Oljas Bektenov ShYU aıasynda qandaı bastamalar usyndy

Qazaqstannyń Premer-mınıstri Oljas Bektenov Dýshanbe qalasynda Tájikstan Prezıdenti Emomalı Rahmonnyń Shanhaı yntymaqtastyq uıymyna múshe memleketter delegatsııalarynyń basshylarymen ujymdyq kezdesýine jáne ShYU-ǵa múshe memleketter úkimetteri basshylary keńesiniń (ÚBK) shaǵyn jáne keńeıtilgen quramdaǵy otyrystaryna qatysty. 

ShYU keńesi otyrysynyń jumysyna Belarýs, Úndistan, Iran, Qytaı, Qyrǵyzstan, Pákistan, Reseı, Tájikstan jáne Ózbekstan úkimetteriniń basshylary men ókilderi, sondaı-aq keńeıtilgen quramǵa tóraǵalyq etýshi eldiń qonaqtary retinde Mońǵolııa men Túrikmenstan ókilderi, ShYU-nyń turaqty jumys isteıtin organdary men qoǵamdyq uıymdarynyń basshylary qatysty.

Shaǵyn quramda ótken otyrysta ShYU qyzmetin jetildirý sheńberinde saýda-ekonomıkalyq jáne mádenı-gýmanıtarlyq ózara is-qımyldy damytý máseleleri boıynsha pikir almasyldy. ShYU elderi ekonomıkalarynyń aýqymy, geografııalyq ornalasýy jáne óndiristik qýattardy ózara tolyqtyrýǵa bolatyny anaǵurlym batyl mindetter qoıýǵa múmkindik beretini atap ótildi. Turaqty óndiristik tizbekterdi qalyptastyrýǵa, birlesken ındýstrııalyq jobalardy iske qosýǵa, ózara kólik baılanysyn nyǵaıtýǵa nazar aýdaryldy. Qazaqstandyq tarap energetıkalyq yntymaqtastyqty damytýdyń 2030 jylǵa deıingi strategııasyn júzege asyrý, ShYU elderiniń sý problemalaryn taldaý ortalyǵyn qurý, energetıkalyq jáne sý qaýipsizdigi máselelerin kóterdi.

ShYU ÚBK-niń keńeıtilgen quramdaǵy otyrysynda ekonomıkalyq jáne gýmanıtarlyq yntymaqtastyqty odan ári damytý, onyń ishinde halyqaralyq áriptesterdiń áleýetin paıdalaný máseleleri qaraldy. Іskerlik keńes pen Shanhaı yntymaqtastyq uıymy bankaralyq birlestiginiń 2025-2026 jyldardaǵy qyzmeti týraly baıandama tyńdaldy.

ShYU-nyń eleýli ekonomıkalyq, adamı jáne resýrstyq áleýeti bar bedeldi halyqaralyq qurylym retinde ornyqqany atap ótildi. Halyqaralyq jaǵdaı úlken qarqymen ózgerip jatqan tusta memleketterdiń jańa jaǵdaıǵa ýaqtyly beıimdele alýy erekshe mańyzǵa ıe.

— Qazaqstan Prezıdent Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevtyń basshylyǵymen eldi saıası jáne ekonomıkalyq jańǵyrtý jónindegi keshendi baǵdarlamany júzege asyrýda. Bıyl shilde aıynda Ádiletti jáne Kúshti Qazaqstandy qurýǵa baǵyttalǵan jańa Konstıtýtsııa kúshine endi. Memleketterimizdiń júıeli túrde damýy búkil Shanhaı uıymynyń áleýetin nyǵaıta túsedi. ShYU-nyń ekonomıkalyq múmkindikteri óte zor. Bizdiń óńirimiz – iri óndiristik, energetıkalyq, azyq-túlik jáne tutyný naryqtaryn qamtıtyn álemdik ekonomıkanyń negizgi toraptarynyń biri. Elderimizdiń kúsh-jigerin biriktirý saýda-ekonomıkalyq baılanystardy odan ári keńeıtýge qosymsha serpin beretinine senimdimin, — dep atap ótti Oljas Bektenov.

Qazaqstan Premer-mınıstri óz sózinde ózara saýdany keńeıtý, kólik-logıstıkalyq ınfraqurylym men tsıfrlyq ózara baılanysty damytý jáne jasandy ıntellekt tehnologııalaryn engizý jónindegi naqty sharalarǵa toqtaldy.

Saýda-ekonomıkalyq ózara is-qımyl sheńberinde kedergilerdi odan ári joıýdyń jáne saýda rásimderin ońaılatýdyń mańyzdylyǵy atap ótildi. Qazaqstan ShYU-nyń arnaıy jumys tobyna tóraǵalyq ete otyryp, barlyq protsesterdiń ashyqtyǵyn arttyrý, tsıfrlandyrý jáne birizdendirý boıynsha josparly jumys júrgizýde. Mańyzdy baǵyttardyń biri – ózara esep aıyrysýda ulttyq valıýtalardy paıdalanýdy keńeıtý jónindegi ýaǵdalastyqtardy júzege asyrý: qazirgi tańda Qazaqstannyń ShYU-ǵa múshe memlekettermen transshekaralyq tólemderdegi ulttyq valıýtalardyń úlesi 70%-ǵa jýyqtady.

Ózara kólik baılanys salasynda Qazaqstan «Bir beldeý, bir jol» bastamasyn óńirdiń qoldanystaǵy jáne perspektıvaly kólik dálizderimen ıntegratsııalaý boıynsha júıeli dıalog ornatýdy, sondaı-aq 2035 jylǵa deıingi Kólik baılanysy strategııasynda biryńǵaı kólik júıesin qalyptastyrýdyń negizgi baǵdarlaryn aıqyndaýdy usyndy. ShYU porttary men logıstıkalyq ortalyqtaryn damytýdyń 2030 jylǵa deıingi is-qımyl josparyn júzege asyrý sheńberinde teńiz jáne qurǵaq porttardy jańǵyrtý, olardyń ótkizý qabiletin arttyrý boıynsha birlesken jumysty jandandyrý qajettigi aıtyldy. Transkaspıı halyqaralyq kólik baǵyty iskerlik baılanystardy damytý alańdarynyń birine aınala alady. Atalǵan baǵyt boıynsha tasymaldaý kólemin jylyna 10 mln tonnaǵa deıin jetkizý josparlanyp otyr.

Tsıfrlandyrý salasynda jasandy ıntellekt jáne tehnologııalyq sheshimdermen almasý salasyndaǵy yntymaqtastyqty keńeıtý perspektıvalary talqylandy. Qazaqstannyń tsıfrlyq ekonomıkany damytýdaǵy tájirıbesi atap ótildi.

— Digital Qazaqstan strategııasyn júzege asyrý aıasynda biz ozyq tsıfrlyq ekonomıka men óńirlik jasandy ıntellekt habyn qurý isin qolǵa aldyq. Tek sońǵy 5 jylda bizdiń IT-qyzmetter eksporty 34 ese ósip, $1,1 mlrd-qa jetti. Budan qazaqstandyq tsıfrlyq sheshimderdiń básekege qabilettilik deńgeıiniń artyp kele jatqanyn kórýge bolady. Biz qol jetkizilgen nátıjelerdi eseleı túsýge jáne qyzmetterimizdi ShYU keńistiginde tsıfrlyq hab retinde odan ári usynýǵa nıettimiz, — dep atap ótti Premer-mınıstr Oljas Bektenov.

Qazaqstan tehnologııalarmen almasý jáne olardy keńeıtý úshin Almatydaǵy BUU ESKATO-nyń Azııa – Tynyq muhıty tsıfrlyq sheshimder ortalyǵynyń áleýetin iske qosýdy usyndy. Sondaı-aq ShYU qoldaýymen múshe memleketterdiń tehnologııalyq jáne saraptamalyq áleýetin biriktirýge baǵyttalǵan jasandy ıntellekt ortalyqtarynyń jelisin qurý týraly bastama kóterildi.

Otyrysqa qatysýshylar ShYU aıasyndaǵy kópjaqty yntymaqtastyqty odan ári nyǵaıtýǵa beıildi ekenin jáne kelisilgen sheshimder men qujattardy is júzinde iske asyrýǵa daıyndyǵyn rastady.

ShYU ÚBK otyrysynyń qorytyndysy boıynsha kópjaqty saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyq, kólik qatynasy, ónerkásip yntymaqtastyǵy salasyndaǵy ınvestıtsııalyq jobalardy júzege asyrý jáne taǵy da basqa salalarda birqatar qujatqa qol qoıyldy. Olardyń qatarynda halyqaralyq mýltımodaldy júk tasymaldaryn damytýǵa arnalǵan Shanhaı yntymaqtastyq uıymynyń tsıfrlyq platformasyn qurý tujyrymdamasy týraly keńestiń sheshimi bar.

Buǵan deıin Oljas Bektenov «ınvestıtsııaǵa tapsyrys» tetigin túbegeıli jańartýdy tapsyrdy.