Óskemendegi ıadrolyq otyn zaýyty Qazaqstanda salynatyn AES-terge ıkemdelýi múmkin
ASTANA. KAZINFORM – Atom energııasy jónindegi agenttik Kazinform saýalyna joldaǵan jaýapta «QazAtomÓnerkásip» ulttyq kompanııasy» aktsıonerlik qoǵamynyń basqarma tóraǵasy Meıirjan ıÝsýpovtyń usynysyna jaýap berdi.
Eske salsaq, ol Qazaqstanda salynatyn AES-ke qajetti ıadrolyq otyndy Óskemendegi «Úlbi jylý bólgish qurastyrmalar zaýyty» jetkizýge tıis degen usynys aıtqan bolatyn.
— Biz ózimizdi, «QazAtomÓnerkásipti», Qazaqstan AES-ine qajet ıadrolyq otynnyń «tabıǵı jetkizýshisi» retinde kóremiz. Árıne mundaǵy tehnologııa basqa, biraq, ol basqa áńgime. Áriptesterimizben Úlbi zaýytynda qazaqstandyq AES-ke qajet jıyntyq shyǵaryp, qurastyratyndaı múmkindik bolý úshin jumys isteımiz, — degen bolatyn Meıirjan ıÝsýpov.
Agenttiktiń bul máseledegi ustanymy mynadaı: «Retteýshi organ úshin birinshi orynda ıadrolyq otyn jetkizýshiniń kim ekeni emes, jetkiziletin ónimniń jáne ony óndirý protsesiniń qaýipsizdik normalaryna tolyq sáıkestigi turady. Retteýshi organ qarastyratyn kez-kelgen usynys tehnıkalyq saraptamadan ótýge tıis. Eger „Qazatomónerkásip“ UAK» AQ usynatyn otyn Qazaqstanda tańdalǵan reaktordyń jobalyq talaptaryna jáne AEHA-nyń (MAGATE — red) qaýipsizdik standarttaryna (SSR-4, NF-G-2.1) tolyq sáıkes kelse, retteýshi organ tarapynan shekteýler bolmaıdy. Qoldaý nemese qoldamaý máselesi ıadrolyq otynnyń tehnıkalyq sıpattamalarynyń reaktor qaýipsizdigine sáıkestigine negizdeledi».
Jaýaptan túsingenimiz, ázirge Qazaqstanda salynatyn AES reaktorlary qandaı otynmen jumys isteıtini tolyq aıqyndalmaǵan.
— «Úlbi-JBQ» zaýyty óndiriletin otyndy qytaılyq tarap (CGN) sertıfıkattaǵan jáne naqty qytaılyq reaktorlarǵa arnalǵan. Sebebi ár reaktordyń ózindik qurylymdyq parametrleri bar, sondyqtan ıadrolyq otyn ár reaktor túrine jeke daıyndalady. Qazaqstanda salynatyn AES reaktorynyń túri «Úlbi-JBQ» zaýyty shyǵaratyn otyndy paıdalanatyn reaktor túrinen ózgeshe bolsa, onda «Úlbi-JBQ»-nyń sertıfıkattalǵan otyny avtomatty túrde jaramaıdy. Ol úshin otynnyń jańa reaktorǵa sáıkestigin rastaıtyn qosymsha keshendi tehnıkalyq saraptamalar men synaqtar qajet bolady, — dep jazylǵan jaýapta.
Agenttik málimetine sensek, retteýshi organ ázirlep jatqan strategııada Qazaqstanda salynatyn AES reaktorlaryna qajet jylý bólgish elementter men qurastyrmalar óndirisin jergilikti deńgeıde damytý kózdelgen.
— AES qurylysy boıynsha qarastyrylyp jatqan áleýetti vendorlar (jetkizýshiler) reaktorlyq tehnologııalarymen birge osy reaktorlarǵa ıadrolyq otyndy óndirý máselesin de talqylaýda. Otyn jetkizý máselesi — ulttyq deńgeıde qabyldanatyn strategııalyq sheshimniń bóligi. Joǵaryda aıtylǵandaı, ár reaktordyń ózindik qurylymdyq parametrleri men jobalyq qaýipsizdik krıterııleri bar. Sondyqtan ıadrolyq otyn ár reaktor túrine jeke daıyndalady. Eń aldymen, ıadrolyq otynnyń sapasyna, senimdiligine jáne qaýipsizdik normalaryna sáıkestigine nazar aýdarylady, — dep jazylǵan agenttik jaýabynda.