Ózin-ózi jumyspen qamtyǵandardyń quqyqtyq mártebesi qaıta qaralady
ASTANA. KAZINFORM — Premer-mınıstrddiń orynbasary — ulttyq ekonomıka mınıstri Serik Jumanǵarınniń tóraǵalyǵymen ótken Salyq kodeksin engizý jónindegi jobalyq keńseniń 22-shi otyrysynyń negizgi taqyrybynyń biri — ózin-ózi jumyspen qamtyǵandardyń quqyqtyq mártebesi boldy. Bul týraly Úkimettiń baspasóz qyzmeti habarlady.
Ózin-ózi jumyspen qamtyǵan adam — jańa Salyq kodeksindegi ekonomıkalyq belsendi azamattardyń jańa sanaty. Oǵan derbes qyzmet kórsetetin nemese jeke kásipker retinde tirkeýsiz jumys isteıtin, jaldamaly eńbekti paıdalanbaıtyn jáne salyq zańnamasynda belgilengen sharttarǵa sáıkes keletin jeke tulǵalar jatady.
Bul rette qoldanystaǵy zańnama ózin-ózi jumyspen qamtyǵandardy kásipkerlik sýbektilerine jatqyzbaıdy. Nátıjesinde, shaǵyn jáne orta bıznestiń resmı statıstıkasy azamattardyń bul sanatyn esepke almaıdy. Bul Salyq pen Kásipkerlik, Áleýmettik kodekster arasynda quqyqtyq qaqtyǵys týdyrady. Dál osy másele Jobalyq keńseniń qatysýshylaryna talqylaýǵa shyǵaryldy.
Jańa Salyq kodeksine sáıkes, ózin-ózi jumyspen qamtyǵandar úshin arnaýly salyq rejımin jeke kásipker retinde tirkelmegen, ruqsat etilgen tizbe boıynsha qyzmetti júzege asyratyn, jaldamaly jumyskerlerdiń eńbegin paıdalanbaıtyn jáne aıyna 300 AEK-ten aspaıtyn tabys alatyn jeke tulǵalar qoldana alady. Osy rejım aıasynda tek áleýmettik tólem tólenedi, ol bar-joǵy — 4%.
Jańa rejım qazirdiń ózinde suranystyń joǵary deńgeıin kórsetip otyr. Memlekettik kirister komıtetiniń dereginshe, jyl basynan beri 688,8 myń ózin-ózi jumyspen qamtýshy tirkelgen. Onyń ishinde 597 myń adam (87%) tsıfrlyq platformalar (ıAndeks, Enrive, Wolt jáne basqalar) arqyly jumys istese, 91,5 myń adam (13%) qyzmetin óz betinshe júzege asyrady.
Bul rette 84,2 myń ózin-ózi jumyspen qamtyǵandar buryn jeke kásipker bolǵan. Al 546,4 myń adam buryn kásipker retinde tirkeýde bolmaǵan. Osylaısha, jarty mıllıonnan astam azamat alǵash ret resmı jumyspen qamtý sektory men salyq júıesine kirdi.
Sonymen qatar otyrysqa qatysýshylar budan ári talqylaý ózin-ózi jumyspen qamtyǵandardyń quqyqtyq mártebesin anyqtaýdy talap etetinin atap ótti. Ózin-ózi jumyspen qamtý ekonomıkalyq qyzmettiń derbes nysany, kásipkerlikke kóshýdiń aralyq kezeńi nemese jumyspen qamtýdyń erekshe sanaty ekendigin anyqtaý qajet. Kásipkerlik jáne Áleýmettik kodeksterdegi odan ári retteý osyǵan baılanysty bolmaq.
Otyrys barysynda Ulttyq ekonomıka mınıstrligi EAEO elderiniń tájirıbesine sholý jasady. Belarýs pen Ózbekstanda ózin-ózi jumyspen qamtyǵandar jumysshylardy jaldaı almaıdy. Bul rette Ózbekstanda olar kásipkerlik sýbektilerine jatpaıdy. Armenııada mıkrokásipkerlik rejımi bar. Reseıde kásiptik tabys salyǵyn qoldanatyn jeke tulǵalar shaǵyn jáne orta kásipkerlik júıesine engizilgen. Degenmen salyq zańnamasynda «ózin-ózi jumyspen qamtýshy» termıni qoldanylmaıdy.
Talqylaý qorytyndysynda Áleýmettik jáne Kásipkerlik kodeksterde ózin-ózi jumyspen qamtyǵandardyń mártebesin bekitýge qatysty ózgeristerdi aǵymdaǵy túzetýler paketine qospaý týraly sheshim qabyldandy. Bul máseleni qaraýǵa kelesi jyly jańa rejımdi qoldaný tájirıbesi qalyptasyp, onyń jumysynyń nátıjeleri jınaqtalǵan kezde oralý josparlanýda.
Sondaı-aq otyrysqa qatysýshylar ónimdi bólý týraly kelisimder boıynsha jumys isteıtin jer qoınaýyn paıdalanýshylar úshin elektr energııasynyń teńgerimdeýshi naryǵyndaǵy operatsııalarǵa salyq salý máselesin qarady.
2023 jylǵy 1 shildeden bastap Qazaqstanda elektr energııasynyń teńgerimdeýshi naryǵy saǵattyq esepke alýmen naqty ýaqyt rejıminde jumys isteıdi. Elektr energııasynyń josparly jáne naqty kólemi arasyndaǵy aýytqýlar boıynsha barlyq esepteýler «Qazaqstandyq elektr energııasy men qýaty naryǵy operatory» AQ arqyly júzege asyrylady.
Sonymen qatar qoldanystaǵy ereje ónimdi bólý týraly kelisim boıynsha jumys isteıtin naryq qatysýshylary keıbir jaǵdaıda elektr energııasyn satyp alý shyǵynynan teris teńgerimsizdik asyp ketken kezde ótemaqy almaıtyndyǵyn qarastyrady. Otyrysqa qatysýshylar osy máseleni de zańnamalyq retteýdiń qajettigin atap ótti.
