Oralda 5 jasar balany ıt talap tastady — mekemeler jaýaby qandaı

Qala turǵyny Beıbit Imanǵalıdyń málim etkenindeı, kórshisiniń ıtter talaǵan balasy aýrýhanada emdelgen. Qazir jaǵdaıy aýyr. 

— Qańǵybas ıtterdi kim ustaıdy? Balanyń taǵdyryna kim jaýap beredi? Bul mańda eki mektep, eki balabaqsha bar, balalar kóp júredi. Itter joǵalyp ketkendeı bolǵan, mine, qaıtadan tórteýi júr. Adamǵa shabýy toqtalar emes. Osy alańda tezdetip bir nysan salmasa, ıtterdiń mekenine aınaldy, — deıdi Beıbit Imanǵalı. 

Atalmysh máselege oraı Kazinform tilshisi tıisti mekemelerge arnaıy suraý salǵan edi. 

Oral qalasy ákimdiginen túsken málimetke qaraǵanda, qazirgi ýaqytta zańnamaǵa engizilgen ózgeristerge jáne qoldanystaǵy qaǵıdalardyń jańartylýyna baılanysty qańǵybas janýarlardy aýlaý jáne ýaqytsha ustaý jumystary ázirge toqtatyldy.

Sonymen qatar turǵyndardan janýarlardyń adamdardyń ómiri men densaýlyǵyna qaýip tóndirýi nemese ózge de jaǵdaılar boıynsha aryz-shaǵymdar túsken jaǵdaıda tıisti mamandar kórsetilgen mekenjaıǵa baryp, qajetti sharalardy qabyldaıdy.

— Kúni búgin oblystyq veterınarııa basqarmasy janýarlardy aýlaý, ýaqytsha ustaý jáne odan ári áreket etý tártibin retteıtin jańa qaǵıdalardy ázirleýde. Daıyndalǵan qujat bekitý úshin oblystyq máslıhattyń qaraýyna usynylady. Jańa qaǵıdalar bekitilgennen keıin janýarlardy aýlaý, bes kúnge deıin ýaqytsha ustaý, ıelerin izdestirý jáne basqa da tıisti sharalar belgilengen tártipke sáıkes júzege asyrylatyn bolady, — delingen resmı jaýapta.

BQO polıtsııa departamentiniń baspasóz hatshysy Jazıra Kenjeniń naqtylaýynsha, bul derek tirkelgen. 

— Tekserý jumystary júrgizildi. Qalalyq ákimdikke jáne qańǵybas ıtterdi aýlaýmen aınalysatyn mekemege tıisti hat joldandy. Atalmysh jaǵdaı baqylaýǵa alyndy, — dedi Jazıra Kenje. 

Oral qalalyq sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq baqylaý basqarmasynyń basshysy Gaýhar Dúıseǵalıevanyń aıtýynsha, bıylǵy on aıda janýarlardyń tisteýinen 1 745 adam zardap shekse, sonyń 701-i — balalar. Janýarlardyń tisteýi adam densaýlyǵyna qaýip tóndiredi. Ásirese, ıt pen mysyqtyń, sondaı-aq qańǵybas janýarlardyń tisteýi men tyrnaýy túrli juqpaly aýrýlardyń, sonyń ishinde asa qaýipti qutyrý aýrýynyń juǵý qaýpin týdyrady.

Jyl basynan beri qala boıynsha qutyrý aýrýynyń birde-bir deregi tirkelgen joq.

Qutyrý — ortalyq júıke júıesin zaqymdaıtyn, klınıkalyq belgileri paıda bolǵannan keıin ólimge ákeletin asa qaýipti vırýstyq aýrý. Adamǵa kóbinese aýrý janýardyń tisteýi, tyrnaýy nemese silekeıiniń zaqymdalǵan terige jáne shyryshty qabattarǵa túsýi arqyly juǵady.

Mamannyń paıymdaýynsha, janýar tistegen nemese tyrnaǵan jaǵdaıda jaraqat alǵan jerdi dereý sabyndy aǵyn sýmen keminde 15 mınýt boıy muqııat jýyp, antıseptıkalyq quralmen óńdeý kerek. Múmkindiginshe tez arada medıtsınalyq uıymǵa júginip, dárigerdiń taǵaıyndaýy boıynsha qutyrýǵa qarsy vaktsınatsııa kýrsyn tolyq alý mańyzdy. Qutyrýǵa qarsy ekpeni ýaqytyly alý aýrýdyń aldyn alýda sheshýshi ról atqarady. Janýardyń syrtqy kórinisine qarap onyń qutyrý aýrýymen aýyrmaıtynyn anyqtaý múmkin emes.

— Sonymen qatar úı janýarlarynyń ıeleri olardy veterınarııalyq esepke qoıyp, qutyrýǵa qarsy josparly vaktsınatsııadan ótkizýi, serýendeý kezinde qaýipsizdik talaptaryn saqtaýy jáne janýarlardy qaraýsyz qaldyrmaýy qajet. Ata-analarǵa balalardy qaraýsyz júrgen janýarlarǵa jaqyndatpaýǵa, olardy úrkitpeýge jáne janýarlarmen qarym-qatynas kezinde saq bolýǵa keńes beriledi, — dedi Gaýhar Dúıseǵalıeva. 

Jáńgir han atyndaǵy Batys Qazaqstan agrarlyq-tehnıkalyq ýnıversıteti janyndaǵy «Járdem-Vet» oqý-ǵylymı-óndiristik ortalyǵynyń meńgerýshisi Bekjasar Sıdıhovtyń málimdeýinshe, burynǵy baǵdarlamaǵa sáıkes qaraýsyz júrgen ıesiz ıtterdi birdeılendirý bazasyna engizý, olardyń sanyn retteý maqsatynda sterılızatsııalaý jáne kastratsııalaý, ınvazııalyq aýrýlardyń aldyn alý úshin parazıtterge qarsy degelmıntızatsııalaý men qutyrý aýrýynyń aldyn alý maqsatynda vaktsınatsııalaý veterınarlyq qyzmetin kórsetip keldi. Qazaqstan Respýblıkasy Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrligi buralqy (qańǵybas) ıtterge qatysty zańnamaǵa 2026 jyly mańyzdy ózgerister engizdi.

Jańa ózgeristerge sáıkes ıesiz ıtter arnaıy aýlaý qyzmeti arqyly ustalady. Aýlanǵan ıtter burynǵy júrgen jerine qaıta jiberilmeıdi. Itterdi ýaqytsha ustaý oryndaryna nemese janýarlarǵa arnalǵan panajaılarǵa ornalastyrý kózdeledi. Olardy jańa ıelerine, azamattarǵa jáne janýarlardy qorǵaý uıymdaryna berý múmkindigi qarastyrylady.

— Itterdi aýlaý, ýaqytsha ustaý jáne jansyzdandyrý zańda belgilengen tártippen júzege asyrylýǵa tıis. Burynǵy veterınarlyq qyzmet túrleriniń joıylýyna baılanysty bizder segiz jyl boıy júrgizilip kelgen óz jumysymyzdy toqtattyq. Keıingi ýaqytta bul jumyspen qalalyq turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq bólimi aınalysady, — dedi Bekjasar Sıdıhov.

Eske salaıyq, budan buryn BQO-da qańǵybas ıtter máselesin sheshýdiń joldary týraly jazǵan edik.