Ospan batyrdyń sholǵynshysy Álibaı mergen týraly ne bilemiz - Óńirlik baspasózge sholý
ASTANA. QazAqparat - Resmı málimetke sáıkes Qazaqstanda 3 myńǵa tarta buqaralyq aqparat quraly jumys isteıdi. Osynyń 80 paıyzǵa jýyǵyn óńirlik BAQ quraıdy eken. Árıne, búgingi jurtshylyqtyń buqaralyq aqparat quraldaryna qatysty kózqarasy múldem bólek. Dese de óńirlik BAQ aımaqtarda Elbasy saıasatyn nasıhattaı otyryp, birlik pen turaqtylyqty nyǵaıtýdy, ulttyq múddeni qorǵaýdy óz isiniń altyn arqaýy etýi kerek. Bundaı irgeli iske «QazAqparat» HAA da aralasýdy jón sanaıdy, osy arqyly aımaqtaǵy baspasóz kótergen mańyzdy máselelerdiń meılinshe taralýyna qoldaý jasamaq. Bul maqsatta apta saıyn óńirlik baspasózge sholý jasaýdy jón sanaǵan edik. Aldaǵy ýaqytta aýdan, qala deńgeıindegi baspasózben baılanysymyzdy jaqsarta túsý nıetimizdi de bildirgimiz keledi. Endeshe aımaqtaǵy qolymyz jetken baspasózden «buıymtaılardy» alǵa tartamyz.
***
Sharl de Goldiń qolynan orden alǵan qazaq - Meniń ólkem gazeti
Shyǵys Qazaqstan oblysynda shyǵyp turǵan «Meniń ólkem» gazetiniń resmı saıtynda Ekinshi dúnıejúzilik soǵys taqyryby keńinen qozǵalǵan. Maqalalary buqara.kz saıtyna ornalasatyn gazettiń jaqyndaǵy sanynda «Frantsııa Prezıdenti Sharl de Goldiń qolynan orden alǵan shyǵysqazaqstandyq partızan» atty maqala jaryq kórdi.
«Ekinshi Dúnıejúzilik soǵys kezinde qazaqtyń erjúrek uldary janyn shúberekke túıip, jaýyngerlik jolda naǵyz batyrlyqtyń úlgisin kórsete bildi. Solardyń biri - Uly Abaı týǵan óńirde dúnıege kelgen, frantsýz qarsylasý kúresiniń múshesi, áıgili partızan, sport sheberi Qabysh Omarov. Frantsııanyń Besinshi úkimetiniń birinshi prezıdenti Sharl de Goldiń qolynan Dańq ordenin alyp, elge oralǵan batyr jaıynda onyń jıeni Erlan Yqylasov áńgimelep berdi», - deı kele, maqalada áıgili partızannyń soǵys jyldarynda tutqynǵa túsken kezi egjeı-tegjeıli baıandalady.
Aty ańyzǵa aınalǵan Álibaı batyr. Ol kim edi? - Meniń ólkem gazeti
«Álibaı mergen jóninde kezinde baspasóz betterinde birshama áńgime, maqalalar jaryq kórdi. Batyr jaıly el aýzyndaǵy ańyz-áńgimeler negizinde qıssa-dastandar taratylyp júrgenimen, Álibaıdyń sońǵy ómiri men onyń urpaqtary týrasynda eshkim eshteńe bilmeıdi», - dep jazady «Meniń ólkem» gazeti «Zaısandyq Álibaı mergen áıgili Ospan batyr áskeriniń sholǵynshysy bolǵan» atty maqalada. Avtor Álibaı mergen týraly derekterge sholý jasaı kele, onyń shyqqan tegi ómir súrgen ortasyna da nazar burady. Qasań zamanda ómir súrip, qısynsyz saıasatqa qarsy shyqqan batyr týraly tebirenbeı oqý múmkin emes. Sol jyldary «qyzyl terrordyń» qysymyna shydamaǵan bir rýly el shetke údere kóshken kezeń edi. «Jamantaı asýyndaǵy shaıqas» ta osyndaı bas saýǵalaı údere kóshýdegi arpalysty sýretteıdi.
«...Álibaı at-kóligi, táýirirek kıim-keshekterine deıin tonalyp, jańa shyqqan kúndi jansyz janarlarymen qarsy alyp, qan qushyp jatqan ólikterdi bir-birden kóterip, betterin qubylaǵa qaratyp, aǵash úıdiń ishine tizip jatqyzdy da, bet-júzderin óz kıimderimen jabady. Az tynystaǵan ol ekinshi úıdiń esigin ashyp, tańyrqaǵan kúıi turyp qaldy. Túgeldeı sap-sary ala kıingen soldat múrdeleri eken. Bir ǵajaby, tiri qalǵandary ólgenderiniń báriniń bastaryn kesip áketipti. Álibaı sanap kórip edi, tup-týra 23 adam boldy. «Jaraısyń» dedi ol ishteı ózine-ózi rıza bolyp «sen bizden on toǵyz adam jalmasań, men senen tórtin artyq etip oryndaǵan ekem. Shahıtterdiń qany tegin ketpepti!»... Mergenniń áńgimesi osylaı eken.
Araldan ázil ozdyrǵan... - Qazaly gazeti
«Bıyl qazaq satırasynyń sańlaǵy, «Tamasha» ázil-ospaq otaýynyń negizin salǵan maıtalmandardyń biri, sanaly ǵumyryn sahna tórinde ótkizgen Qudaıbergen Sultanbaev tiri bolsa mereıli 70 jasqa tolar edi. Allanyń buıyrǵan taǵdyryna qarsy turar shama bar ma, dóńgelengen dúnıede Qudaıbergensiz tań atyp, kún batqaly jeti jylǵa jaqyndapty». Qazaly aýdandyq gazeti Qudaıbergen Sultanbaev týraly halyq ártisi Tuńǵyshbaı ál-Tarazıdiń osyndaı esteligin kóshirip basqan eken.
«...Sonymen men kettim. Qudekeńniń ókpesi biraz jyldar tarqamaı, kóńilinde kerish bop qala berdi... Meniń ózim de alaı-dúleı kúı keship, eń bir qymbatymnan aırylǵandaı, jalǵyz Qudekeńe ǵana emes, ónerge opasyzdyq jasaǵandaı, sol qadamym qatelik bolmady ma dep neshe jyl azap shekkenim ózime ǵana aıan ǵoı, qaısybirin aıtaıyn, óz dertim - ózimde... Keıinderi Qudekeń depýtat bolyp júrgeninde onyń sol bir kerishti kúıin meniń qarsylas opponentterim - «álgi» aǵalarymyz ben solardyń tóńiregin jaǵalaǵan «taǵalarymyz» jaqsy-aq paıdalanyp úlgergen...» dep eske alady Tuńǵyshbaı ál-Tarazı bir kezdegi úzeńgilesi týraly áńgimeni aqtara otyryp.
Qıyr shyǵystan kelgen kelin - Syr boıy gazeti
Bizdiń qazaqtyń ólshemimen alǵanda jerdiń sheti sanalatyn, Keńes odaǵynyń Tynyq muhıtyna ashylǵan qaqpasy - Vladıvostok shahary soǵystyń sońǵy jyldarynda Máskeýden 9172 shaqyrym qashyqtyqta bolsa da, qaınaǵan tirshilik mekenine aınalǵan aımaq ortalyǵy edi. Tóńkeriske deıin munda 65 myńǵa jýyq halyq turdy. Al 1940 jyldary turǵyn sany 210 myńnan asyp, 200-ge jýyq ónerkásip orny qarqyndy jumys atqaryp turǵan alyp qalaǵa aınaldy. Oblystyq «Syr boıy» gazetinde ekinshi dúnıejúzilik soǵys kezinde sonaý Qıyr Shyǵystyń qyzy qazaq azamatyna turmysqa shyǵyp, keıin bir qaýym elge aınalǵan Lena Maksımqyzy jaıly shýaqty maqala jarııalaǵan eken.
Maqala avtory «ulty bólek bolsa da taǵdyr qosyp, tilegi toǵysqan jandardyń mahabbatqa baılanǵan baqytty jyldaryn» jaza otyryp, olardyń ómir joldary arqyly qalyń oqyrmanǵa oı salady. «Teńiz beti Stalınniń tapsyrmasymen japon basqynshylaryna qarsy qurylǵan Tunyq muhıt áskerı-teńiz flotynyń balyq, tipti kıt aýlaıtyn flotılııa kemelerinen kórinbeıtin. Bizdiń keıipkerimiz 19 jasar Elena boıjetken - osy jergilikti jerdiń turǵyny. Ol boıynyń alasalyǵyna baılanysty maıdanǵa bara almady. Alaıda, hat tasý, pochta jumysynyń kúndiz-túni bitpeıtin tirligi arqyly jeńisti jaqyndatýǵa úles qosty»...
Bótelkelerden aýla salǵan aqsaqal - Syrym eli gazeti
Bótelkelerden aýla salǵan Hamıdolla Janadılov Batys Qazaqstan oblysy Syrym aýdanynyń ortalyǵy Jympıtyǵa irgeles Óleńti aýylyndaturady eken. Keıipker týraly Syrym aýdandyq «Syrym eli» gazetiniń tilshisi Músirbek Aıtashevtiń maqalasy jaryqqa shyqqan. «Árıne, ótken jyldar enshisinde bótelkelerdi arnaıy qabyldaıtyn oryndar bolatyn. Búginde bul joqtyń qasy. Sondyqtan da Habes aǵanyń aýlasynda jınalyp turǵan bótelkelerdi úıdiń edeni astyna paıdalaný úshin suraýshylar legi Jympıty, Alǵabas aýylynan, Oral qalasynan barshylyq. Al qajetteri úshin mundaı suraýshylarǵa Habes aǵa bótelkelerdi tegin bere salsa, keıbir azamattar bul úshin azyn-shoǵyn bolsa da aqysyn tóleıtinderi bolady»...
