«Ónerge qushtar balaǵa jol kórseter ustaz kerek» - sýretshi Amanat Nazarqul

Amanat Taraz qalasynda týyp-ósti. Ol bala jastan sportqa áýes boldy. «Dınamo» sport keshenindegi erkin kúres, boks úıirmelerine qatysyp, talabyn shyńdap júrdi. Sýret ónerine degen qyzyǵýshylyq mektep tabaldyryǵyn attamaı turyp júreginen oryn alsa da, balalyqpen ony elemepti. Negizgi mamandyǵym, kásibim, ómirlik tańdaǵan súrleý-soqpaǵym - qylqalam men keskindeme bolar dep áste oılamaǵan. Biraq bul onyń qanynda bar qasıet edi. Naǵashy atasy áýletimen usta bolǵan kisiler eken. Atasy jasaǵan aǵash besikte Amanat pen onyń búkil baýyrlary terbetilip ósti jáne ol besik áli de saqtaýly turǵan kórinedi.

Ókinishtisi, jas balanyń sýretshi bolsam degen arman-talabyna eshkim jete mán berip, baǵyt-baǵdar bermegen, jol kórsetpegen. Bul týraly óner ıesi bylaı dep áńgimeleıdi: «Bala kezimde plastılınnen túrli formadaǵy músinder jasaǵandy jaqsy kóretinmin. Ol dúnıelerim beınelegen janýaryma múlde uqsamasa da ózim soǵan máz bolýshy em. Kitap oqysam da aldymen jazylǵan sózderdi emes, sýretterin qarap shyǵatynmyn. Kele-kele sýret salatyn boldym. Ásirese sulý sáıgúlikterdi, jaılaýdyń, taýdaǵy tumsa tabıǵattyń peızajyn qaǵazǵa jıi túsirip júrdim.

Jazda Baızaq aýdanyndaǵy atamnyń aýylyna baramyn. Tabıǵaty tamsantady. Sony sol sulý kúıinde jetkizgim kelip, qaǵaz shımaılaımyn. Salǵan sýretterim arqyly bala kezgi aýyldyń kórinisteri, ásem tabıǵaty sanamda da sol kúıinde saqtalyp qalǵan. Mektepte qabyrǵa gazetin shyǵaryp, adamdardyń sýretin aınytpaı salatyn, kez-kelgen tapsyrmany múltiksiz oryndaıtyn mańdaıaldy oqýshyǵa aınaldym.

Biraq meniń bul qyzyǵýshylyǵym únemi jaı ermek retinde sanalatyn. Otbasymda, mektepte meniń talabymdy, ynta-jigerimdi, ónerge degen qulshynysymdy eshkim baǵalaǵan joq. «Búgin áýestengenmen, erteń tastap, basqa maman ıesi bolady» dep sendi, meni de sendirdi. Sportqa qatysty bir mamandyqtyń basyn shalamyn dep júrdim. 10 synypta oqyp júrgende kózim jaraqattanyp, aýrýhanaǵa tústim. Bálkim, sol kezde kózimnen jaraqat almaǵanda, sýretshilik qabiletim sol áýesqoılyq deńgeıde qalar ma edi, kim bilsin».

Sol jyly Amanat kóziniń syrqatymen aýrýhana jatqanda kórshi palatada jatqan sýretshimen tanysady. Etene aralasa kele óziniń armanyn aıtyp, aqyl-keńes suraıdy. Salǵan dúnıelerin álgi kisige kórsetedi. Qarym-qabiletine qatysty alǵashqy kásibı pikirdi de sol beımálim sýretshi Gorbanev aıtypty. Odan keıin Almatydaǵy sýret ýchılışesiniń stýdenti Rashıd Karbetovpen tanysyp, óner týraly pikir almasty. Ol Amanatty kádimgideı qanattandyryp, oqýshylar saraıyndaǵy úıirmege qatysýǵa keńes berdi. Aýrýhanada shyqqan bette jasóspirim bala úıirmeniń tabaldyryǵyn attaǵan. Úıirme jetekshisi Zoıa Fılıppovnany sýretshi óziniń alǵashqy ustazy sanaıdy. Jarty jyl osynda dáris alyp, sheberliktiń qyr-syryn úırengen soń Almaty kórkemsýret ýchılışesine tapsyryp baıqady, biraq túse almady. Amanat eń aldymen ákesiniń aldynda qatty uıalǵan edi. Óıtkeni ákesi tańdaǵan jolyna kelisimin bermegen bolatyn. Osy namys otyna órtengen bozbala bir jyl muqııat daıyndalyp, kelesi jyly qaıta tapsyrdy. Ol kóp oqyp, kóp izdenetin. Tanymyn keńeıtken saıyn ýchılışemen shektelmeı, Máskeýge oqýǵa ketip, bilimin jetildire tússem dep armandaı bastady. Bozbalanyń ishki tilegi sol sátte perishteniń qulaǵyna shalyndy ma, ol ýchılışege túsip, oqyp júrgende Máskeýdegi I.Sýrıkov atyndaǵy beıneleý óneri ınstıtýtynan bir top ustazdar men sýretshiler keldi. Olar búkil Odaqty aralap, ózderine shákirt izdep júr edi. Sońǵy kezderi ınstıtýtqa qanshama talantty stýdentter qabyldanǵanymen, kópshiligi oqýdy bitirgen soń kópshiliginen naǵyz sýretshi nemese músinshi shyqpaıdy eken. Naǵyz maıtalman tek ónerge shyn berilgen daryndy adamnan shyǵady emes pe? Bul Amanat úshin tamasha múmkindik boldy. Onyń sýretterin Máskeýden kelgen qonaqtar unatyp, ýchılışe bitirmeı-aq ınstıtýt qabyrǵasyna qabyldady. Oqýdy bitirgen soń týǵan Tarazyna qyzmet etti, eńbekteri joǵary baǵalandy. Tanymal monýmentalıst bolyp shyqty. Bir áttegen-aıy - sheteldik kórmelerge shyqpapty. Eger shyǵyp jatsa, asa joǵary baǵaǵa ıe bolaryna kámil senimdimiz. Al qylqalamǵa den qoıyp júrgen balalarǵa aǵanyń mynadaı qyzyqty oılaryn usynǵandy jón kórdik.

«Ózimniń basymnan ótken tájirıbeden túıgenim - ónerge bir taban jaqyn balany jastaıynan tárbıelep, sol ónerge úzdiksiz baýlyp, durys baǵyt-baǵdar bergen jón. Oǵan yntalandyratyn bir sóz aıtyp, «senen birdeńe shyǵady, tek myna jerin túzetip, taǵy biraz eńbektenseń, tamasha bolar edi» deseńiz, onyń kózderi jaınap, oıyn qýmaı, óner qýatynyna men senimdimin. Men birer jyl osy úıirme ashyp, balalarmen jumys istedim. Boıynda qabileti bar órender óte kóp eken. Osy meni qýantty. Bir top balaǵa tapsyrmamen sýret saldyramyn. Bolǵan soń barlyǵyn kórip shyǵyp, ishindegi eń táýir degen ekeýin alyp, barlyǵyna kórsetemin. «Mine, myna eki sýrettegideı etip sala alsańdar, senderden sýretshi shyǵady» deımin. Buǵan sony salǵan bala rıza bolady, al basqalar sýretti qandaı sıpatta salý kerek ekendigin, neni umytyp, qandaı kemshilik jibergenin túsinedi. Sosyn kemshiligin túzetip, biliktiligi jaǵynan óse túsedi. Ár balaǵa jaqsy jáne nashar sýretterin kórsetip, salystyr deıtinmin. Kartınada plastıka, garmonııa, ekspressııa bolýy kerek dep túsindiremin. Shyn talant qansha kedergi bolsa da, tasty jaryp shyqqan gúldeı óz ónerin túbi bir pash etedi. Oǵan kúmánińiz bolmasyn. Tek soǵan kedergi keltirmeı, kerisinshe, yntasyn arttyryp, talabyn ushtaı bileıik», - deıdi sýretshi. Janat Qapalbaeva