Ortalyq Azııanyń tsıfrlyq júıelerin ózara úılestirý usynyldy
ASTANA. KAZINFORM – Ortalyq Azııa elderiniń tsıfrlyq júıelerin ózara úılestirý, elektrondyq qujattar men qoltańbalardy ózara taný jáne jasandy ıntellektini qoldanýdyń ortaq qaǵıdalaryn ázirleý usynyldy. Bul máseleler Astanada ótken «Ortalyq Azııa elderin tsıfrlyq kún tártibine ıntegratsııalaý» atty óńirlik dóńgelek ústelde talqylandy. Kazinform tilshisi jıynda kóterilgen negizgi bastamalarǵa sholý jasady.
Tsıfrlyq yqpaldastyqqa qatysty usynystar
Dóńgelek ústelge Ortalyq Azııa elderiniń bıznes qaýymdastyqtary, IT-kompanııalar, kásipkerler, sarapshylar men memlekettik sektor ókilderi qatysty.
Kezdesý B5+1 yntymaqtastyǵynyń úshinshi tsıkli aıasynda ótti. Jıynda 2027 jylǵa arnalǵan óńirlik bıznes kún tártibine engizý usynylatyn bastamalar qaraldy. Sonyń ishinde IT-kompanııalardyń jumysyn jeńildetý jáne olardyń óńir naryqtaryna shyǵý múmkindigin keńeıtý máseleleri talqylandy.
Bastamashylar Ortalyq Azııany bes bólek naryq emes, 80 mıllıonnan astam halqy bar ózara baılanysqan tsıfrlyq óńir retinde qarastyrýdy usynady.
Ortaq zańnama qurý kózdelmeıdi
Jıynda qaralǵan negizgi qujattardyń biri – Ortalyq Azııa memleketteri arasyndaǵy tsıfrlyq saıasat jáne jasandy ıntellektini basqarý salasyndaǵy yntymaqtastyq týraly kelisim jobasy.
Joba bes elge birdeı tsıfrlyq zań qabyldaýdy nemese ortaq memleketaralyq retteýshi organ qurýdy kózdemeıdi. Ár memleket óziniń ulttyq zańnamasy men tsıfrlyq egemendigin saqtaıdy. Onyń ornyna elderdiń qoldanystaǵy tsıfrlyq júıelerin birtindep ózara úılestirý usynylady.
Atap aıtqanda, elektrondyq qujat aınalymy men tsıfrlyq sáıkestendirý, derbes derekterdi qorǵaý, kıberqaýipsizdik jáne jasandy ıntellektini retteý tásilderin úılestirý qarastyrylǵan.
Sonymen qatar elektrondyq qujattardy, elektrondyq qoltańbalardy jáne tsıfrlyq sáıkestendirý quraldaryn ózara tanýǵa jaǵdaı jasaý usynylady. Bastamashylardyń pikirinshe, bul bıznes úshin ákimshilik jáne quqyqtyq kedergilerdi azaıtyp, tsıfrlyq qyzmetterdi basqa elderde usynýdy jeńildetýi múmkin.
«TechnoWomen» úkimettik emes uıymynyń basqarma tóraıymy Azıza Shýjeeva bastamanyń maqsaty jańa retteý júıesin qurý emes ekenin atap ótti.
– Bizdiń maqsatymyz – retteýdiń taǵy bir deńgeıin qurý emes. Biz Ortalyq Azııa elderi arasynda tsıfrlyq kópirler salýymyz kerek. Eger elektrondyq qujattar, tsıfrlyq sáıkestendirý, derekterdi basqarý erejeleri jáne jasandy ıntellektini qoldaný tásilderi ózara úılesimdi bolsa, tehnologııalyq kompanııalardyń óńirdegi qyzmetin keńeıtýi aıtarlyqtaı jeńildeıdi, – dedi ol.
Jasandy ıntellektini qoldanýdyń ortaq qaǵıdalary
Dóńgelek ústelde jasandy ıntellektini jaýapkershilikpen paıdalanýǵa arnalǵan etıkalyq kodeks jobasy da usynyldy.
Qujatta bes el úshin jasandy ıntellektini qoldanýdyń ortaq etıkalyq qaǵıdalary qarastyrylǵan. Bul rette ár memlekettiń ulttyq zańnamasynyń basymdyǵy saqtalady.
Kodeks usynymdyq sıpatta bolady. Ol ortaq JI retteýshisin qurýdy, jasandy ıntellekt júıelerin mindetti túrde sertıfıkattaýdy nemese akkredıtteýdi kózdemeıdi.
Jobaǵa sáıkes, jasandy ıntellekt adamnyń sheshim qabyldaýyna kómektese alady, biraq onyń jaýapkershiligin almastyrmaýy kerek.
Adamnyń quqyqtary men múddelerine eleýli áser etetin sheshimdi tek algorıtm arqyly qabyldamaý usynylady. Sondaı-aq adam jasandy ıntellektimen ózara árekettesip otyrǵanyn bilýge, alynǵan nátıjeniń túsindirmesin suraýǵa jáne máseleni adamnyń qaraýyn talap etýge quqyly bolýy kerek.
Jobada jasandy ıntellektini adamdardy zııandy áreketke ıtermeleý úshin paıdalaný, balalar men basqa da osal toptardyń osal jaǵdaıyn paıdalaný, kemsitýshilikke jol berý jáne derbes derekterdi zańsyz qoldaný qolaısyz tájirıbeler qataryna engizilgen. Oǵan alaıaqtyq nemese zııan keltirý maqsatynda sıntetıkalyq kontent jasaý da jatady.
Ortalyq Azııa tilderindegi jasandy ıntellekt
Etıkalyq kodeks jobasynda óńirdiń tildik jáne mádenı erekshelikterine de nazar aýdarylǵan.
Jasandy ıntellekt qyzmetiniń sapasy paıdalanýshynyń tiline baılanysty bolmaýy úshin óńir tilderindegi resýrstar men derekter jıyntyǵyn ázirleý usynylady. Bul JI júıeleriniń qazaq, qyrǵyz, ózbek, tájik, túrikmen jáne óńirdegi basqa tildermen tıimdi jumys isteýine jaǵdaı jasaýdy kózdeıdi.
Qujatta algorıtmdik kemsitýshilikten qorǵaý, genderlik teńdikti qoldaý jáne áıelderdiń JI júıelerin ázirleýge, engizýge jáne baǵalaýǵa qatysýyn arttyrý máseleleri de qamtylǵan.
Sonymen qatar tehnologııanyń balalarǵa, qart adamdarǵa, múgedektigi bar adamdarǵa jáne aýyl turǵyndaryna áserine nazar aýdarý usynylǵan.
Memleket pen bıznes arasyndaǵy dıalog
Jıynda memlekettik jáne jeke sektor arasynda turaqty dıalog júrgizýge arnalǵan óńirlik alań qurý usynyldy. Onda tsıfrlandyrý jáne jasandy ıntellekt salasyndaǵy jańa erejelerdi ázirleý kezinde olardy bıznes ókilderimen talqylaý kózdeledi.
Sonymen qatar halyqaralyq tehnologııalyq kompanııalarmen, bultty qyzmet provaıderlerimen, baılanys operatorlarymen jáne ınvestorlarmen dıalogty kúsheıtý usynyldy.
Maqsat – Ortalyq Azııaǵa aýqymdy ınvestıtsııa salýǵa kedergi keltiretin retteýshi jáne ınfraqurylymdyq máselelerdi anyqtaý.
Bastamalardyń negizgi maqsaty
Usynylyp otyrǵan bastamalar bes eldiń tsıfrlyq júıesin bir júıege biriktirýdi kózdemeıdi. Ár memleket óziniń ulttyq zańnamasy men tsıfrlyq egemendigin saqtaıdy.
Uzaq merzimdi maqsat – Ortalyq Azııada qurylǵan startaptar men tehnologııalyq kompanııalardyń kórshi elderde jumys isteýin jeńildetý.
Bastamashylar Ortalyq Azııany bes bólek naryq emes, ózara baılanysqan óńir retinde qarastyrýdy usynady. Olardyń pikirinshe, bul tehnologııalyq kompanııalardyń óńir elderindegi qyzmetin keńeıtýine múmkindik beredi.
Buǵan deıin Qazaqstannyń IT-eksporty 1,1 mlrd dollarǵa jetkenin jazǵan edik.
