Pavlodar ǵalymdary XIII-XIV ǵasyrlarǵa tán aqsúıek áıeldiń bas kıimin zerttep jatyr
PAVLODAR. KAZINFORM - Marǵulan ýnıversıteti Arheologııalyq zertteýler ınstıtýtynyń ǵalymdary Pavlodar oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıinde saqtalǵan kúmis bas kıimge tehnologııalyq zertteý júrgizip jatyr.
1959 jyly tabylǵan biregeı kúmis bas kıim – «Bokka» ǵylymı zertteý nysanyna aınalǵan. Zertteý jumystary kóne zergerlerdiń sheberligin zerdeleýge, jádigerdiń jasalý tehnologııasy men yqtımal shyǵý tegin anyqtaýǵa múmkindik beredi.
Mamandar rentgendik-flýorestsenttik taldaý ádisi arqyly metaldyń quramyn anyqtap, buıymnyń jasalý erekshelikteri týraly jańa ǵylymı derekter jınaýdy josparlap otyr. Aldyn ala taldaý nátıjeleri boıynsha buıym quramyndaǵy kúmistiń úlesi shamamen – 97 paıyz. Bul kórsetkish sol kezeńdegi metaldy óńdeý men tazartý tehnologııalarynyń deńgeıin zertteýge múmkindik beredi.
Aldaǵy kezeńde ǵalymdar bas kıimniń jasalý tásilderin zerdelep, onyń juqa ári názik qurylymyn qalyptastyrýda qandaı tehnologııalar qoldanylǵanyn anyqtamaq.
Jádigerdiń búgingi kúnge deıin saqtalýy da zertteýshilerdiń nazaryn aýdaryp otyr. Tabıǵı-klımattyq jaǵdaı áserinen kúmis buıymdar ýaqyt óte kele búlinýi múmkin. Al bul bas kıimniń keıbir bólikteriniń qalyńdyǵy nebary birneshe mıllımetr.
Mamandardyń baǵalaýynsha, Qazaqstan men oǵan irgeles óńirlerden osy kezeńge jatatyn uqsas buıymdardyń ázirge tabylmaýy da onyń ǵylymı qundylyǵyn arttyra túsedi. Mýzeı men Marǵulan ýnıversıteti arasyndaǵy ǵylymı yntymaqtastyq jádigerdi jan-jaqty zertteýge múmkindik berip otyr. Metall quramyn anyqtaýmen qatar ǵalymdar bas kıimniń yqtımal shyǵý tegin de zerdelemek.
Taldaý nátıjeleri múmkindik bergen jaǵdaıda buıymdy jasaýǵa paıdalanylǵan kúmistiń shıkizat kózi men ken ornyn anyqtaý máselesi de qarastyrylady. Zamanaýı ǵylymı ádister ótken dáýirlerdegi tehnologııalyq jetistikterdi de tereńirek túsinýge jol ashady.
Atalǵan bas kıim týraly buǵan deıin egjeı-tegjeıli jazǵanbyz. Ertis boıyn mekendegen ejelgi ata-babalarymyz bas kıimniń áshekeılerine erekshe mán bergeni baıqalady.
