Olımpıadalyq reıtıngke engen balýandarymyz bar - Dzıýdodan ulttyq quramanyń bas bapkeri

Alǵashqy qola medaldi 60 kelide el namysyn qorǵaǵan Eldos Smetov jeńip alǵan bolatyn. Ol jartylaı fınalda reseılik ıAgo Abdýladzege ese jiberip, qola medal úshin ótken kezdesýde Ońtústik Koreıa sportshysynan basym tústi. Ekinshi kúmis medaldi 73 keli salmaqta synǵa túsken Jansaı Smaǵulov jeńip aldy. Ol fınalǵa deıin eshkimge des bermeı kelgen bolatyn. Aqtyq básekege deıin alty beldesý ótkizip, barlyq qarsylastarynan basym tústi. Ókinishke qaraı, «altyn» úshin sońǵy beldesýde japonııalyq Soıchı Hashımıtodan «vazzarı» upaıymen utylyp qaldy.

Osy jarystan keıin, QazAqparat tilshisi dzıýdodan ulttyq quramanyń bas bapkeri Aıdyn Smaǵulovqa habarlasyp, qazaqstandyq tatamı sheberleriniń atalǵan jarystaǵy kórsetkishteri men Tokıo Olımpıadasy aldyndaǵy maqsat-josparlary týraly suraǵan edi. Búgin nazarlaryńyzǵa sol suhtatty usynǵandy jón kórip otyrmyz.

- Aıdyn Qudaıbergenuly, Parıjde ótken Grand Slam týrnırine qatysyp qaıttyńyzdar. Jalpy jarys qalaı ótti?

- Bul - jyl saıyn ótetin dástúrli doda. Sondyqtan ár jyly joǵary deńgeıde uıymdastyrylady. Dárejesi jaǵynan álem chempıonatynan kem túspeıdi. Bul jarysqa bıyldyń ózinde 117 memleketten kelgen 700-den astam balýan baq synady. Olardyń arasynda birneshe dúrkin álem jáne Olımpıada oıyndarynyń chempıondary da baq synady. Ár beldesý asa tartysqa toly boldy. Bul jarysta balýandar ózderiniń Olımpıada oıyndaryna qanshalyqty daıyn ekenderin tekserip alýǵa tamasha múmkindik aldy.

- Balýandarymyz bul jarysty bir kúmis, bir qola medalmen aıaqtady. Shákirtterińizdiń bul jetistigine kóńilińiz toldy ma?

- Bizdiń qurama 1 kúmis, 1 qola medal jeńip aldy. Bul da jaman kórsetkish emes. Alaıda, basty júlde «altyndy» ala almaǵanymyz, árıne, ókinishti. Biraq, bizdiń qazirgi basty maqsatymyz - Olımpıada oıyndaryna deıin qajetti barlyq upaıdy jınaý. Sol upaılar bizdi tórtjyldyq dodaǵa qatysýǵa múmkindik beredi. Qazir álemdik reıtıngte bir salmaqtyń ózinde 400-500 balýannan tur. Ár salmaqtan Olımpıada oıyndaryna tek 18 balýan ǵana qatysa alady. Endi sol 18 sportshynyń qataryna kirýdiń ózi qanshalyqty qıyn ekenin oılaı berińiz. Sondyqtan osyndaı ár jarystaǵy sportshylarymyzdyń jınaǵan 10 upaıy da, 1000 upaıy da óte mańyzdy. Bul dodada ár balýanymyz ózderine qajetti upaıyna ıe boldy. Eń bastysy, eshkim jaraqat alǵan joq. Sol sebepti, shákirtterimniń ónerine joǵary baǵa bere alamyn.

- Jalpy, osy jarysqa attanar aldynda qaı salmaqtardaǵy balýandarǵa senim arttyńyz? Іshteı ózińizdiń esebińiz bolǵan shyǵar?

- Álbette, ondaı esep ár bapkerde bolady. Biraq, balýandarymyzdy anaý osal, mynaý myqty dep bóle qaraýǵa bolmaıdy. Ár salmaqtyń óz myqtylary bar. Negizi biz, 60, 66, 73, 81 jáne 90 keli salmaqta medal alamyz dep josparlaǵan bolatynbyz. Sol maqsatymyzdyń teń jartysy oryndaldy. Bul jaman kórsetkish emes. Joǵaryda atap ótkenimdeı, osy Grand Slam týrnırine 117 memleketten eń tańdaýly balýandar keldi. Sol elderdiń barlyǵy elderine júldemen ketken joq. Sanaýly medaldiń ekeýine qol jetkizdik. Keıbir balýandarymyz medal almasa da, ózderine qajetti shamaly upaıyn alyp qaıtty.

- Keıbir balýandarymyz jarysty erte aıaqtap jatty. Jalpy, júldege ilige almaǵan balýandarymyzǵa ne jetispedi dep oılaısyz?

- Bul - sport! Sportta jeńis pen jeńilis qatar júredi. Ózderińiz kórgendeı, balýandarymyzdyń biri jarysty erte aıaqtasa, biri júldeli oryndarǵa deıin jetti. Al, taǵy bir balýanymyz júldeli orynǵa synyq súıem jerden súrinip jatty. Bul sportta bolatyn qubylys. Keıde ataǵy alty qurlyqqa málim, Olımpıadanyń eki-úsh, álemniń 7-8 dúrkin chempıondarynyń ózi ekinshi, úshinshi aınalymnan aspaı jarystan shyǵyp qalyp jatady. Mysalǵa aıta ketsek, osy Parıjde ótken Grand Slam týrnırinde dzıýdodan eki dúrkin Olımpıada oıyndarynyń chempıony, on bir ret álem birinshiliginde top jarǵan frantsýz Teddı Rıner japon jigiti Kokoro Kagerýden jeńilip qaldy. 100 keliden joǵary salmaqta óner kórsetetin sportshynyń bul 2010 jyldan beri birinshi jeńilisi. ıAǵnı, ol buǵan deıin on jylǵa jýyq ýaqyt jeńilmegen. Kórdińiz be, sport degen osylaı. Chempıondyq ataq máńgi bir balýannyń enshisinde bolmaıdy.

- Osy Parıjde ótken Grand Slam týrnırinen keıin Halyqaralyq dzıýdo federatsııasy álemdik reıtıngti jańartty. Atalǵan reıtıngte Eldos Smetov 5868 upaımen ekinshi satyda bolsa, Jansaı Smaǵulov 700 upaı qosyp, jeti satyǵa joǵarylady. Jalpy, Olımpıadaǵa joldama beretin reıtıngtik týrnırler qashan aıaqtalady?

- Búgingi tańda sportshylarymyz olımpıadalyq reıtıngte qarqyndy túrde upaı jınap jatyr. Byltyrǵy kórsetkishimizge federatsııa basshylary «qanaǵattanarlyq» degen baǵa bergen bolatyn. Endi bıyl bizdiń aldymyzda úlken doda – Olımpıada oıyndary tur. Sol úshin bizge esh bosańsýǵa bolmaıdy. Qazirdiń ózinde olımpıadalyq reıtıngte turǵan balýandarymyz bar. Bıyl aldymyzda bul dodadan bólek áli kóptegen jarystar bar. Naqtyraq aıtsaq, aldaǵy, ıaǵnı Olımpıada oıyndaryna deıin Azııa chempıonatynan bólek, kóptegen gran-prı, grand-slem, Azııa jáne Eýropa kýboktary bar. Barlyǵynda sportshylarymyz medalmen birge upaıǵa talasady. Eń sońǵy jarys — mamyr aıynda Katarda ótetin týrnır. Sodan keıin upaı júıesi jabylady. Biz Katarda ótetin týrnırden keıin, ıaǵnı mamyr aıynyń sońynda Tokıo Olımpıadasyna kimderdiń baratynyn naqty habarlaıtyn bolamyz.

- Qazir olımpıadalyq reıtıngte turǵan balýandardy atap ketseńiz...

- Álbette, olımpıadalyq reıtıngte turǵan balýandar qatarynda quramamyzdyń kóshbasshysy 60 kelide óner kórsetetin Eldos Smetov bar. Sonymen qatar, osy salmaqta Ǵusman Qyrǵyzbaev ta olımpıadalyq reıtıngte tur. 66 kelide Erlan Serikjanov pen Eldos Jumaqanov, 73 kelide Jansaı Smaǵulov ta olımpıadalyq reıtıngke bir taban jaqyndap qaldy. 81 kelide Dıdar Hamza, 90 kelide Islam Bozbaevtar endi aldaǵy týrnırlerde jaqsy óner kórsetse, olımpıadalyq reıtıngke engeli tur. Al, 100 kelige deıingi salmaqtaǵy Aıbek Serikbaev pen asa aýyr salmaqtaǵy Erasyl Qajybaev olımpıadalyq reıtıngten sál alshaqtaý bolǵanymen tórt jyldyq dodaǵa deıin olarda qajetti upaılaryn túgendep úlgeredi degen úmittemiz.

- Joǵaryda atalǵan reıtıngtik jarystarǵa tek qana ulttyq quramanyń úzdikterin ǵana aparasyzdar ma, álde ózge de balýandarǵa múmkindik berile me?

- Biz bul jarystarǵa tek úzdikterdi ǵana aparmaımyz. Ár jarysqa reıtıngte turǵan túrli balýandar barady. Biz jastarǵa da, jasóspirimderge de múmkindik beremiz. Jasóspirimderden 60, 66 kelide jaqsy sportshylar ósip keledi. Eger olar iri jarystarda kózge túsip, jaqsy básekelestik týdyra alsa, olardy da qatarǵa qosamyz. Bul joly, ıaǵnı Frantsııada ótken Grand-slem týrnırine birinshi nómirli balýandarymyzdy túgel qatystyrdyq. Sebebi, bul - álemdegi eń myqty jarystardyń biri. Ol týraly joǵaryda atap óttik. Dıýsseldorftaǵy Gran-prı týrnırine upaıy az sportshylardy jiberemiz, al Marokkodaǵy týrnırde negizgi quram kúresedi. Lıtsenzııa ıelený úshin upaıy jetpeı jatqan jigitter Ekaterınbýrgte synǵa túsedi. Grýzııa men Túrkııadaǵy týrnırlerge negizinen jastardy aparamyz. Odan keıin, Mońǵolııada Azııa chempıonatynyń jalaýy jelbireıdi. Oǵan balýandarymyz túgel qatysady. Sodan keıingi Masters týrnırinde jigitter bar kúshin paıdalanyp, upaı alýy tıis. Sebebi, Olımpıadaǵa irikteý kezeńi osy jaryspen jabylady. Bul týrnırler arasynda ózimizdiń kezekti oqý-jattyǵý jıyndarymyz bar. Al Tokıo Olımpıadasy qarsańynda eki aı úzilis alyp, daıyndyq júrgizemiz. Eń bastysy - olımpıadalyq reıtıngte turǵan balýandarymyz oqý-jattyǵý barysynda jaraqat alyp qalmaı, Tokıo Olımpıadasynda jaqsy óner kórsete bilse bolǵany.

- Parıjdegi Grand Slam týrnırine koronavırýstyń kesirinen Qytaı quramasy qatysqan joq. Bul «vırýs» osyndaı reıtıngtik jarystarǵa ǵana emes, Olımpıada oıyndaryna da qaýip tóndirýi múmkin be?

- Bul týraly men jaýap bere almaımyn. Biraq, shynymen bul jarysqa Qytaı quramasy qatysa alǵan joq. Oǵan sebep belgili. Olımpıadaǵa deıin áli ýaqyt bar. Osy jarys barysynda Halyqaralyq dzıýdo federatsııasynyń prezıdenti Marıýs Vızer arnaıy ótkizgen jınalysta bul másele sóz boldy. Onda «Qytaı sportshylaryna belgilengen kórsetkishterge saı, reıtıngtik jarystarǵa qatystyrmaı-aq, Olımpıadaǵa qatysýǵa múmkindik berý» týraly sóz boldy. Onyń ózinde myń ret tekserip, tek juqpaly indetti juqtyrmaǵandaryn ǵana Olımpıadaǵa shaqyrý kerektigi aıtyldy. Bul sońǵy sheshim nemese naqty aqparat emes. Sondyqtan, Qytaı sportshylarynyń Olımpıadaǵa qatysý-qatyspaýy aldaǵy ýaqyttyń enshisinde. Jalpy álem bolyp, bul aýrýdyń emin taýyp, aýyzdyqtamasa, Olımpıada oıyndarynyń ótýine keri áserin tıgizeri anyq.

- Sońǵy suraq, Olımpıada oıyndarynda qansha medal alýdy kózdep otyrsyzdar?

- Óte aýyr suraq. Ázirge medal týraly aıtý erte. Joǵaryda atap ótkenimdeı, dál qazirgi maqsatymyz barlyq salmaqta olımpıadalyq reıtıngke enip, Olımpıada oıyndarynda tolyq quramda baq synaý. Ol úshin bizdiń ár salmaqtaǵy balýandarymyz álemdik reıtıngte úzdik 18 balýannyń qataryna enýi kerek. Sonda ǵana Olımpıadaǵa bara alady. Sonda ǵana Olımpıadanyń medaline talasa alady.

- Áńgimeńizge kóp rahmet!