Parlament kanıkýldan oraldy
ASTANA. KAZINFORM – Búgin VIII saılanǵan Parlamenttiń tórtinshi sessııasy jumysyn bastaıdy. Sol úshin kanıkýldan oralǵan depýtattar Parlament palatalarynyń birlesken otyrysyn ótkizedi. Alqaly jıyn saǵat 11:00-ge belgilengen.
Depýtattar 2 aı boıy óńirlerdi aralap, saılaýshylarmen kezdesti. El-jurttyń bılikke saýaldary men usynystaryn óz aýzynan estip, óńirlerdegi shynaıy jaǵdaıdy kózderimen kórip qaıtty. Endi 4 sessııa barysynda osy jınalǵan málimetter qos palata jumysynyń negizgi baǵdaryna aınalady.
Aıta keteıik, segizinshi saılaǵan Parlamenttiń úshinshi sessııasy barysynda depýtattar Memleket basshysynyń jan-jaqty oılastyrylǵan halyqtyń talap-tilegine, eldiń múddesine negizdelgen strategııasyn, reformalaryn basshylyqqa aldy. Qos palatanyń kúndelikti jumysy osy reformalar mazmunyn odan ári baıytyp, naqty ispen qoldaýǵa baǵyttaldy. Prezıdenttiń Saılaýaldy baǵdarlamasy aıasyndaǵy zańnamalyq bastamalardyń bárin derlik depýtattyq korpýs osy úshinshi sessııada iske asyrdy.
Májilistiń jumys nátıjesi
Úshinshi sessııa barysynda tómengi palata 39 jalpy otyrys ótkizip, 249 máseleni qarady jáne 90 zań qabyldady. Depýtattar eń áýeli azamattardyń áleýmettik jaǵdaıyna erekshe mán berdi. Máselen, mindetti áleýmettik medıtsınalyq saqtandyrý júıesine qatysty tásilderdi qaıta qarady. Barlyq azamat úshin, tipti saqtandyrylmaǵan bolsa da, alǵash júgingen kezde tegin bazalyq medıtsınalyq kómektiń saqtalýy úlken jetistik boldy. Tegin medıtsınalyq kómektiń kepildik berilgen kólemine onkologııalyq skrınıngter engizildi. Sondaı-aq, qulaǵy nashar estıtin jandardy, ásirese balalardy jergilikti bıýdjet qarjysy esebinen estý apparatymen qamtamasyz etý múmkindigi qarastyryldy.
«Keleshek» biryńǵaı erikti jınaqtaý júıesiniń zańnamalyq negizi qalandy. Jańa jınaqtaý júıesiniń arqasynda balalardyń sapaly bilim alýyna qosymsha múmkindikter berildi. Sonymen birge, halyqaralyq ǵylymı jarystarǵa qatysýshylardyń úzdikteri konkýrssyz, sonyń ishinde «Bolashaq» baǵdarlamasy aıasynda bilim granttaryn alatyn norma engizildi. Bul balalar úshin memleket tarapynan úlken qoldaýǵa aınaldy.
Ótken sessııadaǵy depýtattardyń qyzmetindegi basty baǵyt «Zań men tártip» qaǵıdatyn zańnamalyq turǵydan odan ári iske asyrý boldy. Depýtattar elimizdiń qylmys jazasy kodeksterin ońtaılandyrý boıynsha úlken jumys atqardy. Azamattardy qylmystyq qastandyqtan qorǵaýǵa baǵyttalǵan zańdar qabyldandy. Jaǵymsyz áleýmettik qubylystarǵa jaýap retinde ınternet-alaıaqtyq jasaǵany úshin «dropperlerge» qatysty qylmystyq jaýapkershilik kúsheıtildi. Depýtattar nekege turýǵa májbúrleý isi úshin de jaza engizdi.
Adamnyń bet-álpetin tanyp-bilýge kedergi keltiretin kıim kııýge tyıym salyndy. Jaýapkershilikti kúsheıtýmen qatar, depýtattar izgi sheshimder qabyldaý qajettigin de umytqan joq. Aıtalyq, keıbir azamattar abaısyzdan, qıyn ómirlik jaǵdaıda júrip quqyq buzýshylyqqa baratyny belgili. Sondyqtan Parlament esirtki taratýshylar men óndirýshiler arasyndaǵy qylmystyq jaýaptylyqtyń ara-jigin ajyratty. Bul Memleket basshysynyń Ulttyq quryltaıda bergen tapsyrmasy da bolatyn. Qazirdiń ózinde alǵash ret súrinip, esirtki jasyrǵan jas azamattarǵa qatysty úsh myńnan astam is qaıta qaralyp, olardy bosatý men úkimdi jeńildetý baǵytynda jumys júrgizildi.
Sessııa barysynda Parlament áleýmettik saıasat pen azamattardyń múddesi myzǵymas basymdyq ekenin aıqyn kórsetti. Ol eń aldymen elimizdiń negizgi qarjy qujatynda – úsh jyldyq bıýdjette kórinis tapty. Atap aıtqanda, bilim berý, densaýlyq saqtaý salalary men áleýmettik tólemderge basa mán berildi. Jyl basynan bazalyq zeınetaqy 6,5 paıyz, sabaqtas zeınetaqy 8,5 paıyz ósti. Áleýmettik tólemder kólemi de, alýshylar sany da artty. Halyqty sapaly sýmen qamtamasyz etýge, aýyldy qoldaýǵa qosymsha qarajat bólindi.
Munan bólek, kúni keshe ótken Konstıtýtsııanyń 30 jyldyǵy qarsańynda depýtattar tarapynan Raqymshylyq jasaý týraly zań ázirlenip, qabyldandy. Raqymshylyq jasaý arqyly 15 myń adamnyń jaza merzimi qysqartyldy. Onyń 2 myńǵa jýyǵy bostandyqqa shyqty.
Sessııa barysynda depýtattyq saýal sekildi mańyzdy tetikter de belsendi túrde júzege asty. Memlekettik organdardyń laýazymdy qyzmetkerleri atyna 461 depýtattyq saýal joldanyp, azamattardy tolǵandyryp júrgen eń ózekti máseleler kóterildi. Kóptegen problema sol saýaldardyń nátıjesinde sheshimin taýyp ta jatyr.
Senattyń 3-sessııadaǵy jumys qorytyndysy
Senat úshinshi sessııa barysynda 89 zańdy qarady. Olardyń 75-i maquldanyp, 14-in Májiliske qaıtaryldy. Qaralǵan zańdardyń qatarynda 3 kodeks jáne 7 derbes zań bar. Atap aıtqanda, Prezıdenttiń tikeleı tapsyrmasymen ázirlengen jańa Bıýdjet jáne Salyq kodeksteri, sondaı-aq, sý resýrstaryn tıimdi paıdalanýǵa zańnamalyq negiz qalyptastyratyn jańa Sý kodeksi qabyldandy. Túrkistan qalasyna erekshe mártebe beretin zań bekitildi. Akvasharýashylyqty damytýdy jáne memlekettiń aýmaqtyq qorǵanys júıesin jetildirýdi kózdeıtin derbes zańdar kúshine endi.
Nysanaly kapıtal qorlary men endaýment-qorlardyń qyzmetin retteıtin arnaıy zań qabyldandy. Qarjy naryǵyn damytýdy, tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaýdy jáne alaıaqtyqqa qarsy is-qımyldy kúsheıtýdi kózdeıtin normalar da maquldandy.
Sessııa barysynda 3 parlamenttik tyńdaý, 4 úkimet saǵaty, komıtetterdiń 50-den astam kóshpeli otyrysy jáne 90-ǵa jýyq dóńgelek ústel men kezdesýler uıymdastyryldy. Senattyń halyqaralyq qyzmeti de 130-ǵa tarta mazmundy sharalarmen erekshelendi. Sondaı-aq, senatorlar 170-ke jýyq depýtattyq saýal joldap, Úkimetke ózekti máselelerdi sheshý joldaryn usyndy. Osylaısha, Senattyń Prezıdenttiń reformalaryn zańnamalyq turǵydan qamtamasyz etýge arnalǵan qyzmeti nátıjeli boldy.
Senattyń óńirlermen ózara is-qımyldy nyǵaıtý jónindegi jumysy da nátıjeli boldy. Bıyl Máslıhattarmen ózara is-qımyl jónindegi keńestiń qyzmeti jańa sapaly deńgeıge kóterildi. Sonyń aıasynda 50-ge jýyq birlesken is-shara uıymdastyryldy jáne alǵash ret keńeıtilgen otyrys ótkizildi. Sondaı-aq «Bir el – bir múdde», «Óńir» depýtattyq toptarynyń, Inklıýzııa jónindegi keńestiń, Ornyqty damý salasyndaǵy ulttyq maqsat-mindetterdiń iske asyrylýyna monıtorıng júrgizý jónindegi Parlamenttik komıssııanyń jáne basqa da saraptamalyq alańdardyń josparly jumysy júıeli túrde jalǵasyn tapty.
Osyǵan deıin Májilis depýtattary Aqsý qalasyndaǵy óndiris nysandarynda bolǵany týraly jazdyq.