«Orta Azııa: Qaýip qaıdan?» - baspasózge sholý

***

Keshe Ortalyq kommýnıkatsııalar qyzmetinde Pavlodar oblysynyń ákimi Qanat Bozymbaev brıfıng ótkizdi. Ol óńirdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýy men memlekettik jáne salalyq baǵdarlamalardyń júzege asyrylýy týraly áńgimelep, tilshilerdiń suraqtaryna jaýap berdi. Osy kezdesý ózek bolǵan maqala el gazeti «Egemen Qazaqstanda» «Іrgeli iste ilgeriletiledi» degen taqyryppen berildi. Basylymnyń jazýynsha, óńirdiń ishki jalpy ónimi 2014 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda 7,6 paıyzǵa artyp, 707,6 mlrd. teńgeni quraǵan. Jan basyna shaqqandaǵy ishki ónim 939, 2 myń teńgeni qurapty. Eldi ındýstrııalandyrý isi de ilgerileýde. Buıyrtsa, ındýstrııalandyrýdyń ekinshi kezeńinde Pavlodar oblysynda jalpy kólemi 1,1 trln. teńgeni quraıtyn 19 jobany júzege asyrý kózdelip otyr. «Endi oblys ekonomıkasynda ındýstrııalandyrý baǵdarlamasynyń ekinshi kezeńi de úlken ról oınaıdy. Onyń aıasynda jalpy kólemi 1,1 trln. teńgeni quraıtyn 19 jobany júzege asyrý kózdelgen. Ekinshi kezeń aıasyndaǵy eń iri jobanyń biri Bozshakól taý-ken baıytý kombınatyn salý bolyp tabylady. Onyń qýattylyǵy boıynsha jylyna 140 myń tonna mys kontsentratyn óndirý kózdelip otyr. Sonyń arqasynda 1,5 myń jańa jumys orny ashylyp, jyl saıyn 30 mln. tonna mys kenin óńdeý josparda bar», - dedi ákim.

Taıaý kúnderi Qazaqtyń Jambyl atyndaǵy Memlekettik fılarmonııasynyń Akademııalyq sımfonııalyq orkestri Ońtústik Amerıka elindegi alǵashqy gastroldik saparyn sátti aıaqtady. Osy rette «Egemen Qazaqstan» gazeti muhıttyń ar jaǵyndaǵy óner saparyna jetekshilik jasaǵan Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisi, «Qurmet» ordeniniń ıegeri professor Muhtar Óteýov myrzany áńgimege tartqan. Basylym tilshisiniń saýaldaryna egjeı-tegjeıli jaýap bergen ol: «Osy joly sımfonııalyq orkestrdi yqshamdap, 62 adamdyq qurammen ǵana gastrolge alyp bardyq. Alda múmkindik bolsa tolyq 90-100 adamdyq qurammen nege óner kórsetpeske dep te oılaımyn. Al endi shyntýaıtyna kelgende, kásibı klassıkalyq mýzyka ónerin nasıhattap damytý úshin ózimizdiń Qazaqstanda da biraz aýqymdy jumystar júrgizip, respýblıka kóleminde oblys-oblystarda gastroldik saparlar uıymdastyrý kerek. Sebebi, tarıhymyzǵa úńilsek buryndary osyndaı jumystar jıi júrgiziletin. Sondyqtan da Qazaqstannyń Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń aldynda búgingi kúnderi atqaratyn is-sharalar óte kóp dep oılaımyn. Bul baǵytta tele-radıonyń da atqaratyn jumystary ushan-teńiz. Sebebi, búgingi zamanda ekiniń biri qoldaryna mıkrofon ustap alyp, jeńil-jelpi án shyrqap, juldyz bolýǵa tyrysady. Al meniń oıymsha, óner kóshin tek qana kásibı túrde boıyna sińirgen jandar ǵana alǵa súıreıdi», - deıdi. Suhbat «Brazılııadan Agentınaǵa vızasyz ótken...» degen taqyryppen berilgen.

***

«Shyndyǵy sol, ǵalam qazir «Uly depressııanyń» aldynda tur. 1998 jylǵy jáne 2007-2009 jyldardaǵy ekonomıkalyq, qarjylyq daǵdarys onyń janynda túk emes. Álem ekonomıkasyn qozǵaýshy tegershik - munaı baǵasynyń qysqa ýaqyt ishinde quldyraýy talaı memlekettiń shańyraǵyn shaıqap, keregesin qaýsatyp ketpek. Jalpaq ǵalamnyń ózge óńirin sóz etpeı-aq, Orta Azııany alar bolsaq, osy aımaqtaǵy Qyrǵyzstan, Ózbekstan, Tájikstan, Túrikmenstan jáne Qazaqstannyń qabaǵy shytýly. Munaıdan kól-kósir paıda taýyp otyrǵan Qazaqstan úshin munaı baǵasynyń túsýi qasiret bola qoımas. Biraq ekonomıka úshin úlken soqqy. Degenmen Qazaqstannyń Ulttyq qory jáne Altyn valıýta qory qomaqty. Daǵdarystan osy qorlarǵa súıenip, eptep shyǵyp keteri anyq. Al ózge respýblıkalardyń kúıi ne bolmaq?», - dep jazady «Aıqyn» gazeti senbilik sanyndaǵy «Orta Azııa: Qaýip qaıdan?» degen taqyryptaǵy maqalasynda. Osy jaıtty saralaǵan basylymnyń jazýynsha, munaı baǵasynyń túsýi, Batys salǵan sanktsııa Reseı ekonomıkasyn kúızeltýde. Rýbl qunsyzdandy, jumyssyzdyq bel aldy. Munyń bári tek Reseı úshin ǵana úlken soqqy emes, osy elge kelip, kúnkóris úshin jumys istep júrgen Orta Azııa azamattaryna da toqpaq bolyp tııýde. Orta Azııadan kelgen mıgranttardyń elge aýdarǵan qarjylary, máselen, Qyrǵyzstannyń ishki jalpy óniminiń úshten ekisin, ózbektiń - shıregin al Tájikstannyń ІJÓ-niń teń jartysyn quraıdy eken.

Sonymen qatar, osy basylymda Qazaqstannyń Brazılııadaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi Baqytjan Ordabaevpen aradaǵy suhbat «Elbasy elimizdiń keleshektegi damý baǵytyn aıqyndady» degen taqyryppen berildi. Basylym tilshisiniń balyq saýalyna tuşymdy jaýap bergen elshi: «syrtkóz sarapshylar Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń ustanǵan saıasatynyń kóregendigin, tıimdiligi men kez kelgen jahandyq jaǵdaıǵa ıkemdiligin atap ótti. Bul - aýqymdy Joldaý. Óıtkeni onda úlken josparlar belgilenip, halyqqa memleket tarapynan zor kómekter jasalmaq. Bıýdjetten, Ulttyq qordan, sheteldik ınvestıtsııalardan ekonomıkany damytýǵa, jol salýǵa, halyqtyń áljýaz tobyna, shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaýǵa qomaqty qarajat tartylmaq. Barlyǵy 24 mlrd. dollar jumsalady. Tarıhı Joldaý, óıtkeni Elbasy geosaıası jaǵdaıǵa naqty baǵa berdi, elimizdiń jaqyn keleshektegi damý baǵytyn aıqyndady. Osylaısha, el basshylyǵynyń Qazaqstan taǵdyryna qatysty saıası jaýapkershilikti alýǵa daıyn ekenin kórsetti. Álemdik ekonomıkalyq daǵdarys, alyp derjavalardyń sanktsııalyq qaqtyǵystarynyń saldary, energııa tasymaldaýlarǵa baǵanyń quldyraýy, birqatar kórshiles elderdegi turaqsyzdyq bizdiń elimizdegi ahýalǵa da jaǵymsyz áser etedi. Óıtkeni, Prezıdent atap ótkendeı, Qazaqstan geosaıası shıelenistiń epıtsentrine jaqyn ornalasqan. Memleket basshysy jaqyn jyldardyń jahandyq synaq ýaqytyna aınalatynyn, sonymen qatar búkil álem arhıtektýrasy ózgeriske ushyraıtynyn alǵa tartty. Bul kezeńnen kez kelgen memleket óte almaıdy. Mundaı tarıhı kezeńde Elbasy Qazaqstannyń taǵdyryna, qaýipsizdigine, halqymyzdyń keleshegine alańdamaı tura almaıtyny belgili», - deıdi.

*** Shyǵys Qazaqstan oblysynyń jańa ákimi Danıal Ahmetov Belarýs traktorlarynyń sapasyn qatań synǵa aldy, - dep jazady «Vremıa» gazeti «Qaıda jumys isteıtinim mańyzdy emes!» maqalasynda. Ol «Belarýs-1221» traktoryn esepten shyǵarýǵa keńes berdi.

- Baǵasy qymbat, al sapasy... óte tómen. Bul traktordyń esh keleshegi joq! Belarýstikter tehnıkalarynyń básekege qabilettiligin arttyrý jaıly oılanýy qajet, - dedi ol.