Otandyq farmatsevtıkany damytý jospary: Úkimet qandaı sharalardy qolǵa aldy

Onyń aıtýynsha, elimizdegi otandyq kásiporyndar dári-dármek pen medıtsınalyq buıymdardyń 75% óndired i.

«Otandyq farmatsevtıka salasynda 96 kásiporyn jumys isteıdi. Olardyń 33-i dárilik zattar, 41-i medıtsınalyq buıymdar jáne 22-si medıtsınalyq tehnıka óndiredi. Bes myńnan astam adam farmatsevtıka ónerkásibiniń turaqty qyzmetin qamtamasyz etedi. Іri óndiris oshaqtary elimizdiń 4 óńirinde – Almaty men Shymkent qalalarynda, Almaty jáne Qaraǵandy oblystarynda ornalasqan. Olar dári-dármek pen medıtsınalyq buıymdar óndirisiniń 75 paıyzyn qamtamasyz etedi», - dedi mınıstr.

Sala kásiporyndarynyń turaqty qyzmeti nátıjesinde 2019 jyly óndiris kólemi 18 paıyzǵa ósip, 92 mlrd teńgeni qurady.

«Eksport 69 paıyzǵa artyp, 59 mln AQSh dollaryna jetti. Bıylǵy 8 aıda otandyq kásiporyndar farmatsevtıkalyq ónimderge degen joǵary qajettilikti qamtamasyz etip, óndiris 34,1 paıyzǵa nemese 81,5 mlrd teńgege ósti. Investıtsııa 5,2 paıyzǵa artyp, 4,1 mlrd teńgeni qurady», - dedi Beıbit Atamqulov.

Sonymen birge, otandyq dári-dármekterdiń ishki naryqqa shyǵýy jeńildeıdi.

«Farmatsevtıkalyq qyzmetti zańnamalyq retteý aıasynda otandyq óndirýshiler men sheteldik ınvestorlar úshin farmatsevtıka ónimderiniń ishki naryqqa shyǵýyn ońaılatý qarastyrylǵan. Satyp alýdaǵy jergilikti ónim úlesin ulǵaıtý jáne satyp alý merzimin qysqartý kózdeledi. Mysaly shet elderdiń tájirıbesine qarasaq, dárilik zattar aınalysyn bólek retteý men medıtsınalyq buıymdar aınalysyna qoıylatyn túrli talaptarǵa baılanysty naryqqa tez shyǵýyn qamtamasyz etedi. Kelisimshartta óndiris tetigi pysyqtalǵan. Ol otandyq taýar óndirýshiler bazasynda álemdik jáne otandyq farmatsevtıkalyq óndirýshilerdiń birlesken óndirisin jeńildetedi», - deıdi B. Atamqulov.

Barlyq jergilikti atqarýshy organdar úshin jergilikti qamtý boıynsha KPI bekitiledi. Farmatsevtıkalyq ónimderdiń baǵalaryn tirkeý memlekettik qyzmet kórsetý formatyna aýystyrylady. Bul sharalardyń barlyǵy «Halyq densaýlyǵy jáne densaýlyq saqtaý júıesi týraly» kodekske jáne ózge de normatıvtik aktilerge ózgerister engizý arqyly iske asyrylady.

Otandyq ónimniń baǵa jaǵynan básekege qabiletin arttyrý úshin memlekettik qoldaý sharalary ázirlenedi. Onda dárilerdiń klınıkalyq synaqtaryn júrgizýge ketetin shyǵyndy qaıtarý el aýmaǵynda óndirilmeıtin shıkizatty ımporttaýǵa arnalǵan shyǵyndy tańbalaý jáne sýbsıdııalaý qarastyrylady.

«Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq sheńberinde dárilik zattar men medıtsınalyq buıymdar aınalysy» bólimi odaq sheńberinde talaptardy úndestirýdi, eksportty ilgeriletý jáne otandyq ónim qunyn tómendetý úshin odaq standarttaryn engizýdi kózdeıdi. Osy maqsatta dárilik zattar men medıtsna buıymdaryn tirkeý men saraptaý kezinde ulttyq rejımnen EAEO rejımine kóshý usynylady. Shıkizat pen jınaqtaýshy materıaldar úshin kedendik baj mólsherin tómendetý josparlanǵan», - dedi Beıbit Atamqulov.

Oǵan qosa, GLP standarttaryna sáıkes keletin otandyq zerthanalardy damytý boıynsha jeke normatıvtik quqyqtyq baza ázirleý kózdelgen.

«Farmatsevtıkalyq ónim óndirisin odan ári yntalandyrý úshin AEA aýmaqtary men qyzmet túrleri keńeıtiledi. Ǵylymı zertteý jáne tájirıbelik jumystar sheńberinde farmatsevtıkalyq jáne medıtsınalyq ónerkásipti damytýdyń perspektıvalyq sektoryn aıqyndaý boıynsha orta merzimge boljam jasalyp, taldaý júrgiziledi. Ónim sapasyn arttyrý jáne kóleńkeli ekonomıkany azaıtý úshin dárilik zattardy tańbalaý men qadaǵalaý boıynsha pılottyq joba engiziledi. Sondaı-aq mindetti tańbalaýǵa jatatyn taýarlar tizbesi keńeıtiledi. Dárilik zattardy tańbalaý jáne onyń balama tásilderin engizý kezeńderi aıqyndalady», - dedi Beıbit Atamqulov.

Salany kadrlyq qamtamasyz etý úshin farmatsevtıkalyq ónim óndirýshilerdiń qajettilikterin eskerip, elimizdiń JOO-larynda memlekettik bilim berý tapsyrysymen mamandar daıarlanýda. Dárilik zattar salasyndaǵy kásibı standarttar jańartylyp, ulttyq biliktilik sheńberimen úılestiriledi.

QR Densaýlyq saqtaý mınıstri Alekseı Tsoıdyń aıtýynsha, elimizdiń 41 kollejdinde jáne 8 joǵary oqý ornynda Farmatsııa mamandary ázirlenedi. 2020 jyly Farmatsııa mamandyǵy boıynsha 277 bakalavr-farmatsevt, 16 magıstr jáne 5 PhD doktory jáne ortasha medıtsınalyq bilimi bar 853 túlek oqý bitirgen. Elimizde barlyǵy 17 myń 150 maman jumys isteıdi.

Densaýlyq saqtaý mınıstriniń aıtýynsha, COVID-19 vırýsyna qarsy dári-dármektiń 48% otandyq óndirýshilerden satyp alynady.

«2009 - 2019 jyldary Biryńǵaı dıstrıbıýtordyń jumys kezeńinde 32 otandyq taýar óndirýshimen 3600 dári-dármek jetkizý týraly 63 uzaq merzimdi shart jasaldy. 2020 jyly olardyń 586-sy jetkiziledi, qalǵandary boıynsha óndiris alańdary iske qosylyp jatyr.

Aıta ketý kerek, COVID-19 aýrýy boıynsha dárilik zattardyń 48% otandyq taýar óndirýshiler qamtamasyz etedi. Bul qazirgi epıdemıologııalyq jaǵdaıdy eskere otyryp, óńirler qajettiligin jedel qamtýǵa múmkindik beredi. 10 jylda otandyq taýar óndirýshilerdiń ónimi shamamen 300 mlrd teńgege satyp alyndy, al onyń úlesi tegin medıtsınalyq kómektiń kepildik berilgen kólemi sheńberinde 70%-ǵa jetti», - dedi Alekseı Tsoı.

Úkimet otyrysynyń sońynda QR Premer-Mınıstri Asqar Mamın Otandyq farmatsevtıkany damytý josparyn maquldap, jaýapty memlekettik organdarǵa ony sapaly jáne ýaqtyly iske asyrýdy tapsyrdy.

«Farmatsevtıka ónerkásibi ekonomıkanyń óte mańyzdy sektory jáne halyq ómiriniń qaýipsizdigi men densaýlyǵynyń negizi bolyp tabylady. Bıyl farmatsevtıka ónerkásibinde – 34,1%, ınvestıtsııalarda 5,2% serpindi ósý baıqalýda. Tanymal kompanııalardyń, onyń ishinde transulttyq kompanııalardyń qatysýymen 41 joba iske asyryldy, onyń ishinde antıbıotıkter, alkoloıdter, antıseptıkter shyǵaratyn jeke qorǵanysh quraldaryn jáne hırýrgııalyq maqta shyǵaratyn asa iri kompanııalar bar. Bul sharalar arqyly 5 myńnan astam jumys orny qurylǵan. Dárilik zattar men medıtsınalyq buıymdardy satyp alýda otandyq óndirýshilerdiń úlesi 30% deıin ósti, bul kórsetkish turaqty ósip keledi. Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń pikirine sáıkes, eldiń dári-dármek boıynsha qaýipsizdigi ózindik farmatsevtıka óndirisi keminde 30% bolǵan jaǵdaıda qamtamasyz etiledi, al usynylyp otyrǵan Keshendi jospardyń arqasynda 2025 jylǵa qaraı óz óndirisimizdi naqty mánde 50% deıin jetkize alamyz», - dedi Premer-Mınıstr.

Búgin usynylǵan Farmatsevtıka jáne medıtsına ónerkásibin damytýdyń 2025 jylǵa deıingi keshendi jospary boıynsha 30-dan astam jańa iri farmatsevtıka óndiristeri iske qosylady, bul dárilik zattardy óndirý kólemin 2,5 ese, eksportty 3 ese ósirýge, 2 myńnan astam joǵary bilikti mamandardy daıarlaýǵa jáne olarǵa turaqty jumys oryndaryn qurýǵa múmkindik beredi.

«Jalpy, osy qabyldanyp jatqan júıeli sharalar halyqtyń densaýlyǵyn saqtaýǵa yqpal etedi. Sonymen qatar mynadaı mańyzdy máselelerge nazar aýdarý qajet. Birinshiden, barlyq ınvestıtsııalyq jobalardy tabysty iske asyrý úshin otandyq farmatsevtıka óndirisi úshin, ásirese klınıkalyq synaý jáne klınıkaǵa deıingi synaý bóliginde memlekettik qoldaý sharalaryn aýqymdy túrde keńeıtý qajet. Indýstrııa, Densaýlyq saqtaý jáne Syrtqy ister mınıstrlikteri dári óndirisin elimizde oqshaýlaýǵa Big Pharma – Top 50 tiziminen álemdik farmatsevtıka óndirýshilerdi tartý boıynsha usynystar engizsin», - dedi A. Mamın.

Ekinshiden, Densaýlyq saqtaý mınıstrligi uzaq merzimdi kelisimsharttardy iske asyrý mehanızmin keńeıtip, eldegi dárilik zattarǵa qajettilikterdi naqty josparlaý men aıqyndaýy qajet.

«Medıtsına buıymdary men dárilerdi synaqtan ótkizetin zerthanalardyń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn kúsheıtý qajet. Keshendi jospardyń iske asyrylýyn eskere otyryp, farmatsevtıka salasy úshin bilikti kadrlardy daıarlaý jóninde sharalar qabyldansyn. Úshinshi, oblystardyń, Nur-Sultan, Almaty jáne Shymkent qalalarynyń ákimdikteri jergilikti jerlerde dárilik zattar men medıtsınalyq buıymdardy satyp alǵan kezde jergilikti qamtý boıynsha nysanaly ındıkatorlardy (KPI) bekitsin», - dedi Premer-Mınıstr.