Oralda «Til tutastyq týy» festıvali ótti
ORAL. KAZINFORM - «Atameken» óner ordasynda Qazaqstan halqynyń tilderi kúnine oraı «Til – tutastyq týy» festıvali ótti.
Taǵylymdy sharaǵa oblys ákimi Narıman Tóreǵalıev, Reseı Federatsııasy, Ózbekstan jáne Qyrǵyzstannan kelgen qazaq dıasporasynyń ókilderi, qoǵamdyq uıym kóshbasshylary, zııaly qaýym, tarıhshy ǵalymdar, aqyn-jazýshylar, til janashyrlary, joǵary oqý oryndarynyń professor-oqytýshylary, eńbek ardagerleri jáne jastar qatysty.
Festıval aıasynda «Altyn kópir» halyqaralyq forýmy da uıymdastyrylyp, shetelde turatyn qandastar men tarıhı Otany arasyndaǵy rýhanı baılanysty nyǵaıtý, qazaq tilin, ulttyq mádenıet pen salt-dástúrdi dáripteý máseleleri keńinen talqylandy.
Oblys ákimi sharaǵa qatysýshylardy Qazaqstan halqynyń tilderi kúnimen quttyqtap, tildiń ultty uıystyratyn basty qundylyqtardyń biri ekenin atap ótti.
– Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev: «Ulttyq sana ulttyq tilmen ǵana qalyptasady. Qazaq tilin meńgerý – birtutas ult bolý jolyndaǵy aıryqsha mańyzdy qadam», – dep, memlekettik tildiń halyqty biriktirýdegi aıryqsha róline mán berdi. Otan otbasynan bastalsa, tildiń tuǵyry da, taǵdyry da besikten bastaý alady. Dástúrge aınalǵan «Til – tutastyq týy» festıvali – ótkenniń ósıetine, babalar amanatyna adaldyqtyń jarqyn kórinisi, – dedi Narıman Tóreǵalıev.
Aımaq basshysy «Altyn kópir» festıvaliniń ataýyna saı, shetelde turatyn qazaq dıasporasy ókilderin tarıhı Otanymen baılanystyratyn, ortaq til men mádenıetti, salt-dástúr men ulttyq qundylyqtardy urpaqtan urpaqqa jalǵastyratyn rýhanı kópir ekenin atap ótti.
– Memleket basshysy bastamashy bolǵan Halyqtyq Konstıtýtsııanyń preambýlasy «Biz, birtutas Qazaqstan halqy...» degen sózderden bastalady. Biz baıyrǵy qazaq jerindegi memlekettiligimizdi nyǵaıtyp, Uly Dalanyń myńdaǵan jyldyq tarıhyn saqtap, bolashaqqa birge nyq qadam basamyz. Álemniń qaı túkpirinde ómir súrse de, árbir qazaq úshin Qazaqstan árdaıym tarıhı Otany bolyp qala beredi. Dástúrli festıvaldiń negizgi maqsaty da – jyraqta júrgen qandastarymyzben turaqty baılanys ornatý jáne ortaq qundylyqtarymyzdy dáripteý, – dedi oblys ákimi.
Batys Qazaqstan oblysy Reseı Federatsııasynyń bes óńirimen shektesedi. Osyǵan baılanysty kórshiles memleketterdegi qazaq dıasporasy ókilderimen jáne qoǵamdyq uıymdarmen baılanys ornatý, mádenı-gýmanıtarlyq yntymaqtastyqty damytý baǵytynda júıeli jumystar júrgizilip keledi.
Narıman Tóreǵalıev jýyrda Orynbor oblysyna jasaǵan jumys sapary barysynda «Báıterek» qazaq qoǵamdyq birlestiginiń múshelerimen kezdeskenin atap ótti. Atalǵan uıym ulttyq salt-dástúr men tól tarıhty tanyp-bilý jáne nasıhattaý baǵytynda birqatar jobalardy júzege asyryp keledi.
– Qandastarymyzben aradaǵy baılanys – ortaq tarıhymyz ben rýhanı qundylyqtarymyzdy dáripteýdiń mańyzdy tetigi. Araqashyqtyq ulttyq bolmysty saqtaýǵa kedergi bolmaýy tıis. Túptep kelgende, tilimiz ben dástúrimizdi saqtaý – barshamyzǵa ortaq mindet, – dedi oblys ákimi.
Búginde Batys Qazaqstan oblysynyń halqy 700 myńǵa jýyqtaıdy. Onyń 21,1 paıyzyn túrli etnos ókilderi quraıdy. Óńirde memlekettik tildi meńgerýge erekshe mán berilip, jyl saıyn myńdaǵan turǵyn qazaq tilin tegin oqytý kýrstarymen qamtylýda.
Oblystaǵy mektep oqýshylarynyń 70 paıyzy memlekettik tilde bilim alady. Bıyl birinshi synypqa qabyldanǵan búldirshinderdiń 78 paıyzy qazaq tilinde bilim alýdy tańdaǵan. Al 2026 jyldyń ІІ toqsanynyń qorytyndysy boıynsha jergilikti atqarýshy organdardaǵy memlekettik tildegi qujat aınalymynyń úlesi 98 paıyzǵa jetti.
Festıval barysynda qazaq tiliniń qoldanylý aıasyn keńeıtý, tarıhı-mádenı murany saqtaý, tól tarıhty túgendeý jáne kórshiles elderdegi qandastarmen yntymaqtastyqty odan ári nyǵaıtý jóninde usynystar aıtyldy.
Taǵylymdy shara sońynda óńirdegi til saıasatyn damytýǵa jáne memlekettik tildiń mártebesin arttyrýǵa eleýli úles qosqan bir top azamatqa QR Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrliginiń tósbelgisi, Qurmet gramotasy, sondaı-aq vedomstvo basshysy men oblys ákiminiń alǵys hattary tabystaldy.
