Qazaqstan BUU forýmynda turaqty qalalardy damytý boıynsha tájirıbesin usyndy

Іs-shara jedel ýrbanızatsııanyń syn-qaterlerin jáne onyń qalalarǵa, qoǵamǵa, ekonomıkaǵa jáne klımatqa áserin talqylaý alańy — BUU-Habıtat platformasynyń qoldaýymen ótkiziledi.

Forýmǵa álemniń 100-den astam elinen 20 myńnan asa delegat qatysty. Olardyń qatarynda Ózbekstan, Qyrǵyzstan, Serbııa, QHR, Grýzııa, Bolgarııa, Kenııa, Mavrıkıı elderi memleketteriniń jáne úkimetteriniń basshylary, sondaı-aq halyqaralyq uıymdardyń jetekshileri, akademııalyq jáne isker toptardyń basshylary boldy. Qazaqstan delegatsııasy quramynda Astana qalasynyń ákimi, Almaty qalasy ákiminiń orynbasary, oblys jáne qala ákimdikteriniń basshylary bar.

Óz sózinde Qazaqstan Premer-mınıstri qala qurylysynyń turaqty damýynyń jahandyq kún tártibiniń mańyzdylyǵyn atap ótti. Búginde Qazaqstan halqynyń 63%-dan astamy ekonomıkalyq ósýdiń qozǵaýshy kúshi men adam kapıtalyn tartý ortalyǵyna aınalyp otyrǵan qalalarda turady.

— Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev usynǵan strategııalyq baǵytqa sáıkes, memleket saıasatynyń basym baǵyttarynyń biri — ómir súrýge qolaıly jaǵdaı jasaý jáne laıyqty jumyspen qamtý múmkindikterin qamtamasyz etý. Úkimet adamǵa baǵdarlanǵan tásildi basshylyqqa alady. Onda «azamattarǵa arnalǵan qalalardyń» negizi qaýipsizdik, qoljetimdilik jáne ekologııalyq turaqtylyq qaǵıdattaryna súıenedi, — dep atap ótti Oljas Bektenov.

2026 jyldyń qańtarynda Qazaqstanda sáýlettik jobalaý men keshendi qala josparlaýdyń biryńǵaı standarttaryn bekitken jańa Qurylys kodeksi qabyldandy. Sonymen qatar elimizdiń barlyq óńirinde ýrbanıstıkalyq damý ortalyqtary quryldy.

QR Premer-mınıstri qalalardyń ornyqty damýy zamanaýı syn-qaterlerge, sonyń shinide tehnologııalyq damý men jasandy ıntellekt, sý qaýipsizdigi, klımattyń ózgerýi jáne qalalyq ınfraqurylymnyń turaqtylyǵyn arttyrýǵa keshendi jaýap berýdi talap etetinin atap ótti. Qalany qurylysyn damytýdaǵy jańa tásilderdiń bir mysaly, damyǵan ýrbanıstıkalyq ósý ortalyǵy retinde Alatau city jobasy atalady. Qalalyq klaster halyqaralyq ınvestıtsııalar tartýǵa, jaıly, turaqty jáne tehnologııalyq qalalyq ortany qalyptastyrý úshin zamanaýı basqarý tehnologııalary men ınnovatsııalyq sheshimder engizýge baǵyttalǵan.

Oljas Bektenov Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń 2026 jyldy Tsıfrlandyrý jáne jasandy ıntellekt jyly dep jarııalaýy tehnologııalyq transformatsııaǵa, sondaı-aq zamanaýı qalalardy damytý men basqarýǵa baǵyttalǵan strategııalyq basymdyqty kórsetetinin atap ótti. Búginde Qazaqstanda jasandy ıntellektini qaýipsiz, ashyq jáne adamǵa baǵdarlanǵan túrde qoldanýǵa arnalǵan quqyqtyq baza qalyptasqan. Ótken jyly tıisti zań qabyldandy. Qazirgi ýaqytta elektrondyq úkimettiń tsıfrlyq ekojúıesi arqyly 1200-den astam memlekettik qyzmet qoljetimdi. Qazaqstannyń halyqaralyq yntymaqtastyq sheńberinde, onyń ishinde Almatyda qurylǵan ESKATO-nyń turaqty damýy úshin Azııa-Tynyq muhıty tsıfrlyq sheshimder ortalyǵynyń platformasynda JI salasynda tájirıbe almasýǵa daıyndyǵy atap ótildi.

Qalalardyń qarqyndy damýy jaǵdaıynda klımattyq turaqtylyq pen sý qaýipsizdigi máseleleri erekshe mańyzǵa ıe.

— Qazaqstannyń jalpyhalyqtyq referendýmda qabyldanǵan jańa Konstıtýtsııasy qorshaǵan ortany qorǵaýdy memlekettiń negizgi qundylyqtarynyń biri retinde bekitedi. Búgingi tańda klımattyń ózgerýi jáne sý tapshylyǵynyń artýy jaǵdaıynda sý resýrstaryn basqarý turaqty qala damýynyń ajyramas bóligine aınalyp otyr, — dedi Oljas Bektenov.

Sonymen qatar Premer-mınıstr Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń BUU aıasynda Halyqaralyq sý uıymyn qurý jónindegi bastamasynyń mańyzdylyǵyn erekshe atap ótti. Jáne de Qazaqstanda ótken óńirlik ekologııalyq sammıttiń mańyzyna nazar aýdaryldy. Ol Ortalyq Azııa elderiniń klımattyq jáne ekologııalyq turaqtylyq, sý qaýipsizdigi máseleleri boıynsha praktıkalyq yntymaqtastyǵyna aıtarlyqtaı serpin berdi.

Sonymen qatar Qazaqstannyń BUU-Habıtatpen yntymaqtastyǵy, ornyqty ári ómirsheń qalalyq damýdy ilgeriletýge baǵyttalǵan ulttyq jáne halyqaralyq bastamalarǵa qatysýy erekshe atap ótildi. Ótken jyly Qazaqstan Qyzylorda qalasynda memlekettik organdardy, halyqaralyq uıymdardy, sarapshylardy jáne bıznes ókilderin biriktirgen alǵashqy Ulttyq ýrban forýmyn ótkizdi. Making Cities Resilient 2030 jahandyq bastamasy aıasynda Astana Ortalyq Azııadaǵy osyndaı tuńǵysh platforma — Resilience Hub mártebesine ıe boldy. Sonymen qatar Almatyda Ortalyq Azııa men Aýǵanstan úshin TDM boıynsha BUU Óńirlik ortalyǵyn iske qosý josparlanǵan, ol óńirlik úılestirý jáne ortaq basymdyqtardy ilgeriletý jónindegi birlesken jumys alańyna aınalady.

QR Premer-mınıstri Oljas Bektenov Qazaqstannyń jahandyq qalalyq syn-qaterlerdi sheshýde ashyq dıalog pen praktıkalyq áriptestikke nıetti ekenin bildirdi.

Forým aıasynda Urban Expo kórmesi ótip jatyr, onda is-sharaǵa qatysýshylar nazaryna Qazaqstannyń ulttyq pavılony usynyldy. Ekspozıtsııa qoǵamdyq keńistikterdi jańartý, ınfraqurylymdyq sheshimder jáne jańa qala qurylysy jobalary arqyly eldiń turaqty, jaıly ári ekologııalyq taza qalalardy damytýǵa zamanaýı kózqarasyn kórsetedi.

Green ID jobasyna erekshe nazar aýdaryldy — bul qalalardy kógaldandyrýǵa, olardyń klımattyq turaqtylyǵy men qalalyq ortanyń sapasyn arttyrýǵa baǵyttalǵan bastama.

Budan buryn Oljas Bektenov Dúnıejúzilik bank ókilderimen jańa ınvestıtsııalyq tsıkldy talqylaǵanyn jazǵanbyz.