Pedofılderge qatysty asa qatań jaza qarastyratyn zań jobasyn ázirleıtin ýaqyt jetti - M. Altynbaev
ASTANA. 26 jeltoqsan. QazAqparat - Pedofılderge qatysty asa qatań jaza qarastyratyn zań jobasyn ázirleıtin ýaqyt jetti. Búgin QR Parlamenti Senatynyń jalpy otyrysynda Úkimet basshysynyń atyna saýal joldaǵan senator Muhtar Altynbaev osy máseleni kóterip, arnaıy zań jobasyn ázirleýge tapsyrma berýdi surady.
«Sońǵy jyldary jasóspirim balalarǵa qarsy jasalynyp jatqan arsyz, adamı qasıetke jat qylyqtar qoǵamda beleń alyp, halyqtyń narazylyǵyn týǵyzýda. Týǵan qyzyna qııanat jasaǵan áke, balalarǵa kórsetilip jatqan zorlyq-zombylyqtar sııaqty jan túrshigerlik oqıǵalar baspasóz betterinde jazylyp, teledıdardan kórsetilip júr. Ókinishke qaraı, osyndaı faktiler jıilep, ony estip, kórgen ata-ana balalaryn dalaǵa jiberýge qorqyp, úıinen shyǵarmaı ustap otyrýǵa májbúr», - deıdi depýtat.
Sonymen qatar, senator halqymyz ejelden salt-dástúrdi berik ustanǵanyn, ádet-ǵurypqa bekem bolyp, balaǵa tal besikten zor qurmetpen qarap, er balany atqa qonǵansha, qyz balany boı jetkenshe mápelep ósirgenin aıtty. Qandaı qıly zamandardardy bastan keshirse de búgingideı oryn alyp jatqan oqıǵalar sekildi ar-namysqa jat, uıat qylyqtarǵa jol bermegen namysshyl halyq ekenimizdi eske saldy. «Al halyqtyń narazylyǵyn týǵyzyp otyrǵan másele - ol kámeletke tolmaǵan balalarǵa qııanat jasaýshylarǵa taǵaıyndalatyn jazanyń jeńildigi. Osyndaı qylmystar jasap júrgen arsyzdarǵa memleket tarapynan jeńil dárejede jaza taǵaıyndalyp jatqandyǵy buqara halyqtyń ashýyn týǵyzyp, bizge kóptegen hattar kelip túsip jatyr. Sonymen qatar, biz aıýandyq áreketten jábir kórgen balalardyń quqyǵy taptalyp jatyr dep esepteımiz. Sebebi, eń aldymen ondaı jábir kórgen balanyń psıhıkasy buzylatyny sózsiz. Ekinshiden ol balanyń ómirine, keleshegine óshpes daq túsedi. Qoǵamnan oqshaýlanyp, ózin-ózi yńǵaısyz sezinedi. Qııanat kórgen balalardyń ózderine qol jumsap jatqandary qanshama? Keıbir shet memleketterde osyndaı qylmys jasaýshylarǵa esh aıaýshylyq joq. Zańmen qatań jazalanady. Mysaly, Iran, Ońtústik Koreıa, Irak, Saýd Aravııasynda kámeletke tolmaǵandarǵa qatysty jasalǵan jynystyq sıpattaǵy qylmystar úshin ólim jazasy kózdelgen. Keıbir elderde pedofılderge qatysty hımııalyq kastratsııa jasaý máselesi qaralyp jatyr», - dedi M. Altynbaev.
Osy rette, senator 2010 jyly balanyń quqyqtaryn qorǵaýdy qamtamasyz etý máseleleri boıynsha qoldanystaǵy zańnamaǵa ózgerister men tolyqtyrýlar engizilgenin eske salyp, onda kámeletke tolmaǵandarǵa qatysty jasalǵan qylmystar úshin jaza birshama kúsheıtilgenin aıtty. Alaıda, bul máseleniń oń sheshilýine septigin tıgizbegen. Eń bir ókinishtisi sol kezde zańdy talqylaý barysynda pedofılderge pedagogıkalyq qyzmetpen ómir boıy aınalysýǵa tyıym salatyn norma qoldaý tappaǵan bolatyn.
«Al endi statıstıkaǵa kelsek, resmı málimetterge qaraǵanda on alty jasqa tolmaǵan adammen jynystyq qatynasta bolý jáne nápsiqumarlyq sıpattaǵy ózge de is áreketter jasaý qylmystary 2011 jyly 148 bolsa, 2012 jyly mundaı qylmystar 232-ge jetken. Osy jyldyń bes aıynyń ózinde respýblıkada osyndaı sıpattaǵy jasalǵan qylmystar sany 181 bolyp otyr. Minekı, kámeletke tolmaǵandarǵa qatysty jasalyp jatqan qylmystar elimizde jyldan jylǵa erekshe qarqynmen ósip keledi. Osy aıtylǵan sandardyń artynda qanshama balanyń quqyǵy taptalyp, kúızeliske ushyrap jatqandyǵy, neshe ata-ananyń kóz jasy tógilip otyrǵandyǵy aıtpasa da túsinikti. Halyqtyń narazylyǵyn, ashýyn, yzasyn týǵyzyp otyrǵandyǵy zańdy. Sol sebepti, kámeletke tolmaǵandarǵa qatysty qylmystar úshin jaýapkershilikti túbegeıli kúsheıtip, pedofılderge qatysty óte qatań jaza qoldanatyn mezgil jetti dep esepteımiz. Qurmetti Serik Nyǵmetuly! Joǵaryda keltirilgen mán-jaılardy eskere otyryp, balanyń quqyqtaryn qorǵaýdy qamtamasyz etý máselesi boıynsha kámeletke tolmaǵandarǵa qatysty jasalǵan qylmystar úshin jazany túbegeıli kúsheıtetin zań jobasyn ázirleýdi tapsyrýyńyzdy suraımyz», - dedi senator Muhtar Altynbaev.
