Pavlodar kartoby bes memleketke eksporttalyp jatyr
PAVLODAR. KAZINFORM -Ertis-Baıan óńiriniń kókónis ósirýshileri bıyl bir mıllıon tonnadan astam kartop jınady. Bul – elimizde jınalǵan ónimniń úshten biri. Jyl basynan beri fermerler shet memleketterge 98,8 myń tonna ónim jóneltip úlgergen.
Pavlodar oblysynyń fermerleri jıyn-terindi joǵary nátıjemen aıaqtap jatyr. Bıyl taǵy da rekordtyq kólemdegi kartop qambalarǵa quıyldy. Óńirlik aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń dereginshe, jalpy jınalǵan ónim kólemi 1 mln tonnadan asqan. Osynshama kartop 30,7 myń gektar alqaptan alynyp otyr. Ónimniń edáýir bóligi ishki naryqqa baǵyttalyp, qalǵany elimizdiń ózge aımaqtary men shetelge jóneltilip jatyr. Ásirese, Ortalyq Azııa memleketterinde pavlodarlyq ónimge suranys joǵary.
Negizgi eksporttyq baǵyt – Ózbekstan
Pavlodar oblysynyń kartoby negizinen Ózbekstan respýblıkasyna eksporttalady. Sonymen qatar Reseı, Qyrǵyzstan, Tájikstan jáne Túrikmenstan naryqtaryna da jetkiziledi. Aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń málimetinshe, jyl basynan oblystan shetelge 98,8 myń tonna kartop eksporttalsa, onyń 92,1 myń tonnasy Ózbekstanǵa jóneltilgen. Bul kórsetkish pavlodarlyq kartoptyń syrtqy naryqtaǵy negizgi tutynýshysy Ózbekstan ekenin ańǵartsa kerek Geografııalyq jaqyndyq pen qalyptasqan saýda baılanystary da ónimdi ótkizý baǵyttarynyń turaqtylyǵyna yqpal etetini anyq.
Mamandar tuqymdyq kartop ta sheteldik naryqtarǵa shyǵarylyp jatqanan aıtady. Jyl basynan beri onyń 1,76 myń tonnasy Ózbekstanǵa, 200 tonnasy Qyrǵyzstanǵa, 400 tonnasy Tájikstanǵa, 2,09 myń tonnasy Túrikmenstanǵa jáne 3,94 myń tonnasy Reseıge baǵyttalǵan. Osylaısha, Pavlodar oblysy tek azyq-túlikke arnalǵan kartopty ǵana emes, tuqymdyq ónimdi de shetelge eksporttaýshylar qataryna endi. Bul óńirdiń kartop sharýashylyǵy syrtqy saýdada birneshe baǵyt boıynsha jumys isteıtinin kórsetedi.
Іshki qajettilikten áldeqaıda joǵary
Jergilikti jerde kartop ósirýmen 161 sharýashylyq mamandanǵany baıqalady. Egis alqabynyń 27 myń gektary uıymdastyrylǵan sharýashylyqtarǵa tıesili bolsa, qalǵan 3,7 myń gektar jer jeke qosalqy sharýashylyqtarǵa tıesili. Derekterge súıensek, aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshiler 891 myń tonna, jeke qosalqy sharýashylyqtar 118,6 myń tonna kartop jınaǵan. Tazartýdan keıin jalpy ónim kólemi 908 myń tonnany qurap otyr. Bul - ótken jylmen salystyrǵanda 193 myń tonnaǵa artyq.
Basqarma málimetinshe, oblys halqynyń kartop túınegine degen jyldyq qajettiligi – 75 myń tonna. ıAǵnı bıyl jınalǵan ónim bul suranystan 12 ese asyp túsken. Soǵan oraı ónimniń edáýir bóligi oblystan tys jerlerge de jóneltilip jatyr. Egin jınaý kezeńinde oblystyń ishki naryǵyna 20 myń tonna kartop baǵyttalsa, elimizdiń ózge óńirlerine 338,9 myń tonna ónim ótkizilgen. Al 528,3 myń tonna kartop kókónis qoımalaryna salynyp qoıyldy.
Kartoptyń kóterme baǵasy qandaı?
Qazirgi ýaqytta oblysta kartoptyń kóterme ótkizý baǵasy tonnasyna 120–140 myń teńge aralyǵynda. Naqty baǵa ónimniń sorty men kólemine (kalıbrine) qaraı ózgerip otyrady. Mamandar ónimdi ótkizýge qatysty fermerlerde eshqandaı qıyndyq joq ekenin aıtady. Kókónis ósirýshilerdiń deni kartopty birden syrtqa satyp jiberýge daǵdylanǵan. Ózindik quny arzan kartopty syrttan talasa-tarmasa alatyndar barshylyq. Ásirese, elimizdiń saýda naryǵynda keń tanylǵan iri saýda jelileriniń suranysy jyl boıyna úzilmeıdi. Ekinshi jaǵynan alǵanda óńirde kartopty qaıta óńdeý kásiporyndary óte az. Qazir oblysta birneshe iri joba júzege asyp jatqanymen, bolashaqta olar barlyq artylyp qalatyn ónimdi qaıta óńdeýge qaýqarsyz.
Buǵan deıin Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi kartop eksportyna shekteý qoıýǵa esh negiz joq ekenin habarlaǵan.
