýret te salamyn. Balyq aýlaýmen, fotoǵa túsirýmen áýestenemin.

Buǵan deıin Petropavldaǵy botanıkalyq baqta tastardyń erekshe kollektsııasy saqtalǵanyn jazǵan edik.