Orynbor forýmynda Batys pen shyǵys bas qosty

Basqa qatynasty aıtpaǵanda, «Batys Eýropa - Batys Qytaı» halyqaralyq dálizi arqyly úzilissiz qatynasyp jatatyn aqtóbelikterge Orynborǵa barý tańsyq emes. Bylaı qaraǵanda kúnbe-kún aralasyp otyratyn eki úıdiń biri sııaqty. Eki óńirdiń kórshilik, iskerlik baılanystary buǵan deıin de berik qalyptasqan.

Osyndaı dostyq ahýaldaǵy Aqtóbe delegatsııasyn oblys ákimi Berdibek Saparbaev bastap keldi. Bul top quramyna shekaralas Mártók, Qobda aýdandarynyń ákimderi, birqatar oblystyq basqarma basshylary, sonymen birge bıznes-qaýymdastyq ókilderi endi.

Forým barysynda Orynbor gýbernatory ıÝrıı Berg Aqtóbe oblysynyń ózderi úshin neǵurlym mańyzdy strategııalyq áriptes ekenin birneshe ret atap kórsetti. Jıyn barysynda ol Berdibek Saparbaevty Eýrazııa ekonomıkalyq qaýymdastyǵy elderiniń ónimderi qoıylǵan halyqaralyq kórme jumysymen tanystyrdy.

Bul kórme arqyly aqtóbelik kásiporyndar da óz múmkindikterin keńinen kórsete bildi. Bıylǵy kórmede Aqtóbe munaı jabdyqtary zaýyty, «Tehnodom», «Aıs», «AkTep», «Aıbek» JShS-lary jáne birqatar iri kásiporyndary ónimderi jurtshylyq talǵamyna usynyldy. Bul kórme aqtóbelik bıznes qaýymdastyǵy ókilderi úshin óz ónimderin usyný jáne ótkizýdiń jańa naryǵyn tabý boıynsha ilgeri qadam ispetti boldy.
- Biz munda ózimiz shyǵaratyn sút, aıran ónimderiniń qyryqtan astam túrin alyp keldik, - dedi «Aıs» JShS kommertsııalyq dırektorynyń orynbasary Oleg Narahanov, - bizdiń kásiporynnyń aldyna qoıyp otyrǵan maqsatynyń biri - Orynbor naryǵyna keńinen shyǵý. Búgingi kúni bul aımaqqa tartylǵan óz jelimiz bar, endi basqa da reseılik áriptesterimizben baılanysymyzdy odan ári nyǵaıtqymyz keledi. Buǵan aımaqaralyq yntymaqtastyqty óristetý arqyly kóz jetkizemiz ǵoı degen oıdamyz.

Forým barysyndaǵy ózgeshelik - tup-týra kosmos stantsııasynan tikeleı efırde ǵaryshker Andreı Borısenko sóz sóılep, «Halyqaralyq kosmostyq baǵdarlama men orbıtadaǵy bizdiń ekıpajdyń jumysy - sizder kún tártibine qoıyp otyrǵan sondaı yntymaqtastyqtyń naqty mysaly. Búgin Orynborda ártúrli memleketterdiń ókilderi bas qosty. Onyń múddeler jaqyndastyǵyna, adamdardyń birin-biri túsinisýine qyzmet etetindigine senemiz», - dep jyly lebizin bildirdi.

«Eýrazııalyq keńistiktegi Orynbor oblysynyń halyqaralyq yntymaqtastyq áleýeti» taqyrybyndaǵy jıynda gýbernator ıÝrıı Berg Qazaqstannan kelgen áriptesterine ystyq yqylasyn tanytty. Ásirese berik ekonomıkalyq baılanys ornatýdaǵy ákim Berdibek Saparbaevtyń eńbegin joǵary baǵalady.

- Bizdiń Aqtóbe oblysy shekaralyq aımaqaralyq deńgeıde qalyptasqan qoǵamdyq-saıası qatynastarǵa belsene aralasyp keledi. Orynbor - bizdiń ortaq shekaramyz bar reseılik aımaq. ıAǵnı biz ózimizdiń negizgi saýda áriptesimiz bolyp tabylatyn osy Orynbor arqyly Reseıdiń barlyq óńirlerimen jumys isteımiz. Aqtóbe oblysy ákimdigi men Orynbor oblysy Úkimeti arasyndaǵy 2012 jyly qol qoıylǵan saýda-ekonomıkalyq, ǵylymı-tehnıkalyq, mádenı jáne gýmanıtarlyq yntymaqtastyq týraly kelisim bizdiń ózara jumysymyzdyń quqyqtyq negizi bolyp tabylady.

«Aktobe Invest - 2016» halyqaralyq ınvestıtsııalyq forýmyn ótkizý barysynda ıgi bastama óz jalǵasyn tapty. Bizdiń oblysymyz óńirdiń qarqyndy damyp kele jatqan ekonomıkasyna ınvestıtsııa tartýǵa jáne ózara yntymaqtastyǵymyzdy odan ári nyǵaıtýǵa múddeli, - dep atap kórsetti Berdibek Saparbaev forýmda sóılegen sózinde.

Oblys basshysy atap kórsetkendeı, Qazaqstan Respýblıkasy Táýelsizdiginiń shırek ǵasyry ishinde Aqtóbe oblysy men Reseıdiń arasyndaǵy taýar aınalymy 70 mıllıon AQSh dollarynan 862 mıllıon AQSh dollaryna deıin kóterilip, 12 esege ulǵaıdy. Jyl ótken saıyn Aqtóbede reseılik kapıtaldyń qatysýymen jumys isteıtin kásiporyndar sany ulǵaıa túsýde. Oblys aýmaǵynda qazirgi ýaqytta sheteldikterdiń qatysýymen 1084 kásiporyn jumys isteıtin bolsa, osylardyń ishinde 534 kásiporyn - Reseıdiń úlesinde.

Eki óńir arasynda ózara tıimdi qatynastardy odan ári damytýǵa qolaıly jaǵdaılar jasaý úshin Aqtóbe oblysy basshylyǵy tarapynan júıeli jumystar júrgizilýde. Máselen, «Batys Eýropa - Batys Qytaı» halyqaralyq dáliziniń Aqtóbe oblysy aýmaǵynda 628 shaqyrymy belgilengen merzim ishinde paıdalanýǵa berilýi bul jolmen júretin kólikterdiń jáne júk tasymalynyń eki ese artýyna múmkindik berdi. Atalǵan jol qurylysy tolyq aıaqtalǵan jaǵdaıda Qytaıdan Reseıge júk jetkizý merzimi 40 táýlikten 10 táýlikke deıin azaıatyny belgili bolyp otyr.

Búgingi kúni uzyndyǵy 135 shaqyrym bolatyn Aqtóbe-Orsk avtojolyn jóndeý jumystary bastaldy. Ony 2018 jyly aıaqtaý kózdelýde.

Astanadan bastaý alyp, Aqtóbe - Atyraý baǵytynda óristeıtin jol Reseı shekarasy arqyly Astrahanǵa shyǵady.

«Batys Eýropa - Batys Qytaı» halyqaralyq dáliziniń paıdalanýǵa berilýimen baılanysty «Jaısań» ótkizý beketiniń jumysyn jańǵyrtý qajettigi bilindi. Soǵan baılanysty qazir qaıta qurylymdaý jumystary júrgizilýde. Bul jumys aıaqtalǵannan keıin bekettiń ótkizý múmkindigin táýligine 2000-nan 8000 avtokólikke deıin ulǵaıtýǵa jol ashylmaqshy.

Shekaralyq aımaqtardyń kásiporyndary arasynda ózara tyǵyz jáne berik baılanys ornatylǵany týraly mysal keltirilgende «Aqtóbe rels arqalyǵy zaýyty» AQ jumysy alǵa tartyldy. Máselen, zaýyt rels prokaty úshin «Metallınvest» kompanııasymen baılanys jasaıdy, sol sııaqty «Qazhrom» TUK» AQ Novotroıtsk hrom qosyndylary zaýytyna shıkizat jetkizedi. Birqatar kásiporyndar arasynda tsement, munaı jáne munaı ónimderin, azyq-túlik taýarlaryn, qara jáne tústi metaldardy jetkizý boıynsha uzaq merzimdi kelisimder jasalǵan.
Berdibek Saparbaev óz sózinde Aqtóbe aımaǵynyń biregeı mıneraldyq-shıkizat bazasy múmkindikterin tanystyryp, ártúrli salalar boıynsha ınvestıtsııalyq jobalarǵa jan-jaqty qoldaý jasalatynyn jetkizdi.
- Sońǵy bes jyldyń ishinde ǵana oblysqa 12,6 mıllıard AQSh dollary mólsherinde ınvestıtsııa tartyldy, onyń 36 paıyzy - sheteldik ınvestıtsııa úlesi. Osy merzimde bizdiń oblysymyz respýblıka boıynsha sheteldik ınvestıtsııany tartý jóninen ekinshi orynda. CNPC, KNOC, ERG, «Orys mys kompanııasy» sekildi alpaýyt qurylymdary bar sheteldik kapıtaldyń qatysýymen kásiporyndar tabysty jumys isteýde, - dep atap kórsetken Berdibek Saparbaev orynborlyq kásipkerlerdi búgingi kúni gazy da, elektri de edáýir arzan sanalatyn Aqtóbege kelip jumys isteýge shaqyrdy. Bul rette «Aqtóbe» ındýstrıaldyq aımaǵynyń múmkindikterin de tanystyryp ótti.

Forýmdaǵy qorytyndy sózinde Berdibek Saparbaev bul aýqymdy sharanyń ekonomıkalyq daǵdarys kezeńinde erekshe mańyzǵa ıe ekendigin atap kórsetti.

«Jalpy ekonomıkalyq sektordaǵy naqty is jaǵdaıyn aıqyn biletin halyqaralyq sarapshylardyń forýmǵa qatysýy da bizge kóp kómegin tıgizedi», - dedi ol.

«Bıznes-klass» kásipkerlik baǵdarlamalar jáne bıznes-jobalar konkýrsy Orynbor oblysy shaǵyn jáne orta bıznes ókilderi arasynda ótkizilýi forýmǵa qatysýshylardyń qyzyǵýshylyǵyn týdyrdy. Konkýrstyń uıymdastyrý komıtetine reseılik jastar ókilderinen alty júzden astam ótinimder tústi. Sarapshylar keńesi aqtyq saıysqa jiberiletin 50 jobany iriktep aldy. «Bıznes-klass» konkýrsynyń qorytyndy kezeńi «Orynbor - Eýrazııanyń júregi» forýmynda ótti.

Sheshýshi saıysta segiz komanda men olardyń tálimgerleri 10 mıllıon rýbl úshin básekege tústi. Basty júlde úshin «Aýyl sharýashylyǵyndaǵy ushqyshsyz tehnologııalar», «Kabeldik zaýytty jasaqtaý», «Іrimshikti snekter óndirisi», «Kondıterlik ónimder men bakaleıalar óndirisi», derbes balalar kitabyn shyǵaratyn «My name book», qyryp-pisirý óndirisimen shuǵyldanatyn  «Atlas Coffee», «Terrıtorııa» ulttyq parki boıynsha jolbasshy-mobıldi qosymsha jáne basqa jobalar boıynsha avtorlar saıysqa shyqty.

«Bıznes-klass» konkýrsynyń aqtyq saıysyna qatysýshylar halyqaralyq forýmnyń jabylý saltanaty kezinde marapattaldy. Derbes balalar kitabyn shyǵaratyn «My name book» jobasy jeńimpaz atanyp, avtorlary 10 mıllıon rýbldiń sertıfıkatyna ıe boldy.

Gýbernator ıÝrıı Berg laýreattarǵa sertıfıkat tapsyra otyryp, aqtyq saıysqa qatysýshylardyń barlyǵy da úzdik jobalar usynǵanyn atap kórsetti.

Aqtóbe oblysynyń ákimi Berdibek Saparbaevtyń bastamasy boıynsha konkýrs halyqaralyq deńgeıge kóterilip, qoldaý tabatyn bolady.

- Bul - jaqsy konkýrs, ol isin jańa bastaǵan kásipkerlerdi qoldap qana qoımaı, sonymen birge jastarǵa bolashaǵy bar bıznes-ıdeıalardy júzege asyrýǵa da múmkindik beredi. Biz aqtyq saıysqa qatysýǵa jáne keler jyly jobany birigip atqarýǵa ázirmiz, - dep atap kórsetti Berdibek Saparbaev.

 Bizdiń «Vanıl»

Aqtóbelik «Vanıl» kondıterlik kásipornynyń Orynbordan da bir otaýyn kóterýi bizdiń kásipkerlerimizdiń qulashyn keńge jaıa bastaǵanyn kórsetedi. Bul dúken óziniń tutynýshylary úshin bıylǵy jylǵy shilde aıynda esigin ashypty. Sodan bergi az ǵana ýaqyt ishinde kópke tanymal bolyp úlgergendigi baıqalady. Qazirgi ýaqytta «Vanıldiń» orynborlyq bólimshesi 200-den astam kondıterlik ónimder túrlerin shyǵarady.

Orynbor sapary kezinde Berdibek Saparbaev gýbernator ıÝrıı Bergpen birge osy kásiporyn jumysymen tanysty. Kásiporyn basshysy Záýresh Erkinalınova jergilikti turǵyndar bul jerge kóp keletinin, ásirese túrli torttarǵa, ózgeshe túrde jasalatyn táttilerge kóptep tapsyrystar beretinin aıtty.

Aqtóbeniń brendi bolyp tabylatyn shokolad túrindegi jent te «Vanıldiń» ózgeshe ónimderiniń biri. Ákim gýbernatorǵa jenttiń ereksheligi týraly keńinen aıtyp berdi.

- Dúkende negizinen orynborlyqtar qyzmet etedi. Olardyń barlyǵy da aldyn ala aqtóbelik sheberler uıymdastyrǵan biliktilik ázirlikterinen ótken. Qazir barlyǵy da talapqa saı eńbek etýde, - dedi Záýresh.
- Ónimderińizdi turaqty túrde jarnamalaý qajet, sonda ǵana kózdegen maqsatqa tez jetýge bolady, - dep keńes berdi oblys basshysy. - Bizdiń búgingi kelýimiz de sizderdiń jumystaryńyzǵa septigin tıgizedi dep oılaımyz. Endi sizderdiń kásiporyndaryńyz týraly orynborlyqtar telehabar arnalarynan biletin bolady.

Orynbordyń túbit shálisi
Oblys ákimi «Orynbor túbit shálisi» ındýstrıaldy parkinde boldy. Bul kásiporyn 40 gektardan astam aýmaqta ornalasqan. Park aımaǵynyń jartysynan astamyn óndiris oryndary ıelengen. Bul - túbit sháli fabrıkasy, shulyq fabrıkasy, balalar trıkotajy fabrıkasy. Dúkender birinshi qabatta ornalasqan. Joǵarǵy qabattarda dızaınerler úshin ofıster bar. Indýstrıaldy parkte úsh baǵytta jumystar jasalady, olar: jeńil ónerkásip, halyqtyq jáne kórkem kásipshilik, balalar taýarlary ındýstrııasy.

Berdibek Mashbekuly ındýstrıaldy park kásipornyna aqtóbelik shıkizatty jetkizý týraly oı qozǵady. Máselen, kópke tanymal orynborlyq túbit shálilerdi shyǵarýda paıdalanylatyn eshki túbitin bizdiń oblysymyzdyń fermerlik qojalyqtary da daıyndaı alatynyn aıtty. Aqtóbe jáne Orynbor oblystary birdeı tabıǵı-klımattyq aımaqta ornalasqandyqtan, ónimderdiń sapalary da deńgeıles bolyp shyqty.

Óndiristik tsehtardy aralaý kezinde oblys basshysy ındýstrıaldy park basshylyǵymen ózara tıimdi yntymaqtastyqtyń basqa da salalaryn talqyǵa saldy.

Orynbor oblysynyń perınataldy ortalyǵynda bolǵanda Berdibek Mashbekuly qurylymy ekiqabat áıelder men jańa týǵan sábılerge medıtsınalyq kómek kórsetýdiń joǵary deńgeıdegi talabyna sáıkes jumys isteıtin medıtsınalyq mekemeniń jumysymen tanysty.

 Baýyrlastyq sezimimen

Orynbordaǵy forým ótkizilgen «Armada» kóp fýnktsıonaldy kesheninde  oblys ákimi osy aımaqtaǵy qazaq dıasporasy ókilderimen kezdesti. Bul júzdesýge «Orynbor qazaqtary assotsıatsııasy» qoǵamdyq birlestiginiń músheleri de keldi.

Oblys basshysy kezdesýdi asha otyryp, osy sharaǵa qatysqan gýbernator ıÝrıı Bergke qazaq dıasporasyna únemi jan-jaqty qoldaý kórsetip kele jatqany úshin alǵys sezimin bildirdi.

Berdibek Mashbekuly jınalǵandary Qazaqstan Respýblıkasy Táýelsizdiginiń 25 jyldyǵymen quttyqtap, bul merekeniń Qazaqstannyń alǵashqy astanasy - Orynborda turyp jatqan baýyrlastar úshin de mańyzdylyǵyn atap kórsetti.

Qazirgi ýaqytta shekaralyq óńirde 120 myńnan astam qazaqtar tirshilik etýde. Olardyń 95 paıyzy Qazaqstanmen tikeleı týystyq baılanystary arqyly turaqty qarym-qatynas jasap turady. Orynbor óńirinde 13 qazaq ulttyq-mádenı qoǵamdyq birlestikteri jumys isteýde. Olardyń báriniń basyn qosatyn «Orynbor qazaqtary assotsıatsııasy» birlestigin Jánibek Itkózov basqarady.

Jánibek sonymen birge oblys qazaqtarynyń úni - «Jańa Aıqap» gazetiniń de redaktory. Bul basylym aıyna bir ret 1500 taralymmen shyǵyp turady. «Otanyń - baryń, ana tiliń - aryń!» uranymen jaryq kóretin bul basylym alashtyń ardaqty perzentteriniń izimen orynborlyq qazaqtardyń rýhanı aǵartýshysy qyzmetin atqarýda.

Orynbor qalasynda turatyn Murat Dosmurzın bul kezdesýge zaıyby Márııammen kelipti, ózi qurylys salasynda eńbek etedi eken. Jánııa, Málik atty balalary joǵary oqý oryndaryn támamdaǵan, endi mamandyqtary boıynsha qyzmet isteýde.

- «Jańa Aıqap» gazetin úıimizge jazdyryp alamyz, sondaı-aq «Otaý-TV» arqyly Qazaqstan jańalyqtaryn únemi kórip otyramyz. Aqtóbege, Almatyǵa týystarymyzǵa baryp turamyz. Ózimiz jeke úıde turamyz, balalarymyz úshin dep qala syrtynan kottedj de salyp qoıdyq, - dep Murat aǵynan jaryldy. Sonymen birge jergilikti qazaqtar bolyp ártúrli sharalarda, ásirese Naýryz toıynda bas qosyp turatyndyqtaryn aıtty.

Basylym basshysy kezdesý barysynda osy jaılardy tilge tıek etti.

Osy kezdesýge Orynbor qalasyndaǵy eki joǵary oqý ornynda - memlekettik ýnıversıtette jáne memlekettik agrarlyq ýnıversıtette bilim alyp jatqan aqtóbelik jastar da keldi. Agrarlyq ýnıversıtette oqıtyn 30 stýdenttiń 28-i - mártóktik jastar. Olardyń birqatary taıaý bolashaqta týǵan jerlerinde qurylysy qolǵa alynatyn iri qurama jem fabrıkasynda eńbek etetin bolady.

- Búgingi kúni Orynborda júzden astam aqtóbelik jastar joǵary bilim alý jolynda. Eń bastysy - sizder arqyly Qazaqstandy tanıdy jáne baǵalaıdy, sony umytpańyzdar, bizdiń ata-babalarymyz qalyptastyrǵan dostyq, yntymaqtastyq jolyn odan ári laıyqty túrde jalǵastyryńyzdar, - dep tilek bildirdi olarǵa oblys ákimi.

Birinshi kýrsta oqıtyn stýdentterge olardyń aı saıynǵy stıpendııasy mólsherinde syılyq taratyldy, sondaı-aq kezdesýge kelgenderdiń barlyǵyna Aqtóbe oblysynyń tynys-tirshiligin baıandaıtyn kitaptar men jýrnaldar, bazarlyq retinde táttiler taratyldy.