Oljas Súleımenov: Ál-Farabıdiń eńbekteri Eýropanyń qaıta jandanýyna kómekteskenin únemi eske salyp otyrý qajet
ASTANA. QazAqparat - Eýropanyń qaıta jandanýyna áıgili oıshyl Ábý-Nasyr ál-Farabıdiń eńbekteri kómekteskenin únemi eskertip otyrý qajet. Mundaı pikirdi búgin QR Ulttyq mýzeıinde ótken «Qazaqstan: ejelgi mádenıetter toǵysy» atty dóńgelek ústel barysynda aqyn, qoǵam qaıratkeri Oljas Súleımenov aıtty.
«VII ǵasyrda arabtar Gıbraltar buǵazy arqyly ótip baryp, Ispanııany basyp aldy, sol jerde 8 ǵasyr boıy turaqtady. Sondyqtan olar Ispanııanyń da, jalpy Eýropanyń da mádenıetine kóp jańalyq engizdi, bizdiń ál-Farabı babamyz da olardyń qatarynda. Onyń eńbekteri XI ǵasyrda arab tilinen latynshaǵa aýdaryldy. Olar qandaı eńbekter edi? Olar ejelgi grekter Arıstotel men Platonnyń eńbekteri bolatyn. Eýropa ol kezde Arıstoteldi de, Platondy da, ejelgi grekterdiń mádenıetin de bilmeıtin. Óıtkeni onda hrıstıan fýndamentalızmi boldy, barlyq uly oıshyldardyń eńbekteri joıylǵan edi», - deıdi O.Súleımenov.
Onyń aıtýynsha, ejelgi grek oıshyldarynyń kitaptary sol kezde tek Baǵdatta ǵana saqtalǵan. Olardy ál-Farabı arab tiline aýdarǵan bolatyn.
«Mine, sol kitaptar HІ ǵasyrda Granada men Kordovaǵa jetedi. Sol jerde olardy latyn tiline aýdarady. Sosyn Arıstotel men Platonnyń kitaptary kúlli Eýropa boıynsha jasyryn túrde tarap ketedi. Osylaısha qaıta jandaný - ıaǵnı renessans dáýiri bastaldy», - dep atap ótti ol.
Aqynnyń aıtýynsha, osylaısha uly oıshyl ál-Farabı jáne jalpy arab mádenıeti qazirgi batys órkenıeti ıek artyp kele jatqan qundylyqtardyń qaıta jandaný dáýirine ólsheýsiz serpin berdi.
«Olar bul týraly umytyp ketedi, sondyqtan únemi esterine salyp otyrý qajet», - dep túıdi O.Súleımenov.
Aıta keteıik, dóńgelek ústel «Halyqtardyń uly qonys aýdarýy» jahandyq jobasyn iske asyrý aıasynda uıymdastyrylyp otyr.
