Ortalyq Azııadaǵy eń eski áýejaı týraly ne bilemiz
QYZYLORDA. KAZINFORM – Ortalyq Azııadaǵy eń eski áýejaı Qyzylorda oblysy Qarmaqshy aýdanyń Josaly kentinde bolǵany týraly málimet aýdandyq tarıhı-ólketaný mýzeıinde saqtaýly tur.
Ol ótken ǵasyrdyń jıyrmasynshy jyldary salynyp, otyzynshy jyldary Jezqazǵan men Qarsaqpaı ken oryndarynyń kemeldenýimen birge negizgi qurylymdary damı bastady.
– Eki jyldan keıin Máskeý-Tashkent baǵyty iske qosyldy, jolaýshylardyń eki ortada birneshe orynǵa aıaldaý múmkindigi boldy. Onyń ishinde Josaly da bar. Bul jerden K-5 ushaqtary ushqan. Keıin onyń ornyn zaman talabyna saı ANT-9 basty. 1934 jyly áýejaı Máskeý-Samara-Aqtóbe-Josaly-Tashkent áýe baǵytynda poshta qyzmetin atqardy. Ushaqtar arqyly qystan basqa mezgilderde hat-habar tasymaldanyp turdy. Keıin Josaly-Qarsaqpaı baǵyty paıda bolyp, 1936 jyly áýe reısteri kúndelikti kestege sáıkes oryndaldy. 1938 jyly jazda Máskeý-Penza-Kýıbyshev-Aqtóbe-Josaly-Tashkent áýe jelisi iske qosyldy, - dedi mýzeı ekskýrsovody Barshagúl Sahıeva.
Josaly áýejaıy ekinshi dúnıejúzilik soǵys kezinde Ortalyq Azııa men Keńes odaǵynyń eýropalyq bóligin baılanystyrýda mańyzdy rol atqardy. Soǵystan keıin áskerı mindetten beıbit turǵyndardy tasymaldaýǵa aýysty.
– Aldymen munda LI-2, 1947 jyldan bastap IL-12 ushaqtary qoldanyldy. Áýe kólikteri jolaýshylardy shalǵaı aýdandarǵa jetkizdi. 1955 jyly Máskeýdiń Lıýbertsy áýejaıynan kún saıyn osy aralyqta 3 ushaq qatynaǵan. Birtindep Máskeý-Kabýl halyqaralyq reısteri oryndala bastady. 1949 jyly Máskeýden Josalyǵa deıin bılet baǵasy 450 rýbl shamasynda bolǵan. Bul sol kezdegi bir aılyq jalaqy kólemindeı. 1950-1960 jyldary áýe aılaǵy áskerı maqsatta da paıdalanyldy. Kóktem jáne kúzde munda Orynbor joǵary áskerı avıatsııalyq ýchılışesiniń kýrsanttary IL-28 jáne MıG-15 áskerı ushaqtarymen oqý jattyǵý ótkizgen, - dedi mýzeı qyzmetkeri.
Ótken ǵasyrdyń 50-jyldary áýejaıǵa arnap 3 qabatty ǵımarat salyndy. 1955-56 jyldary «Baıqońyr» ǵarysh aılaǵynyń qurylysy kezinde áýejaı baza retinde qoldanyldy.
– Keıin munda ǵylymı ekspedıtsııa jumys istedi, 90-jyldarǵa deıin áýejaı qyzmetkerleri AN-2 ushaqtary arqyly jolaýshy jáne poshta tasymalymen aınalysty. Bertin kele áýejaı qyzmetine júginý kórsetkishi tómendep ketti. Toqyraý jyldary ıesiz qaldy. 2014 jyly jergilikti kásipkerdiń qoldaýymen ǵımarat tolyq jóndeýden ótip, meıramhanaǵa aınaldy. Alaıda qazirgi kúni bos tur, - dedi Barshagúl Sahıeva.
Buǵan deıin biz Qyzylorda oblysy Qazaly aýdanynyń Áıteke bı kentindegi bastaýyn patshalyq Reseıden alatyn arhıtektýralyq eskertkish — sý qyspaqty munara týraly jazǵan edik.