Pamırden Everestke deıin: qazaqstandyq mýzykant dombyrasymen birge bıik shyńdy baǵyndyryp júr

Álibek Qaıyrbek Kókshetaýda ómirge keldi. Ol Qazaq ulttyq óner ýnıversıtetin támamdap, kásibı dombyrashy atandy. Birneshe halaqaralyq konkýrstyń jeńimpazy boldy. Dombyrany serik etken mýzykant kóp uzamaı ulttyq aspapty tanytýdyń jańa jolyn oılastyrdy. Sóıtip «Álem shyńyndaǵy dombyra» jobasy týdy. Ózi taýǵa shyǵyp, shyńdardy baǵyndyrady. Birneshe myń bıiktikte kúı oryndap, ulttyq ónerdi ulyqtaıdy.

Mýzyka men alpınızmdi úndestirip, Qazaqstan mádenıetin tanytý maqsaty kóp uzamaı orandala bastady.

- Bir qaraǵanda dombyra men taý eki bólek álem. Men osy ekeýin bir arnaǵa toǵystyryp, tańǵajaıyp dúnıeni iske asyrǵym keledi,- dedi Álibek.

Onyń aıtýynsha, taý shyńynda óner kórsetip te elimizdiń atyn álemge tanytýǵa bolady. Tek vıdeoǵa túsirip qana qoımaı, derekti fılm, maqala jarııalap, halyqaralyq jobalarǵa qatysady.

- Dombyrany ár qurlyqtaǵy eń bıik shyńǵa kóterip, sol jerde qazaq kúılerin oryndaǵym keledi. Beınejazbalar, derekti fılmder, túrli maqala men halyqaralyq jobalar arqyly halqymyzdyń mýzykasyn álemge tanytýdy maqsat ettim, – deıdi mýzykant.

Pamır shyńynda Ata Zańdy tanystyrdy

Álibek Qaıyrbek 2026 jyldyń tamyz aıynda Pamır taý júıesindegi Zaalaı jotasynda, Qyrǵyzstan men Tájikstan shekarasynda ornalasqan Razdelnaıa shyńyna kóterildi. Bıiktigi - 6 148 metr. Ol ózimen birge QR Konstıtýtsııasyn, dombyrany ala baryp, kúı oryndady.

Bul ekspedıtsııa bir jyl burynǵy bastamasynyń jalǵasy boldy. Ol 2025 jyly Qazaqstan Konstıtýtsııasynyń qabyldanǵanyna 30 jyl tolýyna oraı Gımalaıdaǵy Aılend-Pık shyńyna shyǵyp, elimizdiń Ata zańyna tanytty. Álibek sóıtip jeke sporttyq jetistigi men elge degen qurmetin ushtastyra bildi.

– Elime degen qurmetimdi bildirip, sporttyq jetistikti ulttyq ıdeıamen ushtastyrǵym keldi. Men úshin Konstıtýtsııa – memlekettigimiz ben táýelsizdigimizdiń, al dombyra halqymyzdyń mádenıeti, tarıhy men dástúriniń sımvoly, – dedi ol.

Aılend-Pıkke shyǵý mańyzy qadam boldy. Alpınıst Everestti óz kózimen kórdi, aldaǵy ekspedıtsııaǵa qanshalyqty daıyn ekenin baǵamdady.

— Qandaı qıyndyqtar kezigedi? Meni alda ne kútip tur? Bıik shyńdy kótere alamyn ba? Mundaı ekspedıtsııalarǵa daıynmyn ba? Mine, osy suraqtarǵa jaýap tabýǵa múmkindik boldy. Aılend-Pık maǵan Everest shyńyna jol ashatyn baǵyt edi,- dedi ol.

Halyqaralyq ekspedıtsııa kezinde sheteldikterge Qazaqstannyń tarıhy, ulttyq dástúri men mádenıeti týraly aıtady. Joba uıymdastyrýshylarynyń pikirinshe, mundaı bastamalar ulttyq qundylyqtardy dáripteýge jáne eldiń halyqaralyq ımıdjin nyǵaıtýǵa yqpal etedi.

Everest eteginde qazaq kúıin oryndady

Álibek Qaıyrbek Everest eteginde Nurǵısa Tilendıevtiń «Álqıssa» kúıin oryndady. Bul kompozıtordyń 100 jyldyǵyna arnalǵan tartý ári jobanyń mańyzdy bóliginiń biri.

- «Álqıssa» kúıin ne úshin tańdadym? Men qazaqtyń uly kompozıtorynyń shyǵarmasy asqaq Gımalaı taýlarynda oryndalsa eken dedim. Munyń ózindik máni bar. Ulttyq mýzykamyz kontsert sahnasynan asyp, tanymal shyń arqyly álemge estildi,- deıdi Álibek.

Ekspedıtsııa kezinde ol tek taýda emes, Nepal aýyldarynda da dombyra tartty. Jergilikti turǵyndar erekshe aspapty tanyp, bilýge asyqty. Shyǵý tarıhyna, únine jáne dombyrada oryndalatyn mýzykaǵa qyzyǵýshylyq artty. Mýzykanttyń aıtýynsha, mundaı qarapaıym kezdesýler de Qazaqstandy tanytýǵa septigin tıgize alady.

– Meniń oıymsha, mýzykanyń tili - ámbebap. Ekspedıtsııa kezinde dombyrany taýǵa alyp shyǵamyn, sonymen birge jolymda kezdesken adamdarǵa kúı oryndap beremin. Keıde ár jerden, elden jınalǵan adamdar arasyndaǵy jaqyndyq bir ǵana aspaptan bastalady, – deıdi ol.

Kelesi qadam – Everest

2026 jyldyń tamyz aıynda Álibek Pamırdegi Razdelnaıa jáne Lenın shyńdaryna kóterildi. Bıiktigi 7 134 metr bolatyn Lenın shyńynda qazaq kúıin oryndady. Ol bul shańda kúı tartqan alǵashqy mýzykant. Aqparatty jan-jaqty zerttep, zerdelegen. Endigi qadam - Everest. Ol keler jyly álemdegi eń bıik shyńdy baǵyndyryp, sol jerde qazaq kúıin oryndaýdy josparlap otyr.

Aldaǵy ýaqytta dombyrany jeti qurlyqtyń eń bıik shyńyna kóterip, bul jetistigin Gınnestiń rekordtar kitabyna engizýdi kózdeıdi.

– Bul alpınıstiń jeke jetistigi ǵana bolǵanyn qalamaımyn. Bul qazaq mádenıetin halyqaralyq deńgeıde tanytýǵa baǵyttalǵan iri joba, aıtýly oqıǵa bolsa eken deımin, – dep túsindiredi Álibek.

Ol úshin ekspedıtsııany kezeń-kezeńimen uıymdastyryp, árbir shyńdy resmı tirkep, jetistikti rastaıtyn materıaldardy jınaý jáne Guinness World Records talaptaryna sáıkes rekord sanatyn anyqtaý qajet. Bul ázirge uzaq merzimdi maqsat bolyp tur.

Endi birneshe aı boıy jattyǵyp, marshrýttardy zerttep, ony uıymdastyrý jáne qajetti qarjyny josparlaý kerek. Qazir Álibek mýzykany qatar alyp júr jáne óziniń mádenı jobasyn da damytyp keledi.

– Ómirlik mańyzy bar ekspedıtsııaǵa shyǵý úshin bılet satyp alyp, taýǵa tartyp ketý jetkiliksiz. Birneshe aı jattyǵý jasap, marshrýtty zerttep, uıymdastyrý máselelerin sheshý qajet. Aqsha da kerek bolady. Densaýlyq, aýa raıy, sheshim qabyldaǵanda qaýipsizdik talaptaryn basshylyqqa alý mańyzdy, – deıdi ol.

Dombyra - Qazaqstandy tanytý quraly

Shetelge Qazaqstan mádenıetin tanystyrý. Halyqaralyq ekspedıtsııalarǵa qatysýdaǵy negizgi maqsat osy. Ulttyq dástúrdi jańa formatta dáriptep, sheteldikterge qyzyqty etip usyný, sóıtip aýqymyn keńeıtý mańyzdy.

- Qazaqstannyń atynan óner kórsetý – úlken mártebe ári jaýapkershilik. Adamdarǵa tek ózimdi emes, elimniń mádenıet dáriptep júrmin. Janymda únemi dombyra bolady, – deıdi mýzykant.

Resmı is-sharalar ǵana emes, Mýzyka, sport jáne jeke bastamalar da el men jerdi tanytyp, jaqyndastyrady. Álibek óz jobasy zamandastaryn, jastardy yntalandyryp, tar sheńberden shyǵýǵa, batyl qadam jasaýǵa septigin tıgizedi degen oıda.

- Mýzykant ta, alpınıst te bolýǵa alady. Mádenıet pen sportty úndestire alamyz. Alǵa úlken maqsat qoıyp, soǵan jetý jolynda eńbek et. Tek tegińdi umytpa, elińe adal bol,- dedi ol.

Álibek Qaıyrbek bul tarıhı mańyzy bar joba ǵana emes, elimizdiń mádenı ómirindegi aıtýly oqıǵa bolatynyna senedi.

– Álemniń bıik shyńdarynda qazaq dombyrasynyń úni bar. Men óz izimdi ǵana emes, ulttyq aspaptyń tarıhyn qaldyrǵym keledi,- dedi ol.

Eske salsaq, buǵan deıin Álibek Qaıyrbek Elbrýsqa kóterilip, Qurmanǵazynyń «Adaı» kúıin oryndady.