Páter, telefon nemese kólik sapasyz jóndelse, tólengen aqshany qalaı qaıtarýǵa bolady
ASTANA. KAZINFORM — Aqshańyzdy tólep, birneshe kún kúttińiz. Alaıda jóndeýden keıin de qubyrdan sý toqtamady, jańa tóselgen lamınat búlindi, kólik qaıtadan buzyldy nemese servısten kelgen smartfonda taǵy aqaý paıda boldy. Mundaı jaǵdaıda ne isteý kerek? Kazinform tilshisi sapasyz jóndeý jumysynyń kemshiligin qalaı dáleldep, oryndaýshyny jaýapqa tartyp, tólengen qarajatty qaıtkende qaıtaryp alýǵa bolatynyn túsindiredi.
Turmystyq jóndeý kezinde kópshilik sheberdiń sózine senip, resmı qujat rásimdeýge mán bere bermeıdi. Biri tanys santehnıkke júginse, endi biri tanystary usynǵan avtoservıske nemese ınternetten tapqan mamanǵa senim artady. Jumys quny asa qymbat bolmaǵandyqtan, kóp jaǵdaıda taraptar kelisimshart jasaspaıdy.
Alaıda nátıje kóńilden shyqpaı qalsa, kelisimsharttyń, smetanyń nemese eń quryǵanda hat almasýdyń bolmaýy qarapaıym máseleni daýǵa aınaldyryp jiberýi múmkin.
Zań boıynsha qandaı da bir jumysty oryndaý úshin aqy alǵan kez kelgen adam nemese qyzmet kórsetýshi onyń sapasyna tolyq jaýap beredi. Onyń iri kompanııa nemese jarnama arqyly tabylǵan jeke sheber bolýynyń aıyrmashylyǵy joq. Zań tutynýshynyń quqyǵyn qorǵaıdy. Alaıda ol úshin taraptar arasynda kelisim bolǵanyn, ıaǵnı jumysty kimniń, qandaı aqyǵa, qandaı kólemde jáne qandaı merzimde oryndaýǵa mindettengenin dáleldeý qajet.
Sonymen qatar daý týyndaýy úshin mindetti túrde múlik tolyqtaı búlinýi shart emes. Jóndeý jumysynyń kez kelgen kemshiligi shaǵym aıtýǵa negiz bola alady. «Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý týraly» zańǵa sáıkes, ýáde etilgen nátıjege, kelisimshart talaptaryna, mindetti talaptarǵa nemese oryndaýshy usynǵan aqparatqa sáıkes kelmeıtin kez kelgen jaǵdaı kemshilik bolyp esepteledi.
Mysaly, aǵyp turǵan qubyrdy aýystyrǵannan keıin jańasy da sý ótkizip tursa, bul — sapasyz jumys. Kólikke túpnusqa qosalqy bólshek ornatylady dep kelisilgenimen, onyń ornyna arzan balamasy qoıylyp, birneshe kúnnen keıin kólikten birtúrli dybys shyǵa bastasa, bul da jumystyń talapqa saı oryndalmaǵanyn bildiredi.
Alaıda mundaı jaǵdaıda óz quqyǵyńyzdy qorǵaý úshin shebermen naqty kelisim bolǵanyn jáne onyń qandaı jumysty oryndaýǵa mindettengenin dáleldeı alýyńyz qajet.
Sheberdi jaldaǵanyńyzdy qalaı dáleldeýge bolady
Mór basylǵan resmı kelisimshart — eń senimdi dálel. Alaıda ondaı qujat bolmasa da, kelisimniń bolǵanyn rastaıtyn basqa aıǵaqtardy paıdalanýǵa bolady. Olardyń qatarynda chek, túbirtek, qabyldaý-tapsyrý aktisi, tapsyrys-ókimdeme, kepildik talony, bank arqyly jasalǵan tólem týraly túbirtek, messendjerlerdegi hat-habar, sheberdiń jarnamasynyń skrınshoty, sondaı-aq jóndeý jumysyna deıingi jáne keıingi fotosýretter bar.
Kólik jóndetken kezde tapsyrys-ókimdemeniń rásimdelýine erekshe mán bergen jón. Al telefondy servıske ótkizerde qurylǵynyń syrtqy kúıi, ekrany jáne anyqtalǵan aqaýy kórsetilgen qabyldaý aktisin talap etińiz. Páterge jóndeý júrgizilse, smeta jasatyp, qubyrlar, elektr symdary men gıdrooqshaýlaý sııaqty keıin kózge kórinbeıtin jasyryn jumystardy fotoǵa túsirip qoıǵan durys. Óıtkeni jóndeý aıaqtalǵannan keıin olardyń sapasyn baǵalaý qıynǵa soǵady.
Qujattarda mindetti túrde úsh mańyzdy málimet: jumysty kim oryndaǵany, oǵan qansha aqsha tólengeni jáne qandaı nátıje ýáde etilgeni kórsetilýge tıis. Osy málimetterdiń bolýy daý týyndaǵan jaǵdaıda óz quqyǵyńyzdy qorǵap, sotta dálel keltirýdi edáýir jeńildetedi.
Neni talap etýge quqyǵyńyz bar
Jumys sapasyz oryndalsa, oǵan kóz juma qaraýǵa mindetti emessiz. Zań boıynsha mundaı jaǵdaıda birneshe talap qoıýǵa quqyǵyńyz bar. Birinshiden, anyqtalǵan kemshilikterdi tegin jóndep berýdi nemese kórsetilgen qyzmettiń qunyn tómendetýdi talap ete alasyz. Ekinshiden, jumystyń qaıta oryndalýyn nemese ony basqa mamanǵa qaıta jasatyp, soǵan jumsalǵan shyǵyndy oryndaýshydan óndirip alýǵa quqylysyz.
Eger sheber jumysty tolyqtaı búldirip, kemshilikterdi túzetýden bas tartsa, kelisimshartty buzyp, tólengen qarajatty qaıtarýdy jáne keltirilgen zalaldy óteýdi talap etýge bolady.
Bul rette zalal tek jóndeý jumysynyń qunymen shektelmeıdi. Máselen, sapasyz ornatylǵan krannyń saldarynan kórshilerdiń páterin sý bassa nemese sapasyz jóndelgen kólikti evakýatormen jetkizip, qosymsha dıagnostıkadan ótkizýge qosymsha aqy tóleýge májbúr bolsańyz, mundaı shyǵyndardy da oryndaýshydan óteýdi talap etýge quqyǵyńyz bar. Ol úshin barlyq chek, túbirtek, aktilerdi, anyqtamalardy, foto jáne vıdeomaterıaldardy, sondaı-aq mamandardyń qorytyndylaryn saqtap qoıǵan jón.
Jumysty ún-túnsiz qabyldap almańyz
Zań boıynsha tapsyrys berýshi oryndalǵan jumysty shebermen birge qarap, qabyldaýǵa tıis. Qandaı da bir kemshilik anyqtalsa, ony jóndeýdi nemese keltirilgen zalaldy óteýdi talap etýge tolyq quqyǵyńyz bar. Al bamperdegi syzatty, qabyrǵadan ajyraǵan plıtkany nemese sý ótkizip turǵan jikti kóre tura qabyldaý aktisine eshqandaı eskertý engizbeı qol qoısańyz, keıin óz ýájińizdi dáleldeý qıynǵa soǵýy múmkin.
Alaıda barlyq aqaýdy birden baıqaý múmkin emes. Máselen, kóliktiń qozǵaltqyshy birneshe kúnnen keıin qyzyp ketýi, telefonnyń batareıasy bir aptadan soń isten shyǵýy nemese qubyrǵa qysym túsken kezde ǵana sý aǵýy múmkin. Mundaı jaǵdaıda oryndaýshyǵa bul týraly dereý jazbasha túrde habarlaǵan jón.
Zańǵa sáıkes, kózge kórine bermeıtin kemshilikterge qatysty talaptar oryndalǵan jumys qabyldanǵan kúnnen bastap bir jyl ishinde qoıylady. Al oryndaýshy aqaýdy ádeıi jasyrǵany dáleldense, talap qoıý merzimi jumys qabyldanǵan kúnnen bastap úsh jylǵa deıin uzartylady.
Áreket etý algorıtmi
Mundaı jaǵdaıǵa tap bolǵan qazaqstandyqtardyń kóbi máseleni áýeli ózara kelisimmen sheshýge tyrysady. Sheberge qaıta-qaıta qońyraý shalyp, habarlama jazyp, daýdy beıbit jolmen rettegisi keledi. Alaıda ýaqyt joǵaltpaı, birden zań aıasynda áreket etken jón.
Alǵashqy qadam — oryndaýshyǵa jazbasha talap qoıý. Úzdiksiz qońyraý shalyp, ýaqyt joǵaltqannan góri, talapta jumysty kimniń jáne qashan oryndaǵanyn, oǵan qansha qarajat tólengenin, qandaı kemshilik anyqtalǵanyn jáne qandaı talap qoıyp otyrǵanyńyzdy naqty kórsetińiz. Máselen, tólengen qarajatty qaıtarýdy, jumysty qaıta oryndaýdy, qyzmet qunyn tómendetýdi nemese keltirilgen shyǵyndy óteýdi talap ete alasyz. Talapty oryndaýshyǵa qolhat arqyly jeke tabystaǵan nemese tapsyrysty poshta arqyly, ne onyń alǵanyn rastaıtyn ózge tásilmen joldaǵan durys.
Qazaqstan Respýblıkasynyń «Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý týraly» zańynyń 35-babynyń 4-tarmaǵyna sáıkes, shartta ózgeshe kózdelmese, anyqtalǵan kemshilikter 10 kúntizbelik kún ishinde rettelýge tıis. Bul merzim saqtalmaǵan jaǵdaıda, oryndaýshy árbir keshiktirilgen kún úshin jumys nemese qyzmet qunynyń 1 paıyzy mólsherinde ósimpul tóleýge mindetti.
Eger oryndaýshy talaptaryńyzdy elemese nemese múlde jaýap bermese, kelesi qadam — ýákiletti memlekettik organǵa shaǵymdaný. Ol úshin Qazaqstan Respýblıkasy Saýda jáne ıntegratsııa mınıstrliginiń Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý komıtetiniń aýmaqtyq departamentine júginýge bolady. Shaǵymdy eOtinish nemese eGov portaly arqyly joldaǵan yńǵaıly. Oǵan chek, fotosýretter, hat almasý skrınshottary, talaptyń kóshirmesi jáne oryndaýshynyń jaýaby (bar bolsa) qosa tirkelýi qajet.
Aqshany qaıtarý nemese keltirilgen zalaldy óndirip alý múmkin bolmasa, sońǵy shara retinde sotqa júginýge týra keledi. Aıta keterligi, tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaýǵa qatysty talap-aryzdar boıynsha azamattar sot sheshimi shyqqanǵa deıin memlekettik bajdy tóleýden bosatylady. Keıin bul shyǵyndar iste jeńilgen taraptan óndiriledi. Sondyqtan ózińizdiń quqyǵyńyzdyń buzylǵanyna senimdi bolsańyz, sotqa júginýden qorqýdyń qajeti joq.
Árıne, kóp jaǵdaıda mundaı daýdy óz kúshińizben sheshýge bolady. Alaıda keıbir jaǵdaılarda quqyq qorǵaý organdarynyń aralasýy qajet. Máselen, sheber aldyn ala tólem alyp, izin sýytsa, jóndeýge alǵan tehnıkańyzdy qaıtarmaı, baılanysqa shyqpaı qoısa nemese ózin bóten adamnyń atymen tanystyrsa, mundaı áreketter alaıaqtyq belgisi bolýy múmkin.
Jóndeý jumysy bastalǵanǵa deıingi chek-paraq
· Qolhatsyz, kelisimshartsyz nemese naqty hat almasýsyz qomaqty kólemde aldyn ala tólem jasamańyz.
· Aldyńyzdaǵy adamnyń kim ekenin: jeke kásipker me, JShS me, resmı servıs pe, álde jeke sheber me — naqtylap alyńyz. Keıin talap-aryzdy kimge joldaıtynyńyz osyǵan baılanysty bolady.
· Telefondy nemese kólikti jóndeýge tapsyrǵanda onyń jaı-kúıi, syrtqy zaqymdary, jınaqtalýy jáne anyqtalǵan aqaýy kórsetilgen qabyldaý aktisin talap etińiz.
· Úı jóndetkende barlyq shyǵyndy qujatpen rásimdep, jumystyń ár kezeńin sýretke túsirip otyryńyz.
· Qandaı materıaldar men qosalqy bólshekter qoldanylatynyn aldyn ala naqtylańyz: túpnusqa ma, balama ma, jańa ma, álde buryn paıdalanylǵan ba, olardy kim satyp alatynyn jáne sapasyna kim jaýap beretinin kelisip alǵan jón.
· Jumystyń quny men oryndalý merzimin de aldyn ala kelisińiz. «Jumys barysynda kóre jatarmyz» degen ustanym kóbine jóndeý qunynyń negizsiz qymbattap ketýine ákeledi.
Eske salaıyq, buǵan deıin Atyraý oblysynda satýshy tutynýshynyń sapasyz avtokólikti qaıtarý týraly talabyn oryndamaǵany úshin ákimshilik jaýapkershilikke tartylǵanyn habarlaǵanbyz.
