Oıynshyq nege oı salmaıdy? - BAQ
ASTANA. 19 qańtar. QazAqparat - «Qolyna oıynshyq ustap, oınamaıtyn bala joq shyǵar, sirá. Balalyq shaqtyń eń qyzyqty dáýreni oıynshyqtarmen ótetini ámbege aıan. Ádemi qýyrshaq, zyryldaǵan mashına - búgingi balanyń basty ermegi. Áıtkenmen, sońǵy ýaqytta oıynshyqtardyń sapasy syn kótermeıdi. Tipti elimizde óndiriletin oıynshyqtardyń 90 paıyzy talapqa saı kelmeıdi eken», - dep jazady «Aıqyn» basylymy búgingi sanynda.
Oılap qarasaq, 10 jasqa deıingi balanyń eń jaqyn «dosy» oıynshyqtar eken. Sondyqtan kez kelgen oıynshyqtyń sapasy táýir, baǵasy arzan bolǵany kerek. Ata-analardyń áleýmettik jaǵdaıy jaqsaryp, demografııalyq órleý oryn alǵan jerde oıynshyq saýdasynyń kórigi qyza túsetini belgili. Qansha bala bolsa, sáıkesinshe sonsha oıynshyq kerek. Degenmen, sońǵy kezderi balaǵa oıynshyq alyp berýden qorqatyn boldyq. Óıtkeni qarapaıym ǵana jansyz qýyrshaqtyń nemese jubatar syldyrmaqtyń balaǵa tóndirer qaýpi zor. Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń memlekettik epıdemıologııalyq qadaǵalaý komıtetiniń málimdeýinshe, baqylaýǵa alynatyn ónimderdiń ishinde oıynshyqtardy zertteý qıyndyq týdyrady. Máselen, ádette zertteýge alynatyn oıynshyqtardyń 10 paıyzynyń sapasy tómen bolady. Al ónimderdiń ózge túrleriniń sapa kórsetkishi bar-joǵy 1-3 paıyzǵa tómen bolady eken. Búgingi balanyń qolynda júrgen oıynshyqtardyń basym bóligi Qytaı, Reseı, Belorýssııadan ákelinedi. Eń qyzyǵy, syrttan kelgen oıynshyqtardyń qaýipsizdik sertıfıkaty da bolmaıdy eken. Árıne, balanyń qýanyshynan ata-ana aıanyp qalmasy anyq. Sol sebepti, oıynshyqtardyń sapasyna basa nazar aýdarmaıdy. Dúken sórelerinde kózdiń jaýyn alǵan oıynshyqtardyń neden, qalaı jasalǵany kópshilik tutynýshyǵa beımálim. Mamandardyń paıymdaýynsha, Qytaıdan ákelinetin oıynshyqtardyń quramynda stıroldyń kórsetkishi 2,5 paıyzǵa joǵary. Aıta keteıik, stırol jalpy toksındik qaýpi bar suıyqtyq. Eń qyzyǵy, plastmassa jasaý jumysynda qoldanylatyn suıyqtyqty «ý» dep ataıtyndar da bar. Árıne, júıke júıesi men qan aınalymy hám asqorytý júıesine zalal keltiretin suıyqtyqty «ý» demeske sharań da joq. Aıtpaqshy, dál osy stırol áıelderdiń reprodýktıvti densaýlyǵyna da qaýip tóndiredi eken. Sábılerdiń qolyna tıetin keı oıynshyqtardyń quramynda formaldegıd te bar. Bul - adamnyń genetıkalyq damýy men reprodýktıvti múshelerine, tynys alý jolyna ózindik zardabyn tıgizetin gaz. Búgingi balanyń sanasyn ýlaǵan oıynshyqtar densaýlyǵyn da jegideı jep otyr.
Ótken jyldyń aıaǵynda Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrliginiń Tehnıkalyq retteý jáne metrologııa komıteti oıynshyq shyǵarýmen aınalysatyn 84 kásiporyndy tekserdi. Nátıjesinde 75 kásiporynnyń ónimi talapqa saı kelmegen. Bul óz kezeginde oıynshyq óndirisiniń 90 paıyzy kóńil kónshitpeıtinin bildirse kerek. 33 mıllıon teńge kóleminde 1003 oıynshyq toptamasy tárkilenip, 4 mıllıon teńgelik aıyppul salyndy.
«Árıne, oıynshyq ermek qana emes, balanyń oı-órisin damytar negizgi qural. Shyr etip dúnıe esigin ashqan balany jubatý úshin qolyna syldyrmaq ustatamyz. Aıaǵy shyǵyp, táı-táı basqan bóbek árqıly qýyrshaqtar men mashınany serik etedi janyna. Degenmen sapasyz oıynshyqpen aldandyrǵansha, bir sát balaǵa ózimiz kóńil bólgenimiz jón bolar. Áıtpese, quramy beımálim ónimdi qolyna alyp, aýzyna salǵan urpaqtyń bolashaǵy bulyńǵyr...», dep oı túıedi gazettegi maqala avtory.
