Orta bilim berý uıymdarynda psıhologııalyq qyzmettiń jumys isteý qaǵıdasy bekitildi

Astana - Úkimet

Qazaqstan Respýblıkasynyń Bilim jáne ǵylym mınıstriniń buıryǵy
2011jylǵy 20 jeltoqsan, №528

Orta bilim berý uıymdarynda psıhologııalyq qyzmettiń jumys isteý qaǵıdasyn bekitý týraly

 «Bilim týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń 2007 jylǵy 27 shildedegi Zańynyń 5-babynyń 45-1) tarmaqshasyn iske asyrý maqsatynda buıyramyn:
1. Qosa berilip otyrǵan Orta bilim berý uıymdarynda psıhologııalyq qyzmettiń jumys isteý qaǵıdasy bekitilsin.
2. Mektepke deıingi jáne orta bilim departamenti (J.A.Jontaeva):
1) osy buıryqtyń Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde belgilengen tártipte memlekettik tirkelýin qamtamasyz etsin;
2) osy buıryqty memlekettik tirkeýden ótkennen keıin buqaralyq aqparat quraldarynda jarııalasyn.
3. Osy buıryqtyń oryndalýyn baqylaý Bilim jáne ǵylym vıtse-mınıstri M.N.Sarybekovke júktelsin.
4. Osy buıryq alǵash resmı jarııalanǵan kúninen bastap on kúntizbelik kún ótken soń qoldanysqa engiziledi.

Mınıstr B.JUMAǴULOV.

Bekitildi Qazaqstan Respýblıkasynyń Bilim jáne ǵylym mınıstriniń
2011j. 20 jeltoqsandaǵy №528 buıryǵymen

Orta bilim berý uıymdarynda psıhologııalyq qyzmettiń jumys isteý qaǵıdalary

1. Jalpy erejeler
1. Osy Qaǵıdalar Orta bilim berý uıymdarynda psıhologııalyq qyzmettiń (budan ári - Psıhologııalyq qyzmet) jumysyn retteıdi.
2. Psıhologııalyq qyzmet kórsetý Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýtsııasy, «Bilim týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń 2007 jylǵy 27 shildedegi Zańy, Bala quqyqtary týraly konventsııa, sondaı-aq osy Qaǵıdalar sheńberinde júzege asyrylady.
3. Psıhologııalyq qyzmet orta bilim berý uıymdarynyń qurylymdyq bólimshesi bolyp tabylady.
4. Psıhologııalyq qyzmettiń qurylymy bilim berý uıymdarynyń turpatyna, túrine jáne qajettiligine, sondaı-aq pedagog-psıhologtar shtatynyń birlik sanyna qaraı aıqyndalady.
5. Psıhologııalyq qyzmettiń qujattamasy:
1) orta bilim berý uıymdarynda psıhologııalyq qyzmettiń jumysyn
uıymdastyrý qaǵıdalaryn;
2) bilim berý uıymynyń basshysymen bekitilgen Psıhologııalyq qyzmettiń kúntizbelik jumys josparyn;
3) psıhologııalyq dıagnostıkalaý baǵdarlamalaryn (budan ári- psıhodıagnostıkalaý), psıho­logııa­lyq trenıngterdi, atalǵan bilim berý uıymdarynyń basshylary bekitken damytý jáne túzetý jumystaryn;
4) bilim salasyndaǵy ýákiletti organmen bekitilgen psıhologııalyq sabaqtardyń, trenıngterdiń jáne basqa da jumys túrleriniń ádistemelik ázirlemelerin;
5) psıhodıagnostıkalyq ádistemelerdiń derekter banki men tizbesin;
6) bilim alýshylardyń psıhologııalyq damýynyń jeke kartalaryn; toptyq psıhologııalyq portretterin;
7) psıhologııalyq tekserýdiń nátıjelerin, qorytyndysy men usynymdaryn;
8) bilim berý uıymy basshysynyń mórimen bekitilgen psıhologııalyq qyzmettiń jumys túrlerin (psıhodıagnostıkalar, damytý, túzetý, aǵartýshylyq, saraptamalyq, ádistemelik jumystardy, jeke jáne toptyq konsýltatsııa berý, psıhologııalyq qyzmetke suranys berý) esepke alýdy tirkeý jýrnalyn;
9) Belgilengen kezeńderge (toqsan, jartyjyldyq, bir jyl) beriletin Psıhologııalyq qyzmettiń jumysy týraly taldamalyq esepterdi qamtıdy.
6. Psıhologııalyq qyzmettiń jumys qorytyndysy jergilikti bilim organdary bekitken bilim berý uıymdarynyń eseptik qujattamalarynda qamtylady.
2. Orta bilim berý uıymdaryndaǵy psıhologııalyq qyzmettiń maqsattary men mindetteri
7. Psıhologııalyq qyzmettiń maqsaty - bilim berý uıymdarynda bilim alýshylardyń psıhologııalyq densaýlyǵyn saqtaý, qolaıly áleýmettik-psıhologııalyq jaǵdaı jasaý jáne bilim berý úderisine qatysýshylarǵa psıhologııalyq qoldaý kórsetý.
8. Psıhologııalyq qyzmettiń mindetteri:
1) bilim alýshylardyń tulǵalyq jáne zııatkerlik damýyna yqpal etý, ózin-ózi tárbıeleý jáne ózin-ózi damytý qabiletin qalyptastyrý;
2) bilim alýshylarǵa aqparattyq qoǵamnyń jyldam damýynda olardyń tabysty áleýmettenýine psıhologııalyq turǵydan járdem kórsetý;
3) bilim alýshylardyń tulǵasyn psıhologııalyq-pedagogıkalyq zerdeleý negizinde árbir bilim alýshyǵa jeke turǵydan yqpal etý;
4) psıhologııalyq dıagnostıkany júrgizý jáne bilim alýshylardyń shyǵarmashylyq áleýetin damytý;
5) psıhologııalyq qıynshylyqtar men bilim alýshylardyń problemalaryn sheshý boıynsha psıhologııalyq túzetý jumystaryn júzege asyrý;
6) psıhologııalyq problemalardy sheshýde jáne oqý-tárbıe jumystarynyń qolaıly ádisterin tańdaýda ata-analar men pedagogterge konsýltatsııalyq kómek kórsetý;
7) bilim berý úderisi sýbektileriniń psıhologııalyq-pedagogıkalyq quzyrettiligin kóterý.
9. Psıhologııalyq qyzmet psıhodıagnostıkalyq, konsýltatsııalyq, aǵartýshylyq-profı­laktı­kalyq, túzetý-damytýshylyq jáne áleýmettik-dıspetcherlik baǵytta júzege asyrylady.
10. Psıhodıagnostıkalyq baǵyttar:
1) bilim alýshylardy psıhologııalyq dıagnostıkalaý;
2) bilim alýshylardyń beıimdelýi, damýy men áleýmettenýi maqsatynda olardy keshendi psıhologııalyq tekserý;
3) bilim alýshylardyń qabilettiligi, qyzyǵýshylyǵy men ıkemdiligin psıhologııalyq dıagnostıkalaý;
4) psıhologııalyq dıagnostıkanyń qorytyndysy boıynsha psıhologııalyq tujyrymdar men usynystardy daıyndaý.
11. Konsýltatsııalyq baǵyttar:
1) bilim alýshylarǵa, ata-analar men pedagogterge olardyń suranysy boıynsha konsýltatsııa berý;
2) bilim alýshylarǵa, ata-analar men pedagogterge jeke tulǵalyq, kásiptik ózin-ózi aıqyndaý problemalary jáne qorshaǵan ortamen ózara qarym-qatynastar boıynsha jeke jáne toppen konsýltatsııa júrgizý;
3) kúızelistik, janjaldyq, qatty emotsıonaldy kúızelistik jaǵdaıda bolyp tabylatyn bilim alýshylarǵa psıhologııalyq qoldaý kórsetý;
4) tulǵaaralyq jáne toparalyq janjaldardy sheshýde deldaldyq jumystardy uıymdastyrý.
12. Aǵartýshylyq-profılaktıkalyq baǵyttar:
1) bilim alýshylar men pedagogterdiń ózin-ózi aıqyndaýyna, kásiptik ósýine yqpal etý;
2) bilim alýshylar beıimsizdiginiń psıhologııalyq aldyn alý;
3) pedagogterdi attestattaýdy áleýmettik-psıhologııalyq qoldaý;
4) ádistemelik birlestikter men pedagogıkalyq keńestiń jáne medıtsınalyq-psıhologııalyq-pedagogıkalyq konsılıýmdarynyń jumysyna yqpal etý.
13. Túzetý-damytýshylyq baǵyttar:
1) jeke tulǵalyq ósýge arnalǵan trenıngter ótkizý;
2) bilim alýshylar men pedagogterdiń tulǵalyq, zııatkerlik, emotsıonaldy-jigerlik, shyǵarmashylyq damý úılesimdiligi boıynsha psıhologııalyq túzetý jáne damytý sabaqtaryn uıymdastyrý;
3) janjaldyq tulǵaaralyq qatynastardy túzetý.
14. Áleýmettik-dıspetcherlik baǵyttar:
1) pedagog-psıhologtyń jáne keń kólemde talap etiletin mamandardyń
kásiptik quzyrettiligi, fýnktsıonaldyq mindetteri sheńberinen shyǵatyn problemalardy sheshý boıynsha (defektologtarǵa, logopedterge, tıflopedagogtarǵa t. b.) aralas-mamandarmen jumys júrgizý;
2) áleýmettik-medıtsınalyq-psıhologııalyq qyzmetter týraly derekter bankin qalyptastyrý;
3) aralas-mamandarmen jáne shuǵyl jaǵdaıda kómek kórsetý boıynsha múddeli organdarmen ózara is-qımyl nátıjeleriniń monıtorıngin júrgizý.
15. Psıhologııalyq qyzmet jeke jáne toptyq negizde bilim alýshylarǵa jáne pedagog qyzmetkerlerge jumystyń dıagonostıkalyq, damytýshylyq, túzetý jáne profılaktıkalyq túrleri keshenin júrgizý úshin jekelegen ǵımarattarǵa ornalasqan jáne qajetti jaǵdaılarmen qamtamasyz etilgen pedagog-psıholog kabıneti bazasynda jumys isteıdi.
16. Psıhologııalyq qyzmettiń jumysyn bilim berý salasyndaǵy ýákiletti organ, al óńirlik deńgeıde aýdandyq, qalalyq, oblystyq bilim basqarmalary (bólimderimen) úılestiredi.
17. Psıhologııalyq qyzmettiń jumysy pedagogıkalyq jáne medıtsınalyq qyzmetkerlermen, onyń ishinde densaýlyq saqtaý júıesimen,
qamqorshylyq jáne qorǵanshylyq organdarymen, ata-analar qoǵamymen tyǵyz baılanysta júzege asyrylatyn bolady.
18. Psıhologııalyq qyzmet pedagog-psıhologtardyń ádistemelik birlestigimen, psıhologııalyq ortalyqtarmen, tájirıbeli psıhologtar kafedralary jáne qaýymdastyqtarymen, bilim bólimderiniń ádistemelik kabınetterimen ózara áreketesedi.
19. Pedagog-psıholog óz qyzmetinde:
1) osy Qaǵıdalardy basshylyqqa alady;
2) óziniń kásibı quzyrettiligi jáne biliktilik talaptary sheńberinde sheshim qabyldaıdy;
3) jalpy psıhologııany, pedagogıkalyq psıhologııa men jalpy pedagogıkany, jeke tulǵa psıhologııasy jáne dıfferentsıaldy psıhologııa, balalar jáne jas ereksheliktik psıhologııa, áleýmettik psıhologııa, medıtsınalyq psıhologııany, psıhodıagnostıka, psıhologııalyq konsýltatsııa berýdi jáne áleýmettik, praktıkalyq jáne jas ereksheliktik psıhologııa salasyndaǵy psıhologııalyq ǵylymnyń jańa jetistikterin bilýi qajet;
4) dıagnostıkalyq, damytýshylyq, áleýmettik-psıhologııalyq, psıhologııalyq túzetý jáne konsýltatıvtik-profılaktıkalyq jumystardyń ǵylymı-negizdelgen ádistemelerin qoldanady;
5) belsendi oqytý, áleýmettik-psıhologııalyq trenıng baılanys ádisterin, jeke jáne toptyq kásiptik konsýltatsııalar berýdiń, bilim alýshylardyń qalypty damýynyń dıagnostıkasy men túzetýdiń zamanaýı ádisterin biledi;
6) barlyq oqý kezeńinde bilim alýshynyń jeke-psıhologııalyq erekshelekteriniń psıhologııalyq dıagnostıkasyn josparlaıdy;
7) bilim alýshylardyń tulǵalyq qalyptasýyndaǵy jáne damýyndaǵy aqaýlyqty anyqtaıdy;
8) bilim alýshylarǵa, pedagogterge, ata-analarǵa jeke, kásiptik jáne basqa da máselelerdi sheshýde psıhologııalyq kómek jáne qoldaý kórsetedi;
9) kúızelistik, janjaldyq, qatty emotsıonaldy kúızelistik jaǵdaıda bolyp tabylatyn pedagogterge, bilim alýshylarǵa psıhologııalyq kómek jáne qoldaý kórsetýdi júzege asyrady;
10) bilim alýshylardyń beıáleýmettik áreketteriniń aldyn alady jáne olardy ýaqytyly túzetýdi júzege asyrady;
11) óziniń kásiptik quzyrettiligin jáne biliktiligin arttyrady;
12) tıisti kásibı daıarlyǵy joq adamdardyń bilim berý uıymdarynda psıhologııalyq dıagnostıka, psıhologııalyq túzetý jumystaryn júrgizýge jol bermeıdi;
13) bilim berý uıymdarynyń áleýmettik salasyn úılestirýdi qalyptastyrý jáne áleýmettik beıimsizdiktiń týyndaýynyń aldyn alý boıynsha jumystardy júzege asyrady;
14) zertteý jumystarynyń materıaldary boıynsha psıhologııalyq-pedagogıkalyq qorytyndy jasaıdy;
15) damytý jáne túzetý baǵdarlamalaryn josparlaýǵa jáne ázirleýge qatysady;
16) bilim alýshylar, pedagogıkalyq qyzmetkerler men ata-analar arasynda psıhologııalyq mádenıetti qalyptastyrady;
17) bilim alýshylarmen, ata-analarmen jáne pedagogtarmen psıhodıagnostıkalyq, konsýltatsııalyq, aǵartýshylyq-profılıaktıkalyq,
túzetý-damytýshylyq jáne áleýmettik-dıspetcherlik jumystardyń nysanyn jáne ádisin tańdaıdy;
18) oqý-tárbıe úderisin uıymdastyrý boıynsha qujattamalarmen, bilim alýshylardyń, pedagogterdiń jeke isterimen tanysady;
19) túzetý jáne damytýshylyq baǵdarlamalaryn jáne psıhologııalyq jumystyń jańa ádisin jasaýdy talqylaýǵa qatysady;
20) joǵary oqý oryndarynyń psıhologııa kafedralarymen jáne tájirıbeli psıhologtar qaýymdastyqtarymen baılanysty qoldaıdy;
21) Psıhologııalyq qyzmettiń jumysyn jaqsartý máselesi boıynsha bilim berý organdaryna usynyspen shyǵady;
22) pándik kafedralardyń jáne medıtsınalyq-psıhologııalyq-pedagogıkalyq konsılıýmnyń, pedagogıkalyq jáne ádistemelik keńesterdiń jumysyna qatysady;
20. Bilim berý uıymdarynyń pedagog-psıhologynyń «Psıhologııa jáne pedagogıka» mamandyǵy boıynsha joǵary kásibı bilimi nemese «Praktıkalyq psıhologııa» mamandyǵy boıynsha qaıta daıarlaýdyń arnaıy fakýltetinde alynǵan qosymsha bilimimen pedagogıkalyq biliminiń, «Psıhologııa» qosymsha mamandyǵymen joǵary pedagogıkalyq bilimi bolý kerek.
21. Laýazymdyq jalaqy, eńbek demalysynyń uzaqtyǵy, tarıfıkatsııalanǵan pedagogıkalyq júk­teme «Memlekettik bilim berý uıymdary qyzmetkerleriniń Úlgilik shtattaryn jáne pedagogıkalyq qyzmetkerler men olarǵa teńestirilgen tulǵalar laýazymdarynyń tizbesin bekitý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2008 jylǵy 30 qantardaǵy №77 qaýlysyna sáıkes belgilenedi.
22. Pedagog-psıholog:
1) psıhologııalyq dıagnostıkalaý nátıjeleriniń naqtylyǵyn, paıdalanylǵan dıagnostıkalyq jáne túzetýshilik ádisterdiń barabarlyǵyn, usynymdar men qorytyndylar negizdiligin, psıhologııalyq aqparattyń qupııalylyǵyn;
2) Psıhologııalyq qyzmettiń esepke alý-esep berý qujattamalarynyń júrgizilýin jáne saqtalýyn;
3) kásiptik psıhologııalyq etıkanyń saqtalýyn;
4) Psıhologııalyq qyzmettiń jumysyna berilgen materıaldy-tehnıkalyq quraldardyń saqtalýyn qamtamasyz etedi.
23. Pedagog-psıholog ákimshilik baǵyt boıynsha bilim berý uıymynyń basshysyna, kásiptik baǵyty boıynsha - aýdandyq (qalalyq) jáne oblystyq bilim basqarmalarynda psıhologııalyq qyzmettiń jumysyna jetekshilik etetin mamanǵa baǵynady.
3. Qorytyndy ereje
24. Bilim berý uıymynyń basshysy Psıhologııalyq qyzmettiń jumysyn qamtamasyz etedi.

Buıryq Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde 2012 jylǵy 17 qańtarda Normatıvtik quqyqtyq kesimderdi memlekettik tirkeýdiń tizilimine №7380 bolyp engizildi.