Otbasyndaǵy zorlyq-zombylyqtyń deni alkogolden bolady - mamanmen suhbat

- Erler men áıelderdiń ishimdikke táýeldiligi jaıynda aıtyp ótseńiz.

- Alkogol adam aǵzasyn ýlaıdy. Ol zat almasýyn buzady, aǵzanyń ınfektsııalarǵa qarsy turýyn tómendetedi. Іs júzinde barlyq múshelerdi, ásirese baýyr, mı, júrek, búırek, ishki sekretsııa bezderin, sonyń ishinde jynystyq músheni zaqymdaıdy. Adamnyń ýaqytynan buryn qartaıýyna da birden-bir sebepshi.

Áıelderde alkogolge táýeldilik erlerge qaraǵanda jyldam paıda bolady. Sebebi, áıel aǵzasy spırtti sýsyndarǵa sezimtal bolǵandyqtan, onda alkogoldiń ydyraýyna yqpal etetin fermentter az. Mas bolý úshin áıelge kóp ishýdiń de qajeti joq. Erler ortasha eseppen 7-10 jyl júıeli túrde ishimdik ishse, «turaqty táýeldilik» qalyptasady. Áıelderge bul úshin 3-5 jyl jetkilikti.

- Maskúnemdikke beıim bolýdyń jas shamasyna baılanysty kezeńderi bar ma?

- Maskúnemdikke beıim keletin eń qıyn kezeń - jasóspirimdik shaq. Bul kezeńde olardyń aǵzasynda birqatar mańyzdy ózgerister bolyp jatady. Maskúnemdikke salyný áýeli áýestikten, sońynan ár nárseni syltaý etip, áıteýir ishýdi maqsat etýden, sony úırenshikti ádetke aınaldyrýdan kelip týady. Onyń arǵy saldary túsinikti.

Spırt suıyq zat bolǵandyqtan ishken kezde qanǵa tez sińip, aǵzaǵa kúshti áser etedi. Statıstıkaǵa súıensek, otbasyndaǵy zorlyq-zombylyq oqıǵalarynyń úshten ekisi jáne balalardaǵy qatygezdiktiń úshten biri ata-analardyń maskúnemdigine baılanysty eken. Adam óltirýdiń, ózine qol jumsaýdyń 50 paıyzy tikeleı alkogolge táýeldilikten týyndaıdy.

- Táýeldilikten qulan-taza aıyǵyp ketýge bola ma?

- QR Densaýlyq saqtaý mınıstrliginde sozylmaly alkogolızmge shaldyqqan adamdy mindetti túrde emdeýdiń alǵashqy kýrsy bekitilgen. Ol kýrs 3 jylǵa sozylady. Osydan keıin eger úsh jyl boıy aýzyna ishimdik almasa, taǵy 2 jyldaı baqylaýda bolady. Emdeýdiń basty maqsaty - spırtti ishimdikterdi aýyzǵa almaýǵa qol jetkizý. Emdeýden keıin azdap ishse de, qaıta maskúnemdikke salynady.

Em-domnyń negizgi úsh kezeńi bar, olar - alkogolden ýlaný zardabyn joıý jáne jalpy kóńil-kúıin qalpyna keltirý. Іshimdikke áýestik ádetti joıyp, spırtti ishimdikterge jıirkenish týdyrý. Aýrýdyń qaıtalanbaýyna baǵyttalǵan emdik sharalardy uzaq ýaqyt qoldaný. Dári-dármekti jáne psıhoterapııany qoldanýmen qosa, syrqat adamdy qamqorlyqqa alýdyń, turmys jaǵdaıyn túzeıtin áleýmettik sharalar jasaýdyń aıryqsha mańyzy bar. Sonymen qatar, maskúnemderdi emdeıtin arnaıy narkologııalyq qyzmet oryndary men narkologııalyq dıspanserler jumys isteıdi.

- Erlerge qaraǵanda názik jandardy alkogolızmnen emdeýde qıyndyqtar bary aıtylady...

- Iá, shynymen de, erlerge qaraǵanda áıelderdi emdeý áldeqaıda qıyn. Kóp jaǵdaıda áıelder jan kúızelisine ushyraıdy, ómirdegi sátsizdikterine emdi alkogolden izdeıdi. Aǵzaǵa túsken ý az ýaqyt aralyǵynda mı jasýshalaryna taraıdy. Mólsherden tys qabyldaǵan jaǵdaıda mı, júıke júıesi, bulshyq et, baýyr aýrýlaryna ushyratady. Oılaý, estý qabileti tómendeıdi. Denedegi barlyq aǵzalar jumysy buzylady.

Jalpy, adam balasynyń jarasymdy turmys quryp, úılesimdi damýy úshin bizdiń elde barlyq jaǵdaı jasalǵan. Ónerdiń, sporttyń san-salaly túrimen aınalysýǵa bolady ǵoı. Olaı bolsa, araqsyz, esirtkisiz, temekisiz ári mazmundy, ári sándi ómir súrýge tyrysý kerek. Aldamshy qumarlyqtan bas tartyp, ózin-ózi bıleı bilý - adam boıyndaǵy izgi qasıet, úlken parasattylyq.

- Áńgimeńizge rahmet!

Avtory: Úmitbek Baǵdatuly