Oralda «Qazaqstan» gazetiniń 115 jyldyǵyna oraı kórme uıymdastyryldy
ORAL. KAZINFORM — 16 naýryzda «Qazaqstan» gazetiniń alǵashqy nómiriniń shyqqanyna 115 jyl toldy.
Osy aıtýly dataǵa oraı Batys Qazaqstan oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıinde gazetti shyǵarýshylardyń biri, aqyn, oıshyl, Alash qaıratkeri Ǵumar Qarashtyń esimin ulyqtaý maqsatynda «Ǵumar Qarash — ult rýhanııatynyń jetekshisi» atty kórme ashyldy.
Sháńgereı Bókeev, Ǵumar Qarash, Baqytjan Qarataev, Eleýsin Buırın syndy ult zııalylarynyń uıymdastyrýymen atalmysh basylym aldymen 1911 jyly Ordada (qazirgi Han ordasy aýyly), keıin 1913 jyldyń sońyna deıin Oralda shyǵyp turdy.
Alǵashqy nómirinde «Gazet degen ne zat?» degen maqalasynda Ǵumar Qarash «Gazet bizdiń qarańǵyda jaryq berip, týra jolǵa salatyn shamshyraǵymyz! Biz qazaq balalaryna bunyń qadirin bilip, ortamyzda janǵan bir shamnyń sónbeýine tilekshi bolý az, aqshany aıamaı jazylyp, alyp oqý — paryz…» dep jazdy.
Gazetti shyǵarýshylar patshalyq dáýirde «Qazaqstan» ataýyn resmı túrde alǵash ret qoldanyp, erkindikti ańsap, aǵartýshylyq baǵytty ustandy.
Mýzeı dırektory Jantas Safýllınniń málim etkenindeı, kórmeni uıymdastyrýdaǵy negizgi maqsat — jıyrmasynshy ǵasyrdaǵy qazaq zııalylarynyń táýelsizdik jolyndaǵy kúresi men eńbegin keıingi urpaqqa pash etý. Osy oraıda gazetti shyǵarýda úlken ról atqarǵan Ǵumar Qarashqa qatysty jádigerler men zertteý materıaldary jınaqtaldy. 1947 jyldan bastap sol kezdegi bıliktiń birneshe qaýlysymen Ǵumar Qarashtyń eńbekterin nasıhattaýǵa tyıym salynǵan. Sol sebepti aǵartýshy-oıshyldyń esimi nazardan tys qaldy. Tek ótken ǵasyrdyń seksenshi jyldary aqtalyp, elimiz táýelsizdik alǵannan keıin ǵana Ǵumar Qarashty zertteý qolǵa alyndy.
— Kórmege aqynnyń «Órnek» jáne «Turymtaı» jınaqtarynyń túpnusqasy, Ǵumar Qarashtyń ustazy Ǵubaıdolla Ǵalikeevtiń móri, basqa da qundy jádigerler qoıyldy. Belgili zertteýshi Mustafa Ysmaǵulov kezinde Jánibek aýdanynda mýzeı ashamyn dep talaptanǵan. Mýzeıge kelýshiler sol kisi jınaǵan qujattardyń kóshirmeleri, oǵan qosa «Qazaqstan» derekti fılmi, Ǵumar Qarashtyń nemeresi Nadejda Burhanqyzymen kezdesýdiń beınejazbalarymen tanysa alady, — dedi J.Safýllın.
Ǵumar Qarash shyǵarmalarynyń úsh tomdyǵy (qurastyrǵandar Jantas Nabıollauly, Qazybek Quttymuratuly), Alash qaıratkerlerine qatysty derekter, kóne sýretter kópshilik nazaryna usynyldy.
Kórmeniń ashylý rásiminde BQO mádenıet, tilderdi damytý jáne arhıv isi basqarmasy basshysynyń orynbasary Medhat Qambetov, Ǵumar Qarashtyń shákirti Ahmádı Esqalıevtiń uly Bolat aqsaqal jáne basqalar is-sharany uıymdastyrýshylarǵa rızashylyǵyn bildirdi.
Eske sala keteıik, budan buryn Batys Qazaqstanda kóne kitap, qoljazbalardy jınaý qolǵa alynǵanyn jazǵan bolatynbyz.
