Parlamentke zań shyǵara biletin, kásibı depýtattar kerek – Murat Ábenov
ASTANA. KAZINFORM — Konstıtýtsııalyq reforma aıasynda adam quqyǵyn qorǵaý, eńbek qatynastaryn ádiletti retteý jáne adam ómiriniń qundylyǵyn kúsheıtý basty basymdyqtardyń birine aınalyp otyr.
Bul týraly QR Parlamenti Májilisiniń depýtaty, Konstıtýtsııalyq reforma jónindegi komıssııa múshesi Murat Ábenov Jibek Joly arnasynyń «Jańa ýaqyt» aqparattyq-saraptamalyq baǵdarlamasynda málimdedi.
Onyń aıtýynsha, jańa ózgeristerde memleket pen azamat arasyndaǵy jaýapkershilik naqty aıqyndalyp, adamnyń eńbegi men ómiri joǵary qundylyq retinde bekitilýi tıis.
Depýtat qazirgi tańda eńbek quqyqtarynyń jıi buzylatynyna nazar aýdardy.
Onyń sózinshe, kóptegen azamattar jumys istep júrgenimen, jalaqyny ýaqytynda ala almaıdy nemese eńbek demalysyna tıesili tólemderi tolyq berilmeıdi.
– Negizinen memleket bul Konstıtýtsııalyq ózgeristerde birinshi orynǵa adamdy qoıyp otyr. Adam quqyǵy men eńbek quqyǵy birinshi qorǵalýy kerek. Qazir kóp adam jumys isteıdi, biraq aılyǵyn, eńbek demalysyna beriletin aqysyn durys tólemeıdi. Biz osy máseleni sheshý úshin «ár adamnyń eńbegi qorǵalý kerek» dep jazyp qoıdyq. Onyń ishinde 8 saǵattyq jumys ýaqyty, eńbek demalysyna qatysty eshqandaı quqyǵy buzylmaýy kerek, – dedi Murat Ábenov.
Sonymen qatar ol azamattardyń derbes derekterin qorǵaý jáne adam ómirin memlekettiń negizgi jaýapkershiligi retinde bekitý mańyzdy ekenin aıtty.
– Eń negizgi ózgeristerdiń biri – adam ómiri qoǵamnyń basty baılyǵy dep jazý. Endi memleket soǵan jaýapty bolady jáne adam ómirin qorǵaýǵa mindetti. Jaqynda Shymkentte bolǵan jaǵdaı barshaǵa málim. Aldaǵy ýaqytta polıtsııaǵa «adam ómirin saqtap qalýǵa mindettisiń» dep naqty aıtylady. Eger bile tura ómirin qorǵamasa, bul Konstıtýtsııanyń buzylýy bolyp esepteledi, – dedi depýtat.
Murat Ábenov bilim, ǵylym jáne ınnovatsııa máselesi de Konstıtýtsııa deńgeıinde memlekettiń naqty mindeti retinde jazylýy tıis ekenin atap ótti.
Onyń aıtýynsha, bul eldiń ekonomıkalyq bolashaǵymen tikeleı baılanysty.
– Buryn adamnyń bilim alýy, ǵylymmen aınalysýy memlekettiń mindeti sııaqty jalpylama aıtylatyn. Endi biz ony naqtylaımyz. Ár adamnyń oqýy, ınnovatsııamen aınalysýy – bolashaq ekonomıkanyń múmkindigi. Kóp jaǵdaıda izdenistegi adamdardyń qaltasynda aqsha bolmaıdy. Bul tek adamnyń quqyǵy emes, memlekettiń mindeti dep jazdyq. Sonda memleket oǵan qarjy bólýge mindetti bolady, – dedi ol.
Depýtat Memleket basshysynyń «halyqtyń sany emes, sapasy mańyzdy» degen ustanymyn eske salyp, erkin ári ınnovatsııalyq oılaıtyn azamat qana memleketke paıda ákeletinin aıtty.
Sondaı-aq ol Parlamenttiń rólin kúsheıtý máselesine de toqtaldy.
Onyń aıtýynsha, aldaǵy kezeńde zań shyǵarý sapasyna erekshe mán beriledi.
– Buryn Májilis zań qabyldaıtyn, odan keıin Senat qaraıdy. Eger Májilis qate jiberse, Senat ony túzetý úshin keri qaıtarady. Bul ýaqyt alatyn. Bizdiń maqsat – esep beretin Úkimeti bar, yqpaldy Parlament qalyptastyrý. Endi Parlamentke partııalar básekelesip, myqty depýtattardy tartady. Zań shyǵara biletin, kásibı depýtattar jumys isteıdi. Tek sóılep, jarııalap qana qoımaı, naqty zańdy qalaı jazý kerek, máseleni qaı deńgeıde sheshý qajet, qandaı termın qoldaný kerek – sonyń bárin biletin depýtattar bolýy tıis. Endi bir adam emes, ár másele úshin partııa bolyp jaýap beretin júıe qalyptasady. Bul sapaly ári myqty depýtattardyń saılanýyna yqpal etedi, – dedi Murat Ábenov.
Sonymen qatar ol sóz bostandyǵy men aqparattyq qaýipsizdik máselesin de mańyzdy ózgeristerdiń qataryna qosty.
– Adam erkin bolýy kerek. Tek erkin adam ǵana óz oıyn ashyq aıta alady, shyǵarmashylyqpen aınalysa alady. Taǵy bir aıtatyn másele, buryn teris aqparattan tek memleket qorǵalatyn. Qazir ınternet damydy, kez kelgen adam basqa bireýdiń namysyna tıetin aqparat tarata alady. Sondyqtan endi ár adam teris aqparattan qorǵalýy kerek dep usynyp otyrmyz. Aqparat taratqanda basqa adamnyń erkindigi men quqyǵyna zııan tımeýi tıis, – dedi depýtat.
Sóz sońynda Murat Ábenov din máselesine de toqtalyp, onyń memleketten jáne bilim salasynan bólek bolýy qajet ekenin aıtty.
– Biz Konstıtýtsııada jalpyadamzattyq qundylyqtardy qorǵaımyz. Din memleketten de, bilim salasynan da bólek bolýy kerek, – dep túıindedi ol.
Aıta keteıik, buǵan deıin Konstıtýtsııalyq reforma jónindegi komıssııa múshesi Serik Egizbaev ekologııalyq jaýapkershilikti ulttyq qundylyq retinde Ata Zańda bekitý qajettigin aıtqan edi.