Páter ıesi jalǵa alýshynyń ruqsatynsyz páterge kire ala ma

Mundaı daýlar kóbine úıge kimniń jáne qandaı jaǵdaıda kire alatyny aldyn ala kelisilmegen kezde týyndaıdy. Máselen, jalǵa alýshy úıine kelgende zattarynyń orny aýysqanyn baıqaıdy, kórshilerinen páter ıesiniń kelgenin estıdi nemese esik aldynda rıeltor men bolashaq jalǵa alýshylardy kezdestiredi. Al menshik ıesi páterdiń ózine tıesili ekenin alǵa tartady. Alaıda páter jalǵa berilgennen keıin menshik ıesiniń múlki bolyp qala bergenimen, sol kezeńde jalǵa alýshynyń turatyn baspanasyna aınalady.

Óz páteriń bolsa da, kez kelgen ýaqytta kire almaısyń

QR Azamattyq kodeksiniń 540-babyna sáıkes, jalǵa alýshy múlikti ýaqytsha ıelenýge jáne paıdalanýǵa alady. Menshik ıesi páterge ıelik etý quqyǵyn saqtaıdy jáne jalǵa alýshydan múlikti uqypty ustaýdy talap ete alady. Biraq sharttyń qoldanylý merziminde baspanany paıdalaný quqyǵy jalǵa alýshyǵa beriledi.

Sondyqtan jalǵa alýshy aldyn ala kelisilmegen jaǵdaıda páter ıesin de úıge kirgizbeýge quqyly. Konstıtýtsııanyń 28-babynda turǵyn úıge qol suǵylmaıtyny jáne oǵan zańda belgilengen jaǵdaılar men tártip boıynsha ǵana kirýge bolatyny kórsetilgen. Al Azamattyq kodekstiń 146-baby adamnyń óz erkinen tys baspanaǵa kirýge áreket jasaǵandarǵa tosqaýyl qoıýyna múmkindik beredi.

Osylaısha, turǵyn úıge qol suǵylmaý quqyǵy tek páter ıesine ǵana qatysty emes. Qylmystyq kodekstiń 149-babynda onda turatyn adamnyń erkinen tys turǵyn úıge zańsyz kirý jaýapkershilikke ákeletini jazylǵan. Sondyqtan páterdi zańdy túrde jaldap otyrǵan adam úı ıesiniń kelýimen aldyn ala kelispese jáne onyń kirýine ózge zańdy negiz bolmasa, ony kirgizbeýge quqyly.

Mundaı áreket úshin 200 AEK-ke deıin, ıaǵnı 2026 jyly 865 myń teńgege deıin aıyppul salý, túzeý nemese qoǵamdyq jumystarǵa tartý ne 50 táýlikke deıin qamaýǵa alý kózdelgen. Al túnde zańsyz kirý, kúsh qoldaný, qorqytý, zańsyz tintý nemese úıden shyǵarý jaǵdaıynda jaýapkershilik kúsheıedi. Degenmen naqty jaǵdaıda quqyq buzýshylyqtyń bar-joǵyn jaldaý sharty, taraptardyń kelisimi jáne basqa da mán-jaılar eskerile otyryp, polıtsııa men sot anyqtaıdy.

Qosalqy kilt páterge qalaǵan ýaqytta kirýge quqyq bermeıdi

Páter ıesine qosalqy kilt saqtaýǵa tyıym salynbaǵan. Biraq bul ony óz qalaýynsha paıdalana alady degen sóz emes. Sondyqtan shart jasalǵan kezde qosalqy kilt menshik ıesinde qala ma, qalsa, ony qandaı jaǵdaıda paıdalanýǵa bolady degen máseleni aldyn ala kelisip alǵan jón.

Jalǵa beriletin páterlerge qatysty «24 saǵat buryn eskertý kerek» nemese «aıyna bir ret tekserýge bolady» degen ortaq talaptar Qazaqstan zańnamasynda bekitilmegen. «Turǵyn úı qatynastary týraly» zańnyń 23-babyna sáıkes, turý sharttary taraptardyń kelisimimen belgilenedi. Demek páterdi qanshalyqty jıi tekserýge bolatynyn, úı ıesi qansha ýaqyt buryn eskertýge tıis ekenin jáne qaı ýaqytta kele alatynyn taraptar shartta ózderi belgileıdi.

Páter ıesiniń oryndy sebebi bolǵan kúnniń ózinde, bul oǵan jalǵa alýshymen kelispeı úıge kirýge quqyq bermeıdi. Jıhazdyń jaǵdaıyn tekserý, esepteýish quraldarynyń kórsetkishin alý, jaldaý aqysyn alý, jóndeý sheberin kirgizý nemese páterdi satyp alýshyǵa ne bolashaq jalǵa alýshyǵa kórsetý úshin keletin ýaqytty aldyn ala kelisken durys. Onyń ústine «baramyn» dep habarlaý árdaıym jalǵa alýshynyń kelisimin bildirmeıdi. Eger shartta menshik ıesine birjaqty eskertip qana kirýge múmkindik beretin talap bolmasa, keletin ýaqytty jalǵa alýshymen kelisý qajet.

Jalǵa alýshynyń da shart boıynsha mindetteri bar. Eger qujatta menshik ıesiniń páterdi belgili bir ýaqytta tekserýge quqyǵy kórsetilse, jalǵa alýshy mundaı kezdesýlerden únemi bas tarta almaıdy. Alaıda shart talaptary oryndalmaǵan jaǵdaıda menshik ıesi ony oryndaýdy talap etýge nemese shartty buzýǵa quqyly. Bul qosalqy kiltpen jalǵa alýshynyń ruqsatynsyz páterge kirýge negiz bolmaıdy.

Qaı kezde aldyn ala eskertý mindetti emes

Jalpy tártipten tys jaǵdaılar da bar. Eger órt shyqsa, gaz ıisi sezilse nemese qubyr jarylyp, páterdi sý basý qaýpi tónse, ýaqyt joǵaltý adamdarǵa da, múlikke de zııan keltirýi múmkin. Qylmystyq kodekstiń 34-baby mundaı qaýipti basqa jolmen joıý múmkin bolmaǵan jaǵdaıda asa qajettilik sheginde áreket etýge múmkindik beredi.

Mundaı jaǵdaıda páterge avarııalyq qyzmet mamandarymen, MIB nemese basqarýshy kompanııa ókilimen, qajet bolsa polıtsııa qyzmetkerlerimen birge kirgen durys. Esiktiń ne sebepti ashylǵanyn jáne páterdiń sol kezdegi jaǵdaıyn tirkep, jalǵa alýshyǵa múmkindiginshe tez habarlaý qajet. Bul menshik ıesiniń páterdi tekserý úshin emes, apattyń aldyn alý nemese onyń saldaryn joıý úshin kirgenin rastaýǵa kómektesedi.

Al jaldaý aqysynyń keshiktirilýi, jalǵa alýshynyń qońyraýǵa jaýap bermeýi nemese onyń kóship ketti degen kúdik tótenshe jaǵdaıǵa jatpaıdy. Onyń ústine «Turǵyn úı qatynastary týraly» zańnyń 24-babyna sáıkes, shartta ózgeshe kózdelmese, jalǵa alýshy alty aıǵa deıin úıde bolmaýy múmkin. Sondyqtan messendjerdegi habarlamalarǵa jaýap bermeýi nemese esikti ashpaýy páterdi tastap ketti dep esepteýge negiz bolmaıdy. Osy aralyqta baspanany basqa adamǵa jalǵa berýge de bolmaıdy.

Qaryzy bar jalǵa alýshyny úı ıesi óz betimen páterden shyǵara almaıdy.

Jaldaý aqysyn tólemeý nemese múlikke zııan keltirý shartty merziminen buryn buzýǵa negiz bolýy múmkin. Alaıda menshik ıesi jalǵa alýshyny óz betinshe úıden shyǵara almaıdy. Eger shart toqtatylǵannan keıin de adam páterden shyqpasa, «Turǵyn úı qatynastary týraly» zańnyń 24-babyna sáıkes, ony sot sheshimi negizinde shyǵarýǵa bolady. Al merzimi kórsetilmeı jasalǵan shartty menshik ıesi jalǵa alýshyǵa keminde úsh aı buryn eskertip toqtatýǵa quqyly.

Mundaı daýdy kúshpen sheshýge bolmaıdy. Jalǵa alýshy shart talaptaryn buzǵan kúnniń ózinde, páterdiń qulpyn aýystyrýǵa, onyń zattaryn podezge shyǵaryp tastaýǵa nemese kommýnaldyq qyzmetterdi óshirýge jol berilmeıdi. Konstıtýtsııa boıynsha turǵyn úıden shyǵarý sot sheshimimen júzege asyrylady. Qylmystyq kodekstiń 149-babynda zańsyz úıden shyǵarý da jeke kórsetilgen.

Buǵan qosa, syrtqa shyǵarylyp tastalǵan zattar joǵalýy nemese búlinýi múmkin. Mundaı jaǵdaıda jalǵa alýshy Azamattyq kodekstiń 917-babyna sáıkes keltirilgen zalaldy óteýdi talap ete alady.

Jaldaý sharty aýyzsha jasalsa ne bolady

Menshik ıesi ózi turmaıtyn páterdi jalǵa bergen kezde shart jazbasha jasalýǵa tıis. Bul talap «Turǵyn úı qatynastary týraly» zańnyń 24-babynda jáne Azamattyq kodekstiń 601-babynda kózdelgen. Biraq jazbasha sharttyń bolmaýy menshik ıesine páterge jalǵa alýshydan suramaı kirýge quqyq bermeıdi. Tek daý týǵan jaǵdaıda eki tarapqa da óz ustanymyn dáleldeý qıyndaı túsedi.

Mundaı jaǵdaıda páterdiń qandaı talaptarmen jalǵa berilgenin basqa dáleldermen rastaýǵa týra keledi. Azamattyq kodekstiń 153-babyna sáıkes, mámileniń jasalǵanyn jáne onyń mazmunyn kýágerlerdiń sózimen dáleldeýge bolmaıdy, biraq jazbasha jáne ózge de dálelderdi paıdalanýǵa bolady. Máselen, hat almasý, bank aýdarymdary, qolhattar, páterdi jalǵa berý týraly habarlandyrý, qabyldaý-tapsyrý aktisi, kóship kirgen kezdegi fotosýretter jáne kiltke qatysty habarlamalar dálel bola alady.

Jalǵa alýshy páterdiń qulpyn aýystyra ala ma

Zańda jalǵa alýshyǵa páter qulpyn óz betinshe aýystyrýǵa múmkindik beretin ortaq norma joq. Sondyqtan aldymen jaldaý shartyn qaraý qajet. Onda qulypty aýystyrýǵa tyıym salynýy, qosalqy kiltti menshik ıesine berý mindeti nemese jalǵa alýshyǵa óz qulpyn ornatýǵa ruqsat qarastyrylýy múmkin.

Eger bul másele shartta kórsetilmese, qulypty aýystyrýdy menshik ıesimen jazbasha túrde kelisken durys. Esikti búldirmeý jáne kóship shyǵar kezde burynǵy qulypty qaıta ornatý úshin ony saqtap qoıǵan jón. Sonymen birge menshik ıesine jańa kilt mindetti túrde berilýge tıis degen talap ta joq. Mundaı mindet jaldaý shartynda kózdelýi kerek.

Páter ıesi ruqsatsyz kirip ketse ne isteý kerek

Aldymen menshik ıesine páterge aldyn ala kelispeı kirýge bolmaıtynyn jazbasha habarlap, aldaǵy ýaqytta tekserý nemese kelý tártibin kelisip alǵan jón. Eger páter ıesi dál sol sátte ruqsatsyz kirip, qoqan-loqy kórsetse nemese úıden shyǵýdan bas tartsa, 102 nómirine habarlasyp, máseleni kúshpen sheshýge tyryspaý kerek.

Polıtsııaǵa júgingen jaǵdaıda hat almasý, domofon nemese beınebaqylaý kameralarynyń jazbalary, fotosýretter, oqıǵanyń kúni men ýaqyty qajet bolýy múmkin. Eger zattar joǵalsa, olardyń tizimin jáne qunyn rastaıtyn qujattardy da daıyndaǵan jón.

Aryzda menshik ıesiniń áreketine Qylmystyq kodekstiń 149-baby boıynsha quqyqtyq baǵa berýdi suraýǵa bolady. Alaıda qylmystyq quqyq buzýshylyq belgileriniń bar-joǵyn quqyq qorǵaý organdary men sot anyqtaıdy. Al keltirilgen materıaldyq zalal tıisti negizder bolǵan jaǵdaıda bólek óndiriledi.

Aıta keteıik, buǵan deıin Almatyda kóppáterli turǵyn úıdi basqaratyn kompanııa tóńireginde daý shyqqany habarlandy.