Uly Dalanyń myńdaǵan jyldyq tarıhynyń sabaqtastyǵy alǵash ret konstıtýtsııalyq deńgeıde bekitildi - Úkimet basshysy
ASTANA. KAZINFORM –Qazaqstan Respýblıkasynyń Premer-mınıstri Oljas Bektenov Sankt-Peterbýrgtegi mádenı baılanystardy nyǵaıtý, kreatıvti jáne shyǵarmashylyq ındýstrııalardy damytý jónindegi halyqaralyq konferentsııanyń plenarlyq otyrysynda sóz sóıledi, dep habarlaıdy Úkimettiń baspasóz qyzmeti.
Іs-sharaǵa Reseı Federatsııasy Úkimetiniń tóraǵasy Mıhaıl Mıshýstın, Belarýs Respýblıkasynyń Premer-mınıstri Aleksandr Týrchın, Qyrǵyzstannyń Mınıstrler kabınetiniń tóraǵasy Adylbek Qasymalıev, Tájikstan Premer-mınıstri Kohır Rasýlzoda, Ózbekstan Premer-mınıstri Abdýlla Arıpov, Túrikmenstannyń bilim mınıstri Djýmamyrat Gýrbangeldıev qatysty.
Oljas Bektenov óz sózinde Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev pen Reseı Prezıdenti Vladımır Pýtınniń, sondaı-aq Dostastyqqa múshe barlyq elder kóshbasshylarynyń tikeleı qoldaýymen jáne qatysýymen kreatıvti ındýstrııalar men mádenı baılanystar salasyndaǵy yntymaqtastyqty damytý TMD-nyń kún tártibindegi neǵurlym ózekti ári suranysqa ıe baǵyttarynyń biri bolyp qala beretinin atap ótti.
Qazaqstan mádenıet pen shyǵarmashylyq qyzmetti qoldaýdy memlekettik saıasattyń negizgi basymdyqtary deńgeıinde bekite otyryp, atalǵan jumysqa damýdyń strategııalyq baǵyty retinde mán beredi.
-Bıyl naýryz aıynda Qazaqstanda ótken jalpyulttyq referendým qorytyndysy boıynsha jańa Konstıtýtsııa qabyldandy, ol 1 shildeden bastap kúshine enedi. Jańa Ata zańymyz memlekettilikti nyǵaıtýǵa, «Zań men Tártip» qaǵıdaty negizinde Ádiletti jáne Ozyq Qazaqstandy qurýǵa baǵyttalǵan. Uly Dalanyń myńdaǵan jyldyq tarıhynyń sabaqtastyǵy alǵash ret konstıtýtsııalyq deńgeıde bekitilgenin atap ótkim keledi.
Mamyr aıynda Astanada ótken «Altyn Orda» dala órkenıetiniń modelin zertteýge arnalǵan halyqaralyq sımpozıým mańyzdy oqıǵa boldy, oǵan álemniń 20-dan astam eliniń tarıhshylary men mádenıettanýshylary qatysty.
Odan bólek jańa Konstıtýtsııada zııatkerlik jáne shyǵarmashylyq qyzmetti qorǵaýǵa kepildik berilgen. Osy negizde Qazaqstanda kreatıvti ındýstrııa qarqyndy damyp keledi. Jańa naryqtar, jańa jumys oryndary qalyptasyp, ulttyq kreatıvti ónimdi eksporttaý múmkindikteri keńeıtilýde, — dep atap ótti Oljas Bektenov.
Búgingi tańda mádenıet pen kreatıvti ındýstrııalar ekonomıkalyq ósýdiń mańyzdy faktorlaryna aınalyp keledi. Qazaqstanda kreatıvti ındýstrııa 40-tan astam qyzmet túrin qamtıdy, salada 150 myń adam eńbek etedi. Kreatıvti sektordaǵy jalpy qosylǵan qun kólemi sońǵy jyldar ishinde tórtten birine artyp, $3 mlrd qurady.
Qazaqstan kıno, mýzyka, dızaın, oıyn ındýstrııasy men tsıfrlyq kontentti damytýda aıtarlyqtaı nátıjeler kórsetýde. Otandyq fılmder, serıaldar, mýzykalyq jáne tsıfrlyq ónimder sheteldik naryqtarǵa shyǵyp, halyqaralyq aýdıtorııany elimizdiń baı mádenı murasymen tanystyrýda, osylaısha Qazaqstannyń eksporttyq áleýetin nyǵaıtýda.
Kreatıvti salanyń ósýin halyqaralyq reıtıngter de rastap otyr. Qazaqstan Dúnıejúzilik zııatkerlik menshik uıymyndaǵy pozıtsııasyn dáıekti túrde jaqsartyp keledi, onyń ishinde Jahandyq ınnovatsııalyq ındeks kórsetkishteri de bar. «Kreatıvti nátıjeler» baǵyty boıynsha elimiz 2025 jyly 32 pozıtsııaǵa kóterildi.
-Bul turǵyda Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevtyń Táýelsiz Memleketter Dostastyǵyna qatysýshy elderdiń kreatıvti ındýstrııalar qaýymdastyǵyn qurý jónindegi bastamasy erekshe mańyzǵa ıe. Bul format birlesken jobalardy júzege asyrý, tájirıbe almasý jáne kreatıvti ónimderdi ilgeriletý úshin jaǵdaı jasaýǵa baǵyttalǵan, — dep atap ótti QR Premer-mınıstri Oljas Bektenov.
Qazirgi ýaqytta Qazaqstan kreatıvti sektordyń ınfraqurylymyn júıeli túrde nyǵaıtýda. Qajetti zańnamalyq baza qalyptastyryldy. Byltyr Kreatıvti ındýstrııalardy damytý qory quryldy. Onyń qyzmeti avtorlardy, shyǵarmashylyq komandalardy jáne kásipkerlerdi básekege qabiletti ónimder ázirleýde, sonyń ishinde joǵary eksporttyq áleýeti bar jobalardy júzege asyrý barysynda qoldaýǵa baǵyttalǵan. Elimizdiń barlyq óńirinde jastardyń shyǵarmashylyq bastamalaryn júzege asyrýǵa jáne kásipkerlikti damytýǵa jaǵdaı jasaıtyn kreatıvti habtar jumys isteıdi.
Oljas Bektenov jasandy ıntellekt ekonomıkanyń barlyq sektorlaryn damytýdyń negizgi elementine aınalatynyn atap ótti.
Qazaqstanda 2026 jyl Memleket basshysynyń Jarlyǵymen Tsıfrlandyrý jáne jasandy ıntellekt jyly dep jarııalanyp, aldymyzǵa qoǵamdyq ómirdiń barlyq salasyn jappaı tsıfrlandyrý mindeti qoıylyp otyr. Búginde jasandy ıntellekt kontent jasaý tásilderin túbegeıli ózgertip, shyǵarmashylyq múmkindikterdi de keńeıtip, mádenı ónimderdi ilgeriletýdiń jańa arnalaryn qalyptastyrýda. Mysal retinde AI-tehnologııalar kómegimen beıne generatsııalaý salasyndaǵy álemdik kóshbasshylardyń biri sanalatyn qazaqstandyq Higgsfield kompanııasy ataldy. Qazaqstandyq «tsıfrlyq syńarmúıiz» startapynyń tájirıbesi bizdiń azamattarymyzdyń talanty men quzyretteri tek suranysqa ıe bolyp qana qoımaı, tehnologııalyq naryqtarda jańa trendter qalyptastyra alatynyn dáleldep otyr.
QR Premer-mınıstri Qazaqstanda mádenı murany tsıfrlandyrý baǵytynda aýqymdy jumystar júrgizilip jatqanyna nazar aýdardy. Tarıhı mańyzy bar biregeı nysandardy saqtaý maqsatynda joǵary dáldiktegi LiDAR – skanerleý jáne 3D-muraǵattaý tehnologııalary qoldanylatyn ulttyq platforma – Tsıfrlyq kóshirmeler banki iske qosyldy. Joba eldik jáne halyqaralyq mańyzy bar tarıhı-mádenı nysandardy qamtıdy. Olardyń qatarynda ıÝNESKO qorǵaýyna alynǵan Qoja Ahmet ıAsaýı kesenesi, Tamǵaly shatqalynyń petroglıfteri, Mańǵystaý oblysynyń jerasty meshitteri jáne basqa da arheologııalyq eskertkishter bar.
Osy baǵytta E-Museum platformasy damyp keledi, oǵan 300 murajaı qosylǵan, al tsıfrlyq katalogqa ondaǵan myń murajaı eksponaty engizilgen. «Qazaq kınosynyń altyn qoryn» qalpyna keltirý jumystary jalǵasýda: sońǵy jyldary ótken ǵasyrda túsirilgen 43 fılm tsıfrlyq formatqa kóshirildi.
Oljas Bektenov tsıfrlandyrý shekaraǵa qaramastan mıllıondaǵan adam úshin ózara is-qımyldyń jańa múmkindikterin asha otyryp, mádenı jáne tarıhı nysandarǵa qoljetimdilikti keńeıtetinin atap ótti. Jańa tsıfrlyq keńistikti damytýmen qatar TMD aıasyndaǵy mádenı yntymaqtastyqtyń dástúrli nysandary: kórmeler, festıvalder, gastroldik almasýlar jáne mádenıetaralyq dıalogti nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan basqa da is-sharalar mańyzdy bolyp qala beredi. Osy oqıǵalardyń árqaısysynyń artynda shyǵarmashylyq qoǵamdastyqtyń zor eńbegi jatyr. Sonyń nátıjesinde mádenıet jańa sıpatqa ıe bolyp, keń aýdıtorııaǵa jol taýyp, zamanaýı ekonomıkanyń ajyramas bóligine aınalýda.
Osyǵan deıin Oljas Bektenov Tashkent forýmynda Qazaqstannyń ınvestıtsııalyq múmkindikterin tanystyrdy.
