«On bala tapqannan omyraýǵa altyn taqqan qıyn bolyp tur» - respýblıkalyq basylymdarǵa sholý

«Egemen Qazaqstan» gazetiniń búgingi nómirinde «Biz Qazaqstan tóraǵalyǵynyń Sammıt shaqyrý jónindegi belsendiligi men tabandylyǵyn qoldaımyz» degen taqyryppen Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymy Parlamenttik Assambleıasynyń prezıdenti Petros Eftımıýden alynǵan suhbat jarııalandy. «EQYU-ǵa múshe memleketter basshy­lary­nyń Ystambuldaǵy kezdesýi men aldaǵy Astana Sammıtiniń arasyndaǵy osynshalyq uzaq úzilistiń sebebin Siz qalaı túsindirer edińiz?»,- degen saýalǵa P. Eftımıý: «Men muny Uıymdaǵy bıýrokratııalyq sozbuıdalyqtyń ósip ketýiniń ókinishti saldary dep bilemin, oǵan úkimetter tarapynan saıası erik-jigerdiń jetispeýi qosylǵan. Parlamenttik Assambleıa saıası únqatysýdyń keńeıtilýin belsendi túrde qoldap keledi, sondyqtan da joǵary deńgeıdegi kezdesý shaqyrýdy sońǵy birneshe jyl boıy jaqtaýmen boldy. EQYU - saıası mindettemelerge negizdelgen ınstıtýt. Joǵary deńgeıdegi saıası únqatysý EQYU úshin bólekshe mańyzdy. Sondyqtan biz Qazaqstan tóraǵalyǵynyń bul kópten kútken Sammıtti shaqyrý jónindegi belsendiligi men tabandylyǵyn qoldaımyz, al Parlamenttik Assambleıanyń ony ótkizýdi salǵan betten jaqtaǵanyn jańa aıttym», - deıdi.

«Keshe Premer-Mınıstr Kárim Másimovtiń tóraǵalyǵymen selektorlyq rejimdegi kezekti Úkimet otyrysy bolyp ótti. Onda elimizdiń ishki rynogynda sońǵy ýaqytta qalyptasyp otyrǵan azyq-túlik baǵasynyń ósýi jáne qysqy jylytý maýsymynyń bastalýy týraly máseleler qaraldy», - dep jazady «Egemen Qazaqstan» gazeti. Basylymnyń málimetinshe, kún tártibindegi birinshi másele boıynsha baıandama jasaǵan Básekelestikti qorǵaý agenttiginiń basshysy Májıt Esenbaev ústimizdegi jyldyń qyrkúıek aıynan bastap ishki rynoktaǵy azyq-túlik baǵasynyń ósý úrdisi baıqalǵandyǵyn jarııa etken. Al Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń Jaýapty hatshysy Evgenıı Amannyń aıtýynsha, 1 qarashadaǵy derekke sáıkes 12,9 mıllıon tonna astyq bastyrylǵan. Ótken jyldan qalǵan astyq qoryn qosqanda qoldaǵy bar astyq elimizdiń ishki suranysyn jáne aldyn-ala belgilengen 7-8 mıllıon tonna eksporttyq áleýetti qamtamasyz etýge tolyq jetedi. Qazirgi kúnge deıin maıly daqyldar egistiginiń 88 paıyzy jınalyp bitken. 732 myń tonna maıly daqyldar, 43 myń tonna qaraqumyq jınalǵan. Sondaı-aq Úkimet otyrysynda Baılanys jáne aqparat mınıstri Asqar Jumaǵalıev aldaǵy ýaqytta Qazaqstannyń barlyq mektepterinde jáne memlekettik organdarynda planshettik kompıýterler qoldanysqa engiziletin málimdedi. Mınıstrler kabınetiniń alqaly jıyny jaıynda keńirek maǵlumat alǵyńyz kelse, basylymnyń búgingi sanyndaǵy «Endi planshettik kompıýterler qoldanysqa engiziledi» degen maqalaǵa zer salyńyz.

***

«Balaly úı - bazar, balasyz úı - qý mazar» deıtin qazaq qoǵamynda otbasynyń balaly bolyp, baspanasynyń bazarǵa tolýynda eń birinshi ana densaýlyǵy mańyzdy dep qaraıtyn túsinik qalyptasqan. Shańyraqqa shattyq syılar ul-qyzdyń bolmaýyn eń birinshi áıel adamnyń bedeýliginen kóretini de sondyqtan. Al er-azamat densaýlyǵynyń jaǵdaıy kóbine-kóp ashyq aıtylmaı, jabýly kúıinde keledi. Al maman-dárigerler bolsa, urpaqty toǵyz aı kóteretin anamen qatar, áke densaýlyǵynyń mańyzdy ekendigin aıtady. Statıstıkaǵa júginsek, qazirgi kezde eldegi otbasylardyń 16 paıyzy bala súıý baqytynan aıyrylyp otyr. Al sol otbasylardyń jartysyna jýyǵy er-azamattardyń belsizdigi kesirinen balaly bola almaıdy eken. Bul jaıynda «Aıqyn» gazetiniń búgingi nómirindegi «Belsizdiktiń kesiri bedeýlikten kem emes» degen maqalada tyńǵylyqty jazylǵan.

Sondaı-aq «Aıqyn» gazetinde QR Parlamenti Májilisiniń depýtaty Jarasbaı Súleımenovtiń «Shydadyq... taǵy qansha kútý kerek?!» degen taqyryppen kólemdi maqalasy jarııalandy. Qyzyljar qalasynyń tarıhı ataýyn qaıtarýǵa qatysty Úkimetke depýtattyq saýal joldaǵan ol atalǵan maqalasynda ony taǵy bir dáıekteı túsken. Sonymen qatar osy máselege qatysty ózine qarsy shyqqandarǵa da naqty tarıhı dáleldermen toıtarys bere otyryp, qalanyń ataýyn ózgertýge qatysty BAQ-tarda jaryq kórgen maqalalarǵa da sholý jasap ótken. «Qyzyljar degen aıaq astynan paıda bolǵan nemese jer-sý ataýlaryn ózgertýge qumar keıbireýler oılap shyǵarǵan sóz emes, bul qalanyń ejelgi ataýy. Ras, keńestik dáýirde ony qaıtarýǵa talpynystar jasalǵanymen, másele túbegeıli sheshilmeı, orta jolda qalyp qoıdy. Táýelsizdik alǵannan keıin halyq osy máselege qatysty óz kózqarasyn ashyq bildire bastady. Ol oryndy da edi, óıtkeni ulttyq múddeni aıshyqtap kórsetý arqyly biz elimizdiń ótken tarıhyn búgingi urpaqqa jetkizemiz. Saıyp kelgende, bul memlekettik saıasattyń da bir kórinisine aınalyp, ulttyq nyshandar eldi mekenderdiń, kóshelerdiń, alańdardyń attarynan da kórinip tursa, nur ústine nur emes pe!?», - deıdi maqala avtory.

***

«Alash aınasy» gazetiniń sársenbilik nómirinde «On bala tapqannan omyraýǵa altyn taqqan qıyn bolyp tur» degen taqyryppen maqala basyldy. «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine azamattardyń jekelegen sanattaryn áleýmettik qoldaý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» QR 2009 jylǵy 2 jeltoqsandaǵy № 211-ІІ Zańyna sáıkes, 2010 jyldan bastap «Altyn alqamen» jeti jáne odan da kóp bala týǵan jáne tárbıelep ósirgen analar, «Kúmis alqamen» alty bala týǵan jáne tárbıelep ósirgen analar, jetinshi jáne altynshy balalary bir jasqa jetken jáne basqa balalary tiri bolǵan kezde nagradtalady. Alaıda zańnyń kúshine engenine 10 aıdyń júzi bolsa da, batyr analarymyzdyń tıesili alqaǵa qol jetkize almaı júrgeni kóńilge qaıaý túsiredi», -delingen maqalada.

Osy basylymnyń turaqty «Dat!» aıdarynyń búgingi qonaǵy áleýmettaný ǵylymynyń kandıdaty, RF Túmen oblystyq Dýmasy aýmaqtarmen jumys jónindegi bóliminiń keńesshisi Kenesary Qoıshy. Odan alynǵan suhbat «Reseıdegi jastar ana tilin bilmegen soń atamekenge barýǵa júreksinedi» degen taqyryppen berilgen. Tilshiniń barlyq saýaldaryna salmaqty jaýap bergen ol: «Qazaqstanda joǵary oqý oryndaryna oralmandarǵa beriletin granttyń sanyn arttyrsa dep oılaımyn. Óıtkeni shetelden bilim izdep kelgen kóptegen qandas baýyrlarymyz oqýǵa túse almaı, qaıtyp ketip jatyr. Eger olar Qazaqstanda oqysa, tildi de, salt-dástúrdi de úırenip alar edi. Qazirgi ýaqytta, menińshe, sheteldegi qazaq jastaryn atamekenge osylaı ǵana tartýǵa bolatyn sııaqty», - deıdi.

«Kazahstanskaıa pravda» gazetiniń jazýynsha, AQSh tarapynyń bastamasymen EQYU-nyń Іs basyndaǵy tóraǵasy, Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik hatshysy - Syrtqy ister mınıstri Qanat Saýdabaev AQSh Memlekettik hatshysynyń orynbasary Djeıms Staınbergpen telefon arqyly sóılesti. Onyń barysynda ekijaqty qarym-qatynastyń qazirgi jaǵdaıy men bolashaǵy, aımaqtaǵy ahýal jáne 1-2 jeltoqsan kúnderi Astanada ótetin EQYU Sammıtine daıyndyq máseleleri talqylanǵan. Q.Saýdabaev pen Dj. Staınberg Qazaqstan men AQSh arasyndaǵy strategııalyq áriptestiktiń ońdy damyp otyrǵanyn aıtyp, aǵymdaǵy jyldyń sáýir aıynda Vashıngtonda ótken prezıdentter Nursultan Nazarbaev pen Barak Obamanyń kezdesýi sol qatynasqa qosymsha serpilis bergenin atap ótken. Taraptar Vashıngtonda qol jetkizilgen barlyq kelisimderdiń jemisti júzege asyrylyp otyrǵanyn málimdedi.