On jastaǵy uly uıqysyzdyq dertine shaldyqqan qyzylordalyq ana shyryldap júr

On jastaǵy Álınur Raqym úlken salmaqpen dúnıege kelip, gıpoksııa nemese ottegi jetispeýshiligi belgileri baıqalǵan soń dárigerler ony baqylaýǵa alǵan. Anasy uly sol kezdiń ózinde bir orynda tura almaıtyn jybyrlaq bolǵanyn aıtty. 

— Uıqysy shala bolǵasyn túnde jylaıtyn. Jeti jasynan bastap nevropatologtyń taǵaıyndaýymen tynyshtandyratyn dári bere bastadyq. Bas súıeginiń qysymyna baılanysty em qabyldadyq, qosymsha dárýmender berdik. Ósken saıyn derti údep barady. Óte kóp jybyrlaıdy. Tashkentten kelgen dárigerge kórsetkenimde óte belsendi ekenin aıtyp, 12-13 jasqa kelgende basy aýyratyn halge dýshar bolýy múmkin ekenin eskertti. Dáriniń kúshi ýaqytsha ǵana, arasynda moldaǵa dem saldyramyn, sol kezde ǵana jaǵdaıy jaqsarǵandaı bolady. Túnde tóseginde eki-úsh saǵat boıy domalap jatady. Keıde «uıyqtaı almaı jatyrmyn» dep jylaıdy. Emhananyń nevropatolog dárigerine aıtyp, MRT men EEG-ge túsirdik, qorytyndysy taza bolyp shyqty, — dedi Aınash Qaıypbaeva.

Álınurdyń hali kún ótken saıyn nasharlap bara jatqany jalǵyzbasty ananyń janyna qatty batady. Jyl basynda oblystyq balalar aýrýhanasynda jatyp em alǵan kezde dárigerler balanyń jaǵdaıyna kóz jetkizý úshin palatasyna kamera qoıyp, baqylaǵan. Alaıda anasy kameradan ony jalǵyz ózi qaraǵanyn, aýrýhanadan shyqqannan keıin dárigerler kamerany ashyp, birge kórýden tas tartqanyn aıtyp otyr.

— Astanaǵa jiberýdi suradym, dıagnoz qoıylmaǵandyqtan olar bas tartypty. Ózderi dıagnoz qoıa almaıdy, biletin jerge jibermeıdi. Kúnde balamnyń jastyǵynyń astyna Quran kitabyn qoıamyn. Bes mınýt bir qalypta jatý joq, bir saǵattan artyq uıyqtaı almaıdy. Keıde tańǵa taıaý kóz iledi. Sonyń kesirinen kóbine sabaqtan qalýǵa májbúr. Dárileri qymbat, úsh jyldan beri úzbeı iship júr, satyp alýǵa aqsha tabyla bermeıdi, — dedi ol.

Jas ananyń Álınurdan úlken qyzy balalardyń tserebraldy paralıchi, ıaǵnı DTsP dertine shaldyqqan. Ekeýiniń kútiminen bosamaǵan soń úı sharýasymen aınalysyp, tek sonyń járdemaqysyna kúneltedi. Úsheýi aıadaı páterdi jaldap turyp jatyr. Ulyn jan-jaqty teksertip, emdetýge qoly qysqa. 

Biz mán-jaıdy Álınur tirkelgen Qyzylorda temirjol aýrýhanasynyń basshylyǵynan surap bildik. 

— Anasynyń shaǵymyna baılanysty bala nevropatolog, pedıatr keńesine júginip, kúndizgi statsıonarda em qabyldady. Eki jasynan bastap nevrologııalyq em qabyldaǵan. Gıpertenzııa dıagnozy qoıylǵan, biraq ol qazirgi kezde sındrom retinde qarastyrylady. Patsıent dárýmendi terapııadan ótken. Naqty dıagnoz qoıylmady. Oblys deńgeıinde eki ret, telemedıtsına arqyly bir ret konsılıým jasaldy. Aspaptyq tekserý barysynda uıyqtaıtyny tirkeldi. Al mamasy «uıyqtamaıdy» dep otyr. Balalar aýrýhanasynda jatqanda balaǵa dári berilgen joq, soǵan qaramastan uıyqtaǵan. Uıqynyń úsh kezeńinen ótetini anyqtaldy. Balanyń uıqy rejımi aýysyp ketken sııaqty, bul — óz oıym. Shyqqan soń qan aınalymy jaqsaryp, kómegi tıer degen oımen eki balasyna da, ózine de emhanadan tegin massaj alýdy usyndym. Keıinge qaldyrdy. Analız tapsyrǵanda ferrıtın, kaltsıı men temir sál tómen, D dárýmeni tipti tómen boldy. Bular uıqysyzdyqqa tikeleı áser etpeıdi, biraq uıyqtatatyn dári bergennen góri qosymsha aýrýlaryn emdep, sportpen aınalysýdy usyndyq, kelispedi. Kóp qımyldaıtyny qurttan shyǵar dep teksergenimizde ol taza bolyp shyqty. Oblystyq konsılıýmda bala tynysh otyrdy, mazasyz dep aıta almaımyn, suraqtarǵa da ornymen jaýap berdi, — dedi aýrýhana dırektorynyń emhana isi jónindegi orynbasary Aqerke Baýyrjanqyzy.

Aınash Qaıypbaeva ulyn sportqa baýlýǵa pedıatr áli erte dep keńes bergenin alǵa tartty. Óıtkeni boıynda kaltsıı az, súıekke zaqym kelýi yqtımal. 

— Ósken saıyn qylyǵy da ózgerip kele jatyr. Dáriniń áseri me, qaıdam, keıde ózinen ózi kúledi, keıde shyńǵyrady. Adam tyńdamaı ketetini de, sebepsiz uryp jiberetini de bar. Dárigerler «Somnol» degen dárini berýdi usynǵan, bas tarttym. Shekten tys paıdalansa, úlken adamnyń ózine zııan eken. Endeshe, ony balaǵa qalaı berýge bolady? Psıholog balamnyń minez-qulqyn jóndeýmen aınalysýdyń ornyna «sportqa berińiz» dep qarap otyr. Al oǵan pedıatr áli erte dep esepteıdi, — dedi keıipkerimizdiń anasy.

Álınurdyń tábeti de, ımmýnıteti de tómen kórinedi. Sýyqqa sezimtal, jıi tumaýratady. Esesine sabaq úlgerimi jaqsy eken.

— Anasynyń sózinshe, bala úsh jyldan beri uıyqtamaıdy. Bul aralyqta tártibi, minez-qulqy ózgeredi. Biraq olaı emes, sabaqty jaqsy oqıdy eken. Eger bala uıyqtamasa, sabaqqa yntasy bolmas edi. Kóptegen somnologpen sóılestim, úsh jyl uıyqtamaý múmkin emes ekenin aıtyp otyr. Osy aralyqta onyń psıhıatrııalyq nemese nevrologııalyq saldary kórinedi eken. Psıholog minez-qulqynan ózgeris baıqaǵan joq, — dedi Aqerke Baýyrjanqyzy.

Aýrýhana basshylyǵynyń paıymdaýynsha, naqty dıagnoz qoıý úshin somnolog keńesin alyp, FSG tekserisinen ótý kerek. 

— Anasy kún jylyǵanda, ıaǵnı naýryz aıynda bara alatynyn aıtty, biz sol ýaqytty kúttik. Jol shyǵynyn tólep beremiz, aqyly bolsa, ony da kóteremiz. Em alýǵa barǵan qalasynda jatyn ornyn uıymdastyrý úshin demeýshiler izdep jatyrmyz, — dedi aýrýhana dırektorynyń orynbasary.

Álınurdyń anasy qıyndyqty eńserý úshin kópshilikten qarjylaı demeý men qoldaý kútedi. 
Buǵan deıin deıin áleýmettik jelide Qyzylorda oblysynyń Qazaly aýdanynda bir otbasynyń qabyrǵasy qaýsap, surqy qashqan úıde turyp jatqany týraly beınejazba tarap, aýdan ákimdigi kómek qolyn sozǵan edi.