Ormýz buǵazy arqyly tasymal kólemi keıingi 100 kúnde eń tómengi kórsetkishke tústi
ASTANA. KAZINFORM – AQSh, Izraıl jáne Iran arasyndaǵy shıelenis álemdik teńiz logıstıkasyna aýyr soqqy bolyp tıdi. Keıingi 100 kúnde Ormýz buǵazy arqyly ótken kemeler sany qalypty jaǵdaıdaǵy bir aptalyq kórsetkishten aspaı qaldy, dep habarlaıdy Anadolu aqparat agenttigi.
Parsy shyǵanaǵynyń kireberisinde ornalasqan Ormýz buǵazy Taıaý Shyǵystyń munaı jáne suıytylǵan tabıǵı gaz (STG) óndirisin Oman teńizi jáne Úndi muhıty arqyly álemdik naryqtarmen baılanystyryp otyr. 28 aqpanda AQSh pen Izraıldiń Iranǵa shabýylyna deıin álemdegi kúndelikti munaı tutyný men STG saýdasynyń shamamen 20%-y, sondaı-aq teńiz tyńaıtqyshtary saýdasynyń úshten biri Ormýz buǵazy arqyly ótti.
Qaqtyǵystyń 100-shi kúni, 7 maýsymdaǵy jaǵdaı boıynsha strategııalyq buǵaz arqyly ótetin kommertsııalyq kemeler sany óte shekteýli bolyp qaldy. Bul kezeńde kemelerdiń ótýi negizinen Iranǵa tólem jasaý nemese dıplomatııalyq kelissóz arqyly júzege asyryldy.
– Keıbir kemeler Ormýz buǵazy arqyly avtomatty sáıkestendirý júıesi (AIS) óshirilgen kúıde ótti. Osy kezeńde sondaı-aq Irannyń aýmaqtyq sýlary arqyly «Iran baǵyty» dep atalatyn jańa baǵyt quryldy. Keıbir kemeler Halyqaralyq teńiz uıymy anyqtaǵan standartty baǵyttardy paıdalanýdy jalǵastyrdy, - delingen jarııalanymda.
BUU Saýda jáne damý jónindegi konferentsııasynyń (UNCTAD) málimetinshe, 1-27 aqpan aralyǵynda Ormýz buǵazy arqyly kúnine orta eseppen 129 keme ótti. Brıtandyq teńiz saýda uıymynyń málimetinshe, tarıhı ortasha kórsetkish kúnine 138 kemeni qurap otyr.
Kpler analıtıkalyq kompanııasynyń derekteri soǵystyń 100 kúni ishinde Ormýz buǵazy arqyly 988 kommertsııalyq keme, onyń ishinde 84 konteınerlik keme ótkenin kórsetip otyr. Bul ortasha eseppen kúnine shamamen 10 kemeni quraıdy – soǵysqa deıingi deńgeımen salystyrǵanda shamamen 90%-ǵa az.
Bul kemelerdiń aıtarlyqtaı bóligi «kóleńkeli flot» úlesindegi nemese sanktsııalarǵa ushyraǵan kemeler. 28 aqpanda qaqtyǵys bastalǵannan keıin Ormýz buǵazy arqyly keme qatynasy kúrt tómendedi. 28 aqpanda buǵaz arqyly 78 keme, 1 naýryzda 30 keme jáne 2 naýryzda 13 keme ótti. Kelesi kúnderi bul san táýligine eki kemege deıin tómendedi. 18 sáýir soǵys kezeńindegi eń kóp trafık tirkelgen – buǵaz arqyly 27 keme ótti.
Irannyń syrtqy ister mınıstri Abbas Aragchı 17 sáýirde buǵaz Lıvandaǵy atysty toqtatý aıaqtalǵanǵa deıin kommertsııalyq keme qatynasy úshin ashyq bolatynyn málimdedi. AQSh prezıdenti Donald Tramp ta sol ýaqytta buǵazdyń ashyq ekenin, biraq AQSh-tyń Iranmen kelissóz protsesi aıaqtalǵanǵa deıin blokada kúshinde qalatynyn málimdedi.
Alaıda 18 sáýirde Iran AQSh-tyń Iran porttaryna qoıǵan blokadasy alynyp tastalǵanǵa deıin Ormýz buǵazy «jabyq» bolyp qalatynyn málimdedi.
7 mamyrda eń az kólik qozǵalysy tirkeldi – buǵaz arqyly shamamen bir keme ótti.
Bul kezeńde negizgi saýda joldary Azııa jáne Afrıka elderimen bolǵan, al Batys elderimen saýda is júzinde toqtatyldy.
100 kún ishinde Ormýz buǵazy arqyly munaı men munaı ónimderin tasymaldaıtyn 456 tanker ótti. Bul san qaqtyǵysqa deıin aıtarlyqtaı joǵary bolǵan, biraq keıin kúrt tómendedi. Negizgi baǵyttar – Qytaı, Úndistan, Sıngapýr, Ońtústik Koreıa, Japonııa jáne Azııanyń basqa elderi.
Jarııalanymda sonymen qatar aımaqta, ásirese Qatarda suıytylǵan tabıǵı gaz óndirisiniń tómendegenin energetıkalyq ınfraqurylymnyń zaqymdanýyna baılanysty ekeni atap ótilgen. 28 aqpannan keıingi alǵashqy kúnderi buǵaz arqyly STG-tankerleri derlik ótken joq. Birinshi STG-tankeri 2 sáýir kúni ótken. 100 kún ishinde buǵaz arqyly barlyǵy 18 STG-tankeri ótti, bul barlyq ótýdiń shamamen 2%-yn qurady.
Sol kezeńde Ormýz buǵazy arqyly 149 LPG-tankeri (barlyq tranzıttiń 15%-y) ótti. Negizgi jetkizilim Iran, BAÁ, Qatar jáne Kýveıtten júzege asyrylǵan. Baǵyttarǵa Pákistan, Úndistan, Qytaı jáne Ońtústik-Shyǵys Azııa elderi kirdi.
Qurǵaq júk tasıtyn kemeler sany – 281 (barlyq júk tasymalynyń 28%-y). Olardyń baǵyttary ártúrli boldy: Úndistan, Túrkııa, Kanada, Qytaı, Brazılııa, Argentına, Ýkraına jáne basqa da elder. Basylymnyń jazýynsha, qaqtyǵys bastalǵannan beri buǵaz arqyly Parsy shyǵanaǵynda buǵattalyp qalǵan shamamen 10 jolaýshylar kemesi ótti.
Buǵan deıin habarlaǵanymyzdaı, Iran Omanmen Ormýz buǵazyn basqarýdyń jańa tásili jóninde kelissóz júrgizip jatyr.
