Oral qalasynda jańa mýzeı ǵımaratyn salý qajettiligi týyndady

Mýzeı dırektory Jantas Safýllınniń málim etkenindeı, oblystyń bas murajaıy ornalasqan ǵımarat 1879 jyly shyǵys-mavrıtandyq stılde boı kótergen.

Jantas Nabıollaulynyń sózine qaraǵanda, Oral qalasyndaǵy HІH ǵasyrdaǵy ǵımarattardy Sankt-Peterbordan arnaıy shaqyrylǵan arhıtektor Ivan Andreevıch Tets salǵan.

Tetstiń qolynan shyqqan eń sándi tarıhı eskertkishterdiń biri bastapqyda orys-qyrǵyz mektebi retinde qyzmet etken. Osynda qazaq balalary bilim alǵan.

— Ǵımarat jaqsy saqtalǵanymen, mýzeıge tarlyq etip tur. Qazirgi tańda jádigerler sany 200 myńnan asady. Bulardyń báriniń katalogyn jasaý, halyqqa qoljetimdi etý jumystyń bir parasy bolsa, jádigerlerdi saqtaýdyń óz tártibi bar. Ǵımarat sanıtarlyq, temperatýralyq, ylǵaldylyq rejımine, órt qaýipsizdigi erejelerine saı bolýy kerek. Keńes dáýirinde mýzeıge japsarlas salynǵan qosymsha ǵımarat ta standartqa sáıkes kelmeıdi, — deıdi J.Safýllın.

Onyń aıtýynsha, kúni búgin mýzeıdiń segiz zalynda 1 800-deı eksponat qoıylǵan, bul jádigerlerdiń 1 paıyzyna da jetpeıdi. Oǵan qosa Oral qalasynda basqa mýzeıler shashyrańqy ornalasqan. Solardyń keıbiriniń basyn qossa, durys bolar edi.

— Prezıdentimiz bıyl Qyzylordada ótken Ulttyq quryltaı kezinde sonda jańadan ashylǵan tarıhı-ólketaný mýzeıine toqtalyp, mýzeı isin basqa da óńirlerde damytý jóninde tapsyrma berdi. Sondyqtan Oral qalasynda 190 jyldyq tarıhy bar oblystyq mýzeı úshin jańa ǵımarat salý óte ózekti bolyp tur. Aldymen qolaıly jer tańdaý, jaqsy jobasyn jasaý kerek. Sebebi jas urpaqty mýzeı arqyly tárbıeleý úshin jańa tehnologııany, jasandy ıntellektini engizýimiz qajet. Jańa ǵımarat bolsa, jádigerlerdi saqtaý máselesi de birjola sheshiler edi, — dedi mýzeı dırektory.

BQO mádenıet, tilderdi damytý jáne arhıv isi basqarmasynyń basshysy Qýanyshbek Muhanǵalıev jańa mýzeı ǵımaratyn salý isi oıda bar ekendigin jetkizdi.

— Áýeli 2027 jyly oblystyq memlekettik arhıv ǵımaratyn salý josparda tur. Qazirgi kezde soǵan daıyndyq jumystary júrgizilip jatyr. Oral qalasynyń bas jospary bekitilgennen keıin qaı jerde qandaı yńǵaıly oryn bar, bolashaqta mýzeı turǵyzý máselesin de qarastyratyn bolamyz, — dedi Q.Muhanǵalıev.

Oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıine 1984-2008 jyldary basshylyq etken sala ardageri Sara Tanabaevanyń naqtylaýynsha, orys-qazaq mektebi bolyp turǵan kezinde ǵımaratta Muhamed-Hafız Myrzaǵalıev, Táttiǵalı Qojanov syndy memleket qaıratkerleri oqyǵan.

1975 jyly oblysqa Mustaqym Yqsanov basshy bolyp kelgennen keıin sol kisiniń qoldaýymen tarıhı ǵımaratqa kúrdeli jóndeý jasalyp, 1980 jyly 20 tamyzda mýzeıdiń alǵashqy ekspozıtsııasy ashyldy.

— Mýzeıge jańa ǵımarat óte qajet. Biraq onyń ornyn alystan izdeýdiń qajeti bolmas. Óıtkeni tarıhı ǵımaratty saqtap qalý da mańyzdy. Meniń oıymsha, mýzeı aýlasyndaǵy eki qabatty qosalqy ǵımaratty buzyp, ornyna úsh qabatty etip jańasyn salsa, durys bolar edi. Sosyn tarıhı ǵımaratpen galereıa sııaqty etip arasyn zamanaýı tehnologııaǵa sáıkestendirip jalǵaýǵa bolady. Al oblystyq memlekettik arhıv jańa orynǵa kóshken jaǵdaıda sonyń ǵımaraty mýzeı qoryn saqtaý úshin taptyrmas orynǵa aınalar edi, — dedi Sara Esqaıyrqyzy.

Eske sala keteıik, budan buryn Batys Qazaqstanda kóne kitap, qoljazbalardy jınaý qolǵa alynǵanyn jazǵan edik.

Sondaı-aq Jantas Safýllın Oral qalasynda Ǵumar Qarash atyndaǵy mýzeı ashylsa, durys bolatyny jóninde aıtty.

Oralda «Qazaqstan» gazetiniń 115 jyldyǵyna oraı kórme uıymdastyryldy.