Ortalyq Azııa ekonomıkasynyń jartysynan astamy Qazaqstanǵa tıesili- BAQ
ASTANA. KAZINFORM - Ortalyq Azııa ekonomıkasynyń jalpy kólemi jarty trıllıon dollardan asty. Onyń jartysynan astamy Qazaqstannyń úlesine tıesili. Sondaı-aq elimiz eksport kólemi men jınaqtalǵan sheteldik ınvestıtsııalar boıynsha óńirde kósh bastap tur.
The Times of Central Asia dereginshe, Qazaqstan, Ózbekstan, Túrikmenstan, Qyrǵyzstan jáne Tájikstannyń jıyntyq jalpy ishki ónimi 543 mlrd dollarǵa baǵalanady. Sonyń 306 mlrd dollary Qazaqstanǵa tıesili.
Salystyrmaly túrde alǵanda, Ózbekstan ekonomıkasynyń kólemi – 147 mlrd dollar, Túrikmenstanda – 50 mlrd dollar, Qyrǵyzstanda – 23 mlrd dollar, al Tájikstanda – 18 mlrd dollar.
Qazaqstan Ortalyq Azııa eksportynyń úshten ekisin qamtamasyz etedi
Qazaqstannyń syrtqy saýdadaǵy úlesi budan da joǵary. Ortalyq Azııa elderiniń jalpy eksport kólemi 139 mlrd dollardy quraıdy. Sonyń 92 mlrd dollary nemese 66%-y Qazaqstanǵa tıesili.
Ózbekstan óńirlik eksporttyń 23%-yn nemese 32 mlrd dollaryn qamtamasyz etedi. Túrikmenstannyń úlesi – 5% nemese 7 mlrd dollar, Qyrǵyzstanda – 4% nemese 6 mlrd dollar, al Tájikstanda shamamen 1% nemese 1,6 mlrd dollar. Qazaqstan men Tájikstan boıynsha sholýda 2024 jylǵy derekter paıdalanylǵan.
Osylaısha, Qazaqstan Ortalyq Azııadaǵy negizgi eksporttyq ortalyq bolyp qalyp otyr. El bes memlekettiń jalpy eksportynyń shamamen úshten ekisin qamtamasyz etedi.
Sheteldik ınvestıtsııalardyń 70%-ǵa jýyǵy Qazaqstanǵa tıesili
Qazaqstannyń sheteldik kapıtal tartýdaǵy úlesi de joǵary. Ortalyq Azııadaǵy jınaqtalǵan tikeleı sheteldik ınvestıtsııalar kólemi 220,5 mlrd dollarǵa baǵalanady.
Onyń 151,3 mlrd dollary nemese 68,6%-y Qazaqstanǵa tıesili. Odan keıin Túrikmenstan – 44,6 mlrd dollar, Ózbekstan – 16,7 mlrd dollar. Al Qyrǵyzstan men Tájikstannyń árqaısysyna shamamen 4 mlrd dollardan keledi.
Qazaqstan óńir ekonomıkasynyń eleýli bóligin qalyptastyrǵanymen, Ortalyq Azııa halqynyń tórtten biri ǵana elimizde turady. Óńirdegi 83,6 mln adamnyń shamamen 21 mıllıony nemese 25%-y Qazaqstanda turady. Al Ózbekstanǵa Ortalyq Azııa halqynyń 44%-y nemese shamamen 37 mln adam tıesili.
Qarjylyq kórsetkishter boıynsha da Qazaqstan kórshiles elderden erekshelenedi. Eldiń rezervteri 129,3 mlrd dollarǵa baǵalanady. Al memlekettik jáne memleket kepildik bergen syrtqy qaryz kólemi 34 mlrd dollardy quraıdy. ıAǵnı rezerv kólemi syrtqy qaryzdan 3,8 ese kóp. Bul – salystyrmaly derekter usynylǵan óńir elderi arasyndaǵy eń joǵary kórsetkish.
Qazaqstannyń memlekettik qaryzy JІÓ-niń 24,6%-yna teń. Shetelden keletin aqsha aýdarymdarynyń kólemi JІÓ-niń nebári 0,1%-yn quraıdy. Al sheteldik kómekke táýeldilik jalpy ulttyq tabystyń 0,03%-yna teń.
Osylaısha, Ortalyq Azııa halqynyń tórtten biri Qazaqstanda turǵanymen, elimiz óńir ekonomıkasynyń jartysynan astamyn, jalpy eksporttyń úshten ekisin jáne jınaqtalǵan tikeleı sheteldik ınvestıtsııalardyń shamamen 69%-yn qamtamasyz etedi. Bul kórsetkishter ekonomıkasynyń jalpy kólemi jarty trıllıon dollardan asqan Ortalyq Azııadaǵy Qazaqstannyń ekonomıkalyq salmaǵyn aıqyn kórsetedi.
Osyǵan deıin Qazaqstannyń damý kórsetkishi boıynsha Ortalyq Azııada kósh bastaǵany týraly jazdyq.
