Ortalyq Azııada ıslamnyń progressıvti ıntellektýaldy damýyna negiz qalanýy kerek - Konferentsııa úndeýi
ASTANA. QazAqparat - Ortalyq Azııa - tek qana ıslamnyń taralý aımaǵy bolyp qalǵan joq, ol sonymen qatar ıslam órkenıetiniń gúldenýi men ıslamdyq oılaýdyń damýynyń tarıhı ortalyǵy boldy.
Al Hanafı mázhaby Ortalyq Azııada boı kórsete bastaǵan óziniń dinı-quqyqtyq iliminiń basymdylyǵyn dáleldeı otyryp, ortaǵasyrlyq radıkaldy fýndamentalızmniń tegeýrinderine jaýap bere aldy. Astanada ótken «Ortalyq Azııadaǵy ıslamnyń róli» atty halyqaralyq konferentsııa qatysýshylarynyń úndeýinde osylaı aıtylady.
«Islam - Ortalyq Azııanyń basym turǵyndarynyń tarıhı dini. Kóptegen ǵasyrlar boıy osy ulan-baıtaq dalanyń halyqtary urpaqtan-urpaqqa rýhanı negizderin ıslamnan taýyp, ónegeli tuspaldaryn, ózgermeıtin qundylyqtaryn boıyna sińirip, ózderiniń dástúri men mádenıetin baıyta tústi. Ortalyq Azııadaǵy ıslam mádenıeti onyń barsha turǵyndarynyń kúsh salýymen damydy. Osy topyraqtan shyqqan uly tulǵalar álem tarıhyna tek qana Quran men Súnnettiń áıgili bilgirleri bolyp qana qalmady, olar tabıǵı jáne gýmanıtarlyq ǵylymdy damytqan uly ǵulamalar retinde tanymal boldy», - delingen Úndeýde.
Sonymen qatar, qatysýshylar Ortalyq Azııa musylmandaryn jalpyǵa ortaq dinı negiz bolyp tabylatyn obektıvti, ratsıonaldy turǵydan ıslamdyq qaǵıdattar men dástúrli qundylyqtardy úılestire bilýimen erekshelenetin súnnıttik ıslamdaǵy Hanafı mázhaby biriktirip otyrǵanyn atap ótedi. Olardyń pikirinshe, Hanafı mektebiniń osyndaı mańyzdy erekshelikteri kóp etnosty jáne kópkonfessııaly aımaqta halyqtardyń beıbit qatar ómir súrýine negiz bolyp tabylady.
«Bizdiń qoǵam uzaq jyldarǵa sozylǵan ateızm men dinge qoıylǵan shekteýlerden keıin búgingi kúni dinı jańǵyrý qubylysyn basynan keshirip, óziniń rýhanı bastaýlaryna qaıta oralýda. Alaıda naq osy kezeńde Ortalyq Azııanyń rýhanı keńistigi din atyn jamylǵan, dinniń ishki mánine boılamaı syrtqy formada qabyldaıtyn, burmalanǵan jat ıdeologııalardyń shabýylyna ushyrady. Jalǵan din ýaǵyzdaýshylary qoǵamǵa din tazalyǵy týraly óz kózqarasyn tańýǵa, Ortalyq Azııada ıslam dástúrleriniń bolmaǵandyǵyn dáleldeýge tyrysyp, ıslammen etene baılanysqan ǵasyrlar boıy qalyptasqan rýhanı qundylyqtarymyzdy joqqa shyǵarýda. Ókinishke qaraı, atalmysh nasıhatpen aldanǵan jeke dinge senýshilerdiń arasynda óz otbasynan, halqynyń ulttyq dástúrinen, otanynan jáne aqıqat dinı senimnen bezip, bas tarta bastaǵandardyń qatary kóbeıe bastady. Olardyń ishinde shekten shyǵyp, terrorızm men ekstremızm aktilerin jasaǵandar da bar», - delingen Úndeýde.
Osyǵan oraı, konferentsııaǵa qatysýshylar Ortalyq Azııa halyqtarynyń mundaı tegeýrinderge óz jaýaby bar ekendigine senimdi. Bul - odan ári gúldený men izgilikti qalyptastyratyn ıslamnyń qundy murasy. Sarapshylar pikirinshe, Hanafı mázhaby óziniń dinı-quqyqtyq iliminiń basymdylyǵyn dáleldeı otyryp, ortaǵasyrlyq radıkaldy fýndamentalızmniń tegeýrinderine jaýap bere aldy.
«Búgingi tańda tereń mádenı, tarıhı dástúrlerge ıe aımaqtyń musylman halqy radıkalızmniń, ekstremızm men terrorızmniń eshqandaı túrlerin qabyldamaıdy. Olar ıslamdy izgiliktiń, danalyqtyń, ózgelerge degen qurmet pen jalpyǵa ortaq progrestiń bastaýshysy retinde moıyndaıdy. Olar ata-baba dástúrine qurmet kórsetip, urpaqtarynyń amandyǵy úshin barlyq jaǵdaıdy jasaıdy. Ǵulamalardan qalǵan ǵylymı, ádebı, mádenı jáne rýhanı-ónegelik mura búgingi kúni de óz mańyzdylyǵyn joǵaltqan joq. Sondyqtan elimizdiń halyqtarynyń ózara órkendeýi úshin ǵylym men mádenıetti damytý úshin ata-babalarymyzdyń jolyn jalǵastyryp, Ortalyq Azııa aýmaǵynda musylman qaýymynyń progressıvti ıntellektýaldy damýy úshin negiz qalaýymyz kerek», - delingen Úndeýde.
Konferentsııaǵa qatysýshylar barlyq azamattardy, zııaly qaýym ókilderin, sarapshylar qaýymdastyǵyn, musylman din qyzmetshilerin osyndaı rýhanı áleýetti saqtap, ony ári qaraı kúsheıtý úshin bar kúsh-jigerin biriktirýge shaqyrady.
«Ortalyq Azııadan álemge jaryq shashqan Islamnyń róli jer betinde beıbitshilik ornatý, tynyshtyqty saqtaý jáne gúldendirý bolyp tabylady», - delingen Úndeýde.
