Ortalyq Azııa elderi bıoalýantúrlilikti saqtaý jónindegi Óńirlik deklaratsııaǵa qol qoıdy
ASTANA. KAZINFORM — Ortalyq Azııa elderiniń bıoalýantúrlilikti qorǵaý jáne tabıǵı resýrstardy tıimdi, turaqty paıdalaný baǵytynda óńirlik yntymaqtastyqty kúsheıtýge daıyn ekenin kórsetetin Óńirlik yntymaqtastyq deklaratsııasyna qol qoıyldy.
Astanada ótken Óńirlik ekologııalyq sammıt (ÓES) sheńberinde Qazaqstan Respýblıkasy Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrligi Qazaqstandaǵy BUU Damý baǵdarlamasymen (BUUDB) jáne «Bıoalýantúrlilikti saqtaý jónindegi ulttyq strategııalar men is-qımyl josparlaryn jedeldetý» seriktestigimen birlesip «Ortalyq Azııa elderiniń bastamasy-turaqty damý jolynda tabıǵatpen úılesim» taqyrybynda joǵary deńgeıdegi plenarlyq otyrys uıymdastyrdy.
Sessııaǵa Qazaqstan, Qyrǵyzstan, Tájikstan, Túrikmenstan jáne Ózbekstan úkimetteriniń ókilderi, sondaı-aq halyqaralyq uıymdar men damý seriktesteri qatysyp, bıoalýantúrlilikti saqtaý baǵytyndaǵy yntymaqtastyqty kúsheıtýge jáne úılestirilgen is-qımyldardy júzege asyrýǵa arnalǵan óńirlik bastamanyń bastaýyna jol ashty.
Іs-sharanyń túıindi nátıjesi — Ortalyq Azııa elderiniń bıoalýantúrlilikti qorǵaý jáne tabıǵı resýrstardy tıimdi, turaqty paıdalaný baǵytynda óńirlik yntymaqtastyqty kúsheıtýge daıyn ekenin kórsetetin Óńirlik yntymaqtastyq deklaratsııasyna qol qoıyldy.
Qujatqa sáıkes, keshendi baǵdarlama men naqty is-qımyl jospary ázirlenip, ony júzege asyrý úshin qajetti qarjyny tartýdyń óńirlik tetikteri qarastyrylǵan. Bul sharalar Bıologııalyq ártúrlilik týraly konventsııa, Kýnmın- Monreal jahandyq baǵdarlamasy jáne basqa da halyqaralyq ekologııalyq kelisimder boıynsha mindettemelerdi oryndaýǵa baǵyttalǵan. Al deklaratsııa men ony iske asyrýǵa qatysty qujattar Armenııada ótetin Konventsııa taraptarynyń 17-shi konferentsııasynda tanystyrylady.
Óńirlik deklaratsııany qabyldaý Qazaqstannyń bıoalýantúrlilikti saqtaý salasyndaǵy ulttyq basymdyqtaryna saı keledi. 2025 jyly elde 2026- 2035 jyldarǵa arnalǵan tujyrymdama men is-qımyl jospary bekitildi. Bul qujattar tabıǵatty qorǵaý máselelerin eldiń strategııalyq damýymen baılanystyryp, halyqaralyq yntymaqtastyqty kúsheıtýge erekshe mán berilip otyrǵanyn kórsetedi.
Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstri Erlan Nysanbaev bul bastamanyń mańyzyn atap ótti.
— Óńirlik deklaratsııaǵa qol qoıý- turaqty damý men bıoalýantúrlilikti qorǵaý baǵytynda óńirlik áriptestikti kúsheıtetin mańyzdy qadam. Qazaqstan úshin bul tájirıbelik yntymaqtastyq tetikterin jetildirip, kórshi eldermen birge halyqaralyq deńgeıde ortaq óńirlik kún tártibin ilgeriletýge jol ashady, — dedi.
— Qazirgi tańda álem klımattyń ózgerýi, bıoalýantúrliliktiń azaıýy jáne qorshaǵan ortanyń lastanýy sııaqty úsh iri jahandyq syn-qaterge tap bolyp otyr. Bul jaǵdaılar áriptestikti kúsheıtip, tabıǵı kapıtaldy turaqty damýdyń negizi retinde qarastyratyn keshendi sheshimderge kóshýdi talap etedi. Osy rette Ortalyq Azııa óńiriniń júıeli bastamalardy ilgeriletý áleýeti joǵary. BUUDB elderge mundaı tásilderdi damytýda jáne ekojúıelerdiń turaqtylyǵyna baǵyttalǵan ınvestıtsııalardy arttyrýda qoldaý kórsetedi, — dedi BUU Bas hatshysynyń orynbasary, BUUDB Ákimshisiniń orynbasary Haolıan Sıýı.
BUU-nyń Bıologııalyq ártúrlilik týraly konventsııasynyń atqarýshy hatshysy Astrıd Shomaker óńirlik yntymaqtastyqty kúsheıtý Konventsııa maqsattaryna qol jetkizýdi jedeldetýdiń negizgi sharty ekenin atap ótti.
— Turaqty damý úshin elderdiń úılesimdi is-qımyly men halyqaralyq áriptestik qajet. Bıologııalyq ártúrlilik týraly konventsııa men Kýnmın- Monreal jahandyq baǵdarlamasy búginde óńirlik yntymaqtastyqty nyǵaıtýdyń negizgi tiregine aınalyp otyr. Ortalyq Azııa elderi jahandyq maqsattardy ulttyq basymdyqtarymen ushtastyryp, óz mindettemelerine berik ekenin kórsetýde, — dedi.
Osylaısha, Óńirlik deklaratsııa jahandyq mindettemelerdi naqty óńirlik is-qımyldarǵa aınaldyrýǵa negiz bolyp, elder arasyndaǵy yntymaqtastyq pen kúsh-jigerdi úılestirýdi kúsheıtedi.
«Bıoalýantúrlilikti saqtaý jónindegi ulttyq strategııalar men is-qımyl josparlaryn jedeldetý» seriktestiginiń jahandyq úılestirýshisi Ketrın Madden bul bastamanyń mańyzyna toqtaldy.
— Bul joba Ortalyq Azııa úshin óńirlik yntymaqtastyqty júıeli túrde damytýǵa baǵyttalǵan mańyzdy qadam bolyp tabylady. Ol elderdiń ulttyq basymdyqtary men halyqaralyq mindettemelerin birtutas is-qımyldar men áriptestik tetikteri aıasynda biriktirýge múmkindik beredi, — dedi.
Sessııa barysynda transshekaralyq yntymaqtastyqty damytý, klımat, ekologııa jáne jer resýrstaryn basqarý salalarynyń ózara baılanysyn kúsheıtý, sondaı-aq tehnıkalyq jáne qarjylyq qoldaýdy keńeıtý máseleleri talqylandy. Halyqaralyq seriktester óńir elderine qol jetkizilgen kelisimderdi iske asyrýǵa qoldaý kórsetýge daıyn ekenin rastady.
