Ońtústik Qytaıda jylannyń jańa túri tabyldy
ASTANA. KAZINFORM — Qytaılyq zertteýshiler jylannyń jańa túrin — Gýansı qamys jylanyn anyqtady. Bul jylan quıryǵyn ekinshi basqa uqsatyp kórsetý arqyly jyrtqyshtardy úrkitedi, dep habarlaıdy Sınhýa.
Jańalyq Zoosystematics and Evolution jýrnalynda jarııalandy. Zertteý Ońtústik Qytaıdaǵy Hýapın ulttyq tabıǵı qoryǵy aýmaǵyndaǵy bıoalýantúrlilikti zertteý aıasynda júrgizilgen. Jobaǵa Gýansı tabıǵat tarıhy mýzeıi ǵalymdary da qatysqan.
Uzyndyǵy 20 santımetrden sál asatyn jylannyń denesi jińishke ári qońyrqaı tústi. Ǵalymdardyń aıtýynsha, onyń arqasynda jeti úzik qara jolaq bar, al qabyrshaqtarynyń shetterindegi qara pıgment tor tárizdi erekshe órnek qalyptastyrady.
Bul jylan negizinen túngi ýaqytta jáne jer astyna jaqyn ortada tirshilik etedi. Ol kóbine japyraqtardyń arasynda, shirigen topyraqta jáne jartas sańylaýlarynda jasyrynyp júredi. Zertteýshiler ony teńiz deńgeıinen shamamen 760 metr bıiktiktegi jalpaq japyraqty ormandardan tapqan. Jylan jaýynqurttarymen jáne jumsaq deneli jándik dernásilderimen qorektenedi.
Mamandar bul jylandy ýly emes, jýas ári adamǵa qaýipsiz dep sıpattady. Onyń eń erekshe qorǵanys tásili — qaýip tóngen kezde denesin segiz sanynyń pishinine keltirip búgip, doǵal quıryǵyn basyna uqsatyp kórsetýi. Osy qasıetine baılanysty ol «eki basty jylan» degen beıresmı ataýǵa ıe bolǵan.
Bul — Hýapın ulttyq tabıǵı qoryǵy aýmaǵynda bıyl anyqtalǵan ekinshi mańyzdy jańalyq. Buǵan deıin 2026 jyldyń basynda munda Leptobrachella cathaya dep atalatyn jańa baqa túri tabylǵan edi.
Ǵalymdardyń pikirinshe, mundaı jańalyqtar qoryqtyń bıoalýantúrlilikti saqtaýdaǵy mańyzdy rólin kórsetedi. Sondaı-aq Gýansıdiń soltústigindegi ejelgi ormandar sırek kezdesetin túrlerdiń álemdik «genetıkalyq qory» retinde mańyzyn arttyryp otyr.
Qazaqstanda Qazanǵap atyndaǵy Qyzylorda mýzykalyq joǵary kolledjiniń 4-kýrs stýdenti Nursultan Ikramov úsh jyldan beri úıinde jylan asyraıdy. Ol Kazinform tilshisine bala kúngi armanyna qalaı qol jetkizgenin, jylan asyraýdyń qıyndyǵyn aıtyp berdi.
