Órkendeýge baǵyttalǵan strategııalyq seriktestik: «Shevron» ınvestıtsııalary ekonomıkaǵa ne beredi
ASTANA. KAZINFORM — Іri ındýstrııalyq jobalardyń tıimdiligi tek qarjylyq kórsetkishtermen ǵana emes, eń aldymen adam kapıtalyn damytýmen ólshenedi. Osy oraıda 30 jyldan astam ýaqyt ishinde «Teńizshevroıl» arqyly munaı-gaz sektoryn damytyp, otandyq mamandardyń jańa býynyn qalyptastyrǵan «Shevron» ınvestıtsııalarynyń el ekonomıkasyna qosqan úlesin Kazinform tilshisi sholý materıalynda usynady.
Ekonomıkalyq mýltıplıkator men ınvestıtsııa
Kez kelgen halyqaralyq kapıtaldyń el ekonomıkasyna tıgizer yqpalyn baǵalaýda onyń mýltıplıkatıvtik áserine mán beriledi. «Shevron» korporatsııasynyń Eýrazııa bólimshesiniń prezıdenti Derek Magness bul júıeniń ekonomıkalyq qaıtarymyn sandarmen sıpattaıdy.
— Sońǵy 33 jyl ishinde «Shevron» ınvestor retinde «Teńizshevroılǵa» shamamen 60 mıllıard AQSh dollary kóleminde ınvestıtsııa saldy. TShO kompanııasynan tikeleı qarjylyq tólemder nátıjesinde Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimetine shamamen 217 mıllıard AQSh dollary tústi. Alaıda bul tikeleı tólemderden bólek, bunyń mýltıplıkatıvtik áseri de bar. TShO-da qurylǵan árbir jumys orny basqa da qatysty salalarda taǵy shamamen 26 qosymsha jumys ornynyń paıda bolýyna ákeledi, — dedi Derek Magness.
Mundaı aýqymdy ekonomıkalyq ekolokatsııa otandyq ónerkásiptiń áleýetin sapalyq turǵydan ózgertti. Tek «Keleshek keńeıý» jobasy aıasynda 45 myńnan astam oqytý baǵdarlamasy ótkizilip, jergilikti jumys kúshi halyqaralyq standarttarǵa saı mamandandyryldy.
Jańa býyn tańdaýy qandaı?
Qazaqstannyń munaı-gaz salasynyń qalyptasý tarıhyna úńilsek, toqsanynshy jyldardaǵy alǵashqy jobalardyń orny aıryqsha. El táýelsizdiginiń tańynda óndiriske qadam basqan aǵa býyn ókilderi men zamanaýı jas mamandardyń arasynda sabaqtastyq bar. TShO-nyń burynǵy iri jobalar menedjeri, ınjener Ótebaı Dúısenov sol kezeńdegi mamandardyń ynta-jigerin sózge tıek etti.
— TShO-daǵy eńbek jolym besinshi tehnologııalyq jeli jobasynan bastaldy. Mıllıondaǵan dollarlyq alǵashqy iri ári kúrdeli joba bolatyn. Árıne, ol bir tańǵajaıyp ýaqyt bolatyn. Shetimizden qulshynyp turǵan kezeń edi. Jumys endi bastalyp jatqan 1997 jyly osyndaı aýqymdy jobada jumys isteýge qaı-qaısymyzdyń da ynta-jigerimiz toly boldy, — dedi ol eske alyp.
Osy dástúr búgingi jas býyn ınjenerlerdiń boıynda jalǵasyn tapqan. Araılym Álıhanova S. Ýtebaev atyndaǵy Atyraý munaı jáne gaz ýnıversıtetin «mechanical engineering» mamandyǵy boıynsha bitirip, 2017 jyly jas mamandardy irikteý baǵdarlamasy arqyly TShO qataryna qosyldy. Araılym bul qadamyn ishki patrıotızmimen jáne eline paıda tıgizý armanymen baılanystyrady.
— Shetelge ketkim kelmedi. Ata-anam, týǵan úıim osynda. Elimdi óte jaqsy kóremin. Jan dúnıemde naǵyz patrıot ekenimdi qazir túsindim. Sondyqtan bar maqsatym — Qazaqstanda bar eń jaqsy múmkindikti tańdaý boldy. Men úshin bul, árıne, TShO kompanııasy bolatyn, — deıdi ol.
Halyqaralyq ıntegratsııa jáne mádenı almasý
Adam kapıtalyn damytý tek biliktilikpen shektelmeı, halyqaralyq tájirıbe men mádenı almasýdy da qamtıdy. TShO-nyń Eńbek, óndiristik qaýipsizdik jáne qorshaǵan ortany qorǵaý bóliminiń bas menedjeri Nurtas Keńǵanov jahandyq standarttardy jergilikti óndiristik ortaǵa beıimdeý mańyzdy ekenin aıtady.
— Eýropa men Soltústik Amerıkany qosa alǵanda, túrli elde qanshama halyqaralyq oqý baǵdarlamalarynan óttim. Kanadanyń Kalgarı qalasyndaǵy bólimshede eki jyl sheteldik taǵaıyndamada jumys istep, iri jobalardyń birinde eńbek qaýipsizdigi bóliminiń jetekshisi boldym. Bul tájirıbe Batys mádenıetin jáne olardyń óndiristik nysandarynda qoldanatyn qaǵıdattaryn tereńirek túsinýge kómektesti. Sondaı-aq Qazaqstandaǵy kásipornymyzda qoldanylatyn ozyq tájirıbelermen bólisýge múmkindik berdi, — deıdi N. Keńǵanov.
Munymen qatar, kompanııadaǵy ekspattar da otandyq ortaǵa beıimdelýde. Toǵyz jyldan beri Atyraýda turyp jatqan TShO Úkimetpen jáne jurtshylyqpen baılanys bólimi bas menedjeriniń orynbasary Heımısh Pols memlekettik tildi úırenip, jergilikti qundylyqtardy sińirgen.
— Maǵan TShO-da jumys istegen óte unaıdy. Qazaq tilin, dástúrin jáne mádenıetin úırený men úshin óte qyzyq. Meniń jeke qundylyqtarym «Shevron» qundylyqtarymen, al ol óz kezeginde Qazaqstannyń birlik pen turaqty damýǵa umtylys syndy irgeli qaǵıdattarymen úndesip jatyr, — deıdi ol.
Óndiris talaby jáne lokalızatsııa: otandyq kásiporyndardyń serpilisi
Shıkizat óndirýmen shektelmeı, ekonomıkany turaqtandyrý úshin TShO jergilikti úlesti arttyrý saıasatyn belsendi júrgizip keledi. «Shevron» 2030 jylǵa qaraı jergilikti ónim úlesin 30 paıyzǵa jetkizýdi kózdeıdi.
Buryn Eýropadan tasymaldanatyn kúrdeli jabdyqtar endi Atyraýda óndiriledi. Buǵan «Atyraýneftemash» JShS men TShO arasyndaǵy seriktestik aıqyn mysal. Kásiporynnyń bas dırektory Saltanat Ádilova halyqaralyq standarttarǵa ótýdiń mańyzyna toqtaldy.
— TShO-men birge jumys isteý — halyqaralyq jańa standarttardy, jańa tehnologııalyq talaptar men óndiristik protsesterdi meńgerý degen sóz. Tapsyrystar negizinen ASME standarttary boıynsha oryndalady. Mundaı talapqa saı bolý óndirisimizge sapa menedjmenti júıesin engizýdi talap etti. Osynyń arqasynda biz TShO-nyń basty akkredıttelgen jetkizýshisine aınaldyq. Bul ózge de tapsyrys berýshiler qataryn keńeıtýge jol ashty, — dedi ol.
Sondaı-aq «Chevron Direct Investment Fund» arqyly «KazBoltService» kompanııasyna 24 mıllıon dollar qarjy tartylyp, Atyraýda jańa zaýyt qurylysy bastaldy.
Otyz jyldan astam tarıhy kórsetkendeı, «Shevron» men TShO seriktestigi — tehnologııalyq transfert pen adam kapıtalyna salynǵan eń berik ınvestıtsııa. Bilim men tehnologııa transfertine negizdelgen bul yntymaqtastyq otandyq mamandardyń ozyq býynyn qalyptastyryp, el ekonomıkasyn ártaraptandyrýdyń berik irgetasyn qalady.
Aıta keteıik, «Teńizshevroıl» kompanııasynyń mamany Araılym Álıhanovanyń Kazinform tilshisine bergen suhbatyn osy jerden oqı alasyzdar.
