Orfografııalyq sózdikti jańartatyn ýaqyt keldi – Toqaev tildegi birizdilik týraly


ASTANA. KAZINFORM – Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev qazaq tili orfografııasyn retke keltirý jumysyn kelesi jyldyń sońyna deıin aıaqtaýdy tapsyrdy.

Orfografııalyq sózdikti jańartatyn ýaqyt keldi
Foto: Soltan Jeksenbekov / Kazinform

– Árıne, bul – qazaq ǵylymynyń, ıaǵnı ǵalymdardyń áleýeti myqty bolýy qajet degen sóz. Ǵylym damysa, qazaq tili de ǵylym men óndiristiń tili bolmaq. Tarıhı derekter men mysaldar jetkilikti, máselen – parsy, frantsýz tilderiniń tarıhy, al qazirgi dáýirde aǵylshyn tili birinshi qatarǵa shyqty. Bul tusta joǵary oqý oryndarynyń róli asa mańyzdy. Ýnıversıtetter qazaq tilindegi ǵylymı-zertteý eńbekterine aıryqsha nazar aýdarýy qajet, – dep atap ótti Memleket basshysy.

Osy tusta Prezıdent tildegi birizdilik máselesine aıryqsha toqtaldy.

– Ókinishke qaraı, qazir qazaq tilindegi keıbir sózder, uǵymdar, tipti, túsinikter ártúrli qoldanylyp júr. Bul – jyly jaýyp qoıa salatyn jeńil-jelpi dúnıe emes. Sebebi mundaı jaǵdaı jurtty shatastyryp, til tazalyǵyna keri áserin tıgizedi. Sondyqtan qazaq tilin qoldaný isinde naqty júıeniń, belgili bir tártiptiń bolýyna basa mán bergen jón. Jalpy, osy máselege keń aýqymda qaraǵan durys. Eń aldymen, emle men erejeni túgendep, júıeleý kerek. Buǵan qosa, barlyq sózdikti, sonyń ishinde orfografııalyq sózdikti jańartatyn ýaqyt keldi, – dep tapsyrma berdi Q. Toqaev.

Joǵarǵy Keńes Prezıdıýmynyń Jarlyǵymen resmı túrde bekitilgen Qazaq tiliniń orfografııa sózdigi Keńes zamanynda, ıaǵnı 1983 jyly shyqqan. Odan keıin de birneshe sózdik jaryq kórdi. Alaıda olardyń eshqaısysy memlekettik deńgeıde bekitilmegen, zańdy kúshi joq.

– Keıbir kórshi memleketterde mundaı ǵylymı eńbekter bes jyl saıyn jańartylyp otyrady. Sondyqtan biz de qazaq tili orfografııasynyń ǵylymı negizin zerdelep, jedel túrde retke keltirýimiz kerek. Osy jumysty kelesi jyldyń sońyna deıin aıaqtaý qajet, – dedi Prezıdent.

Aıta keteıik, Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Halyqaralyq «Qazaq tili» qoǵamynyń H quryltaıynda sóz sóılep jatyr.

Prezıdent qazaq tiliniń abyroı-bedelin arttyrý úshin tabandy jumys isteý kerektigin aıtýda.

Jańa Konstıtýtsııada «Táýelsizdik» jáne «Egemendik» sózderin bas árippen jazylatyn boldy.