«Oıyn-saýyqqa arnalǵan gaz» jáne qylmystyq jaýapkershilik: Qazaqstan ІІM júrgizgen reıdter neni anyqtady
ASTANA. KAZINFORM — 2026 jyldyń basynan beri Qazaqstanda «oıyn-saýyqqa arnalǵan gaz» degen atpen belgili azot totyǵynyń zańsyz aınalymyna baılanysty 50-den astam qylmystyq is tirkelip, 1500-den astam ballon tárkilendi. Polıtsııa reıdteri týraly tolyǵyraq — Kazinform agenttiginiń materıalynda.
2026 jylǵy 1 qańtardan bastap Qazaqstanda kúshti áser etetin zattardyń zańsyz aınalymy úshin qylmystyq jaýapkershilik engizildi. Mundaı zattardyń tizimine azot totyǵy, ıaǵnı «oıyn-saýyqqa arnalǵan gaz» da engizilgen.
— Atalǵan ózgerister zańdy kúshine engen sátten bastap azot totyǵynyń zańsyz aınalymyna baılanysty 50-den astam qylmystyq is tirkeldi. Zańsyz aınalymnan 1500-den astam ballon tárkilendi, — dep habarlady QR Іshki ister mınıstrligi.
Áleýmettik jeliler men messendjerlerde «oıyn-saýyqqa arnalǵan gazdyń» satylýy jáne onyń jastar arasynda taralýy múmkin ekeni týraly aqparattardyń jarııalanýyna baılanysty Kazinform redaktsııasy QR ІІM men Densaýlyq saqtaý mınıstrligine saýal joldady. Redaktsııa máseleniń qanshalyqty ózekti ekenin, zattyń densaýlyqqa áserin jáne onyń zańdyq mártebesin anyqtaýdy surady.
Táýekel tobynda kimder bar
Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń málimetinshe, azot totyǵyn qoldanǵannan keıin medıtsınalyq kómekke júginý jaǵdaılary boıynsha jeke statıstıka júrgizilmeıdi. Degenmen osyndaı bir jaǵdaı resmı túrde tirkelgen.
— 2025 jyly Qaraǵandy qalasynda ıngalıatsııalyq ýlanýdyń jedel túrimen medıtsınalyq uıymǵa júginýdiń bir jaǵdaıy tirkeldi, — delingen mınıstrliktiń jaýabynda.
Vedomstvonyń deregine sáıkes, negizgi táýekel tobyna 16–24 jas aralyǵyndaǵy jasóspirimder men jastar, sondaı-aq 30–35 jasqa deıingi azamattar jatady.
«Oıyn-saýyqqa arnalǵan gaz» nelikten qaýipti
Dárigerlerdiń aıtýynsha, azot totyǵyn medıtsınalyq baqylaýsyz qoldaný aǵza jumysynyń kúrt buzylýyna ákelýi múmkin. Eń jıi kezdesetin belgilerdiń qatarynda bas aýrýy, bas aınalý, júrek aıný, aıaq-qoldyń uıýy men sezimtaldyǵynyń tómendeýi, gallıýtsınatsııalar, júrek qaǵysynyń jıileýi jáne qan qysymynyń kóterilýi bar.
Aýyr jaǵdaılarda mıdyń ottegi tapshylyǵyna ushyraýy jáne ortalyq júıke júıesiniń zaqymdanýy baıqalady. Bul nevrologııalyq buzylystarǵa jáne ómirge qaýip tóndiretin asqynýlarǵa ákelýi múmkin.
— Azot totyǵyn qaıtalap nemese baqylaýsyz qoldaný aýyr nevrologııalyq buzylystarǵa jáne ortalyq júıke júıesiniń ottegi jetispeýshiliginen zaqymdanýyna ákelýi múmkin. Mundaı jaǵdaılar ómirge qaýip tóndiretin asqynýlarǵa ulasyp, tipti adam ólimimen aıaqtalýy yqtımal, — dep habarlady Densaýlyq saqtaý mınıstrligi.
Ýlanǵan jaǵdaıda qandaı kómek kórsetiledi
DSM málimetinshe, azot totyǵynan ýlanǵan adamdarǵa kórsetiletin medıtsınalyq kómek aǵzadaǵy ottegi tapshylyǵyn azaıtýǵa jáne ómirlik mańyzdy fýnktsııalardy turaqtandyrýǵa baǵyttalǵan.
Naýqastyń jaǵdaıyna baılanysty oǵan ottegi terapııasy taǵaıyndalyp, tynys alý jáne júrek-qan tamyrlary júıeleriniń qyzmeti baqylaýǵa alynady. Al aýyr jaǵdaılarda qarqyndy terapııa júrgizilip, naýqas statsıonarǵa jatqyzylady.
Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń málimetinshe, medıtsınalyq uıymdar jedel ýlanýlar men shuǵyl jaǵdaılardy emdeýge arnalǵan bekitilgen klınıkalyq hattamalarǵa sáıkes áreket etedi.
Mundaı derekter ýlaný, ózine zııan keltirý nemese zań buzýshylyq belgileri bolǵan jaǵdaıda quqyq qorǵaý organdaryna joldanady.
Zattyń resmı qoldanylýy
Qoǵamda qyzý talqylanǵanyna qaramastan, azot totyǵy medıtsına salasynda zańdy túrde qoldanylyp júr. Ol tek ottegimen birge jáne mamandardyń qatań baqylaýymen ıngalıatsııalyq anestezııa men sedatsııa jasaý kezinde paıdalanylady.
Sonymen qatar bul zat keıbir kosmetologııalyq protsedýralarda da qoldanylady. Atap aıtqanda, jergilikti jansyzdandyrýdy qamtamasyz etý jáne sezimtaldyqty ýaqytsha tómendetý úshin qoldanylatyn ádisterde kezdesedi.
Osylaısha, medıtsınada azot totyǵy qatań baqylanatyn jaǵdaılarda ǵana qoldanylsa, medıtsınalyq emes aınalymy qazirdiń ózinde quqyq qorǵaý organdarynyń tergeýine sebep bolyp otyr.
Іshki ister mınıstrligi «oıyn-saýyqqa arnalǵan gazdyń» zańsyz aınalymyn anyqtaý jáne onyń jolyn kesý jumystary jalǵasyp jatqanyn habarlady.
Buǵan deıin 1 qańtardan bastap Qazaqstanda Qylmystyq kodekstiń 301-baby boıynsha kúshti áser etetin zattardyń zańsyz aınalymy úshin jaýapkershilik engizilgeni aıtylǵan edi. Bul tizimge azot totyǵy da engizilgen.
Sonymen qatar ІІM-niń esirtki qylmysyna qarsy is-qımyl komıteti túngi klýbtar men oıyn-saýyq oryndarynda zańsyz zattardyń taralýyn anyqtaý jáne jolyn kesý maqsatynda turaqty túrde reıdtik sharalar júrgizip otyrady.
Eske salaıyq, osyndaı tekserister barysynda elordadaǵy birqatar mekemede azot totyǵyn zańsyz satý derekteri anyqtalǵan edi. Osylaısha, «oıyn-saýyqqa arnalǵan gaz» satý faktisi boıynsha 30 qylmystyq is qozǵalǵan.
